ANS-Online

Tweehonderd ME-busjes, vijf tanks, een helikopter en een pantserwagen: tijdens de Piersonrellen in 1981 trok de overheid alles uit de kast om de krakers uit Nijmegen te verdrijven. In de jaren tachtig was Nijmegen één groot krakersbolwerk en ook vandaag de dag wordt naar lieve lust in leegstaande panden vertoefd. De kraakbeweging vormt nog steeds een luis in de pels van de overheid. Zo werd dit jaar met veel bombarie het oude postkantoor naast het station ontruimd door een bende ME’ers.
De heren in Den Haag hebben er genoeg van. Sinds een paar weken ligt een wetsvoorstel op tafel dat een einde moet maken aan de huidige situatie. Op dit moment mag een pand na twaalf maanden leegstand legaal buitgemaakt worden. Kraken wordt gezien als een geschikt instrument om langdurig ongebruikte ruimte tegen te gaan. Jan Ten Hoopen (CDA-Kamerlid), één van de initiatiefnemers van kraakverbod, ziet dit anders: ‘We willen dat het afgelopen is met criminele organisaties die fatsoenlijke burgers en politiemensen terroriseren.’
Moeten deze zogenaamde misdadigers de kop worden ingedrukt? Of zijn het idealisten die Nederland nodig heeft om de leegstand in bedwang te houden?

De stelling van deze maand: kraken is het beste middel tegen leegstand.

Jan Ten Hoopen, CDA-Kamerlid, initiatiefnemer wetsvoorstel
‘Ruimte is schaars en dient daarom eerlijk en rechtvaardig te worden verdeeld. Op dit moment bepalen krakers deze verdeling. Gemeenten hebben geen enkel leegstandbeleid. Met dit wetsvoorstel zal daar verandering in komen. Bestuurders kunnen dan met de vastgoedeigenaar overleggen hoe de ruimte van een ongebruikt pand het best kan worden benut. Op het moment dat een eigenaar weigerachtig is, wordt hij bestraft met een boete van 7500 euro. Gebeurt er dan nog niets, dan kan het stadsbestuur een huurder aan de eigenaar opdringen.
Belangrijk is dat de gemeente beleid gaat voeren. Ze moet zorgen dat er voldoende woningen beschikbaar zijn voor studenten, kunstenaars en bedrijven. Leegstand tegen gaan is daarom belangrijk. Deze verantwoordelijkheid moet ze niet overdragen aan de krakers. Het recht van de straat moet weer het recht van de staat worden.
‘De bewering van de gemeente dat dit wetsvoorstel een te grote bureaucratie zou opleveren, is onzin. In andere zaken, zoals het aanvragen van een subsidie, steken ze wél veel tijd en personeel. Ik zou niet weten waarom dit dan onoverkomelijk zou zijn.’

Stoffel Spierings, kraker, derdejaars Nederlands Recht
‘Het verbieden van kraken zal alleen positief uitpakken voor vastgoedeigenaren. De initiatiefnemers van het verbod stellen een leegstandsregister voor om het probleem van langdurig ongebruikte panden tegen te gaan. Daarin kan de gemeente bijhouden welk gebouw onbewoond is, van wie het is en wat er mee kan worden gedaan.
‘Vijftien jaar geleden werd de gemeente al de mogelijkheid aangeboden tot het bijhouden van leegstandregisters. Gemeenten hebben er echter voor gekozen om dit niet te doen uit angst voor bureaucratie.
De voorgestelde boete van 7500 euro die eigenaren riskeren wanneer zij hun pand niet melden bij de gemeente is een lachertje. Geen eigenaar zal wakker liggen van zo’n laag bedrag.
‘Kraken is de enige stok achter de deur om vastgoedbezitters te dwingen panden niet leeg te laten staan. Natuurlijk is het juridisch correcter als het initiatief bij de overheid ligt, maar dat betekent feitelijk dat de gemeente veel meer personeel moet inhuren om zo’n leegstandsregister bij te houden en te controleren. Daarom keren grote gemeenten als Utrecht, Den Haag en Rotterdam zich tegen dit kraakverbod. Daarnaast vrezen zij voor een monopoliepositie van de vastgoedeigenaren.
‘Jan ten Hoopen noemt in zijn wetsvoorstel de zogenaamde toename van geweld onder krakers. Dit vind ik geen argument. Er is geen sprake van meer agressie, maar van minder tolerantie en een verkeerde beeldvorming. Wanneer geweld en vernieling moeten worden aangepakt, is het verbieden van kraken niet de oplossing. Bovendien heeft het Openbaar Ministerie genoeg middelen om geweld te bestraffen.’

Hein Bos, directeur Vastgoed Belang
‘Kraken is een misstand. Het kan tijden duren voordat een eigenaar krakers uit zijn pand weet te krijgen. Ze zijn bedreigend, vervelend en brengen bewust schade aan. De gemeente beschermt hen, hun advocaat houdt ze overal buiten, namen krijgt de gedupeerde nooit. De pandeigenaar draait op voor alle kosten van energieverbruik en vernielingen. Het is echt een gruwel dat mensen op deze manier over andermans bezittingen kunnen beschikken. Krakers moeten met hun poten ons eigendom afblijven.
‘Ik begrijp niet waarom mensen denken dat vastgoedeigenaren hun panden vrijwillig leeg laten staan. Geen enkele eigenaar is daarbij gebaat, het brengt immense kosten met zich mee. Wanneer een ruimte leegstaat, heeft dat een oorzaak. Het gebouw is bijvoorbeeld moeilijk verhuurbaar of niet bruikbaar. Daarnaast kan een pand gemakkelijk drie jaar leeg staan door het lange wachten op vereiste vergunningen.
‘De gemeente maakt zich er te gemakkelijk vanaf door kraken als juiste oplossing te zien. Ik noem dat stressreductie. Er zijn zo veel mogelijkheden om leegstand tegen te gaan. Iemand die voor kraken kiest, heeft geen kwaliteit als bestuurder. De gemeente dient haar publieke taak serieus te nemen. Als zij achterover wil leunen en krakers hun gang wil laten gaan, is dat een zwaktebod.’

Peter Lucassen, SP, wethouder Financiën en Wonen Gemeente Nijmegen
‘Als het aan de gemeente Nijmegen ligt, wordt kraken niet verboden. Leegstand is een enorm probleem, ook in Nijmegen. Vooral veel particulieren vinden het lucratief om hun pand jaren leeg te laten staan.
‘Een kraakverbod zal dit verschijnsel alleen maar in de hand werken. Er zijn zeventigduizend panden in Nijmegen. Het is onmogelijk om precies bij te houden welke ruimtes worden gebruikt en welke niet. We zouden dan ambtenaren de stad in moeten sturen om alle gebouwen te controleren. En zelfs dan is het moeilijk. Vaak hangen mensen bijvoorbeeld gordijnen voor de ramen, zodat het lijkt alsof het huis wordt bewoond.
‘Ik merk ook wel dat kraken is veranderd in de loop der jaren. Mensen binnen deze beweging zijn minder idealistisch dan dertig jaar geleden, er wordt meer gekraakt uit eigenbelang. Ik zie daar geen problemen in. Het is op dit moment het meest effectieve middel om pandeigenaren onder druk te zetten iets met hun pand te doen.
‘De toenemende agressie waar Jan ten Hoopen over klaagt, is geen reden het kraken te verbieden. Natuurlijk moet het in gebruik nemen van een ruimte zonder al te veel problemen gebeuren, maar je moet het kind niet met het badwater weggooien. Bovendien heb ik het idee dat de incidenten die zich de afgelopen tijd hebben voorgedaan behoorlijk worden opgeblazen. Krakers worden onnodig zwart gemaakt.’

Tekst: Yolanda de Haan en Juliet Van de Voort
Illustratie: Erik Molkenboer