Marc van Gestel – Kort Amerikaans

Door Rob Ramaker op 2 October 2008 om 09:00 • Categorie Artikelen

Hoe kan het dat achtereenvolgens een pindaboer en een B-acteur president van de Verenigde Staten worden? Het presidentschap van Jimmy Carter en Ronald Reagan vormde de aanleiding voor Marc van Gestels fascinatie voor Amerika en haar verkiezingen. In plaats van zijn plek tussen talking heads als Van Rossem en Max Westerman in te nemen, vond hij in 2003 zijn podium in de vorm van een weblog. Op amerikalog.com beschrijft Van Gestel dagelijks de rally’s, conventies en ander verkiezingsspektakel. Aan de interessante vice-presidentskeuze van John McCain en de historische kandidatuur van Barack Obama kan hij zijn hart ophalen.

Het merendeel van de Nederlanders prefereert Obama, terwijl sommige economen beweren dat McCain in economisch opzicht gunstiger is voor Europa. Wat is uw visie hierop?
‘Het economisch beleid ten opzichte van Europa zal niet zoveel verschillen tussen McCain en Obama. Ik denk dus niet dat McCain als president op dat gebied significant voordeel oplevert. Bovendien moet op economisch wereldniveau meer naar China worden gekeken dan naar de VS.’
‘Er is in Nederland inderdaad een sterke voorkeur waar te nemen voor Obama, sommigen menen zelfs dat het een ramp zou zijn als McCain de verkiezingen wint. Daar ben ik het hartgrondig mee oneens. Het zou pas dramatisch zijn als George Bush nog vier jaar bleef, hij was een slechte president. McCain en Obama zijn allebei geschikte, eigenzinnige kandidaten die meer willen overleggen met Europa.’

Welke kandidaat geniet uw voorkeur?
‘Ik heb alleen een uitgesproken voorkeur voor een bepaalde manier van campagne voeren. Ik begin een steeds grotere hekel te krijgen aan negatieve campagnes. Het op de man spelen, halve waarheden of zelfs hele leugens verspreiden, in Amerika wordt nergens voor teruggedeinsd. Beide partijen gebruiken dit soort methoden, maar de Republikeinen beheersen ze van oudsher beter. De campagnestijl van de Democraten geniet daarom mijn voorkeur.’

Wat was de meest opvallende campagne in deze verkiezingsstrijd?
‘Die was van Ron Paul, een Republikein. Hij heeft de voorverkiezingen niet overleefd, maar voor iemand met radicale standpunten heeft hij het ver geschopt. Paul was in extreme mate tegen belastingen en een actieve overheid. Hoewel hij sterk van de mainstream Republikeinen afweek, wist hij via internet een grote achterban te vinden. Uiteindelijk is hij in sommige staten zelfs tweede geworden. Zijn weigering standpunten af te zwakken om beter in de markt te liggen was een drijvende kracht. Paul zei waar hij voor stond en heeft laten zien daardoor een aanzienlijke aanhang te kunnen verwerven.’

Wat voor rol speelt internet in een moderne campagne?
‘Het is een essentieel medium voor het inzamelen van geld en het bereiken en mobiliseren van met name een jonge achterban. Via sociale netwerksites als MySpace krijgen kandidaten zonder grote naam in het partijapparaat nu ook een kans. Verder kunnen voor kandidaten belastende filmpjes een eigen leven gaan leiden op YouTube. Deze hebben soms verstrekkende gevolgen voor een campagne. Een senator werd bijvoorbeeld niet herkozen omdat hij een getinte tegenstander uitmaakte voor “makaak”. Iedereen kan tegenwoordig opnames maken en verspreiden. Kandidaten moeten daardoor continu alert zijn, ze hebben nauwelijks nog privé-momenten.’

Het persoonlijke verhaal van de kandidaten komt sterk naar voren in de campagnes. Waarom koketteren kandidaten met een moeilijk verleden?
‘McCains vijf jaren in een Vietnamees gevangenenkamp lijken haast belangrijker dan zijn politieke programma. Op de Republikeinse Conventie heeft iedere spreker dat oorlogsverleden aangehaald; het is een essentieel campagneonderdeel. De argumentatie is dat die vijf jaar McCain hebben gevormd. Het feit dat hij zijn vrijlating uit het kamp opofferde ten gunste van medegevangen wordt als een uiterst belangrijk wapenfeit gezien. Deze man stelt niet zichzelf maar een hoger doel voorop, zo is de gedachte. Hij zou gek zijn als hij dat verhaal niet zou gebruiken. Obama heeft de barrière van zijn etnische achtergrond, maar dat is een minder heroïsch verhaal. Hij heeft de “pech” dat hij nooit door een paar racisten in elkaar is geslagen.’

Waarom is de verandering in Washington die beide kandidaten beloven noodzakelijk?
‘Washington is doordrenkt van machtspolitiek. Aan een nieuwe wet hangen bijvoorbeeld altijd kleine budgetten, zogenaamde earmarks. Deze hebben niets te maken met de wet, maar worden gebruikt om steun te verkrijgen van senatoren en afgevaardigden. Meerderheden worden gekocht door middel van dit paaien. Een presidentieel veto van een wet kan worden veroorzaakt door earmarks. Verder is de macht van lobbyisten in de Washington enorm. Oud-senatoren en -afgevaardigden zitten in no-time met hun contacten bij een lobby. Het indammen van hun invloed behoort niet tot de prioriteiten van het congres aangezien geld van lobbyisten naar herverkiezingscampagnes vloeit. Ik betwijfel of verandering op komst is.’

Tot slot de hamvraag: wie gaat op 4 november als winnaar uit de bus komen?
‘De hoogleraar Allan Lichtman heeft een model met 13 simpele stellingen ontwikkeld waarmee je de verkiezingsuitslag kan voorspellen. Volgens dat model wordt Obama president en daar sluit ik me uit tactische overwegingen bij aan. Het model is betrouwbaar, maar voorspelt slechts wie de meeste stemmen krijgt en alleen rationele overwegingen worden meegenomen. Het is mogelijk dat de huidskleur van Obama een rol gaat spelen in de stemhokjes. Toch denk ik dat hij de beste papieren heeft, maar de uitslag zal een kwestie van procenten zijn. De verschillen zijn klein, Amerika is een verdeeld land.’