ANS-Online

De films Abel (1986) en Ober (2006) van regisseur Alex van Warmerdam waren eerder beide goed voor twee Gouden Kalveren. De nieuwste en alweer zevende film van de eigenzinnige filmmaker, De laatste dagen van Emma Blank, komt begin mei uit.

Het plot van deze film is simpel: aan de rand van de duinen staat een landhuis, volledig geïsoleerd van de buitenwereld. Hier wacht Emma Blank op haar dood, en dwingt haar familie middels de erfenis om haar tot het einde toe te verzorgen. Als je al eerder een film hebt gezien van van Warmerdam, dan weet je dat het allemaal niet zo eenvoudig zal zijn. Zo bleek al eerder een onschuldige jurk aanleiding voor een conducteur om een jong meisje tot in haar slaapkamer te achtervolgen in De jurk (1996), en bleek het inhuren van een lerares voor haar man uiteindelijk fataal voor personage Keet in Kleine Teun (1998).

Ook De laatste dagen van Emma Blank zit boordevol absurde situaties en dialogen. De grote aanstichter van het leed is Emma Blank, die door een ijzeren regime haar familie in een rol zoals butler of kokkin dwingt. Ze deinst er niet voor terug om anderen te vernederen: haar eigen gemak is belangrijker dan de menswaardigheid van haar familie. Als een vorstin krijgt ze meerdere malen gerechtjes voorgeschoteld, die ze echter al na één hap wegschuift omdat de smaak haar niet bevalt. Dat is tekenend voor de tirannieke wijze waarop ze het huis bestuurt.

Voedsel is een terugkerend thema in Van Warmerdam’s werk, en dan het liefst zo vreemd mogelijk. Zo eist Emma een paling voor haar ontbijt: geen goed idee voor een doodzieke vrouw. Ook de bakboter die ze naar binnen krijgt gelepeld om energie te krijgen werkt niet in haar voordeel. Het levert wel een van de smerigste scènes in de film op. Ook de machtsspelletjes tussen de personages, de favoriete speeltuin van Van Warmerdam, spelen een cruciale rol. De karakters tergen elkaar tot op het bot, wat het voor de kijker bijna ondraaglijk maakt om naar te kijken. Bovendien geven de familiebanden dit nog een extra beklemmende dimensie. Dit zijn geen gewone mensen, het zijn een vader en zijn dochter die opgezadeld zitten met deze situatie.

Vernedering staat dus centraal in deze grimmige komedie, boordevol messcherpe dialogen. Van Warmerdam zoekt de donkerste spelonken van de menselijke geest op, maar weet het ook verbazingwekkend luchtig te houden. De beste illustratie hiervan is de opplaksnor die Haneveld, de butler en man van Emma Blank, verplicht moet dragen. Het is enorm denigrerend dat een volwassen man wordt verplicht een opplaksnor te dragen, maar stiekem werkt het ook goed op de lachspieren.

De laatste dagen van Emma Blank draait vanaf 7 mei in LUX.