ANS-Online

Van de zwarte kousenkerk naar een feministisch maandblad: de levensloop van de nieuwe Opzij-hoofdredacteur Margriet van der Linden is bijzonder te noemen. Na 27 jaar hoofdredacteurschap van Cisca Dresselhuys brengt Van der Linden een nieuwe kijk op het feminisme. ‘Ik hou niet van uitsluiting. In het nieuwe feminisme moet iedereen erbij.’

Boze lesbiennes in tuinbroeken en met ongeschoren oksels op de barricades: dit is het beeld dat feminisme bij velen oproept. Feminisme is niet hip, zeker niet onder studenten. Jammer, vindt Margriet van der Linden (39), want juist voor deze generatie is nog een hoop werk te verrichten. Daarom wil Van der Linden een divers platform creëren waarin ruimte is voor iedereen, ook voor de jongere generatie.

Verboden boeken
Van der Linden groeide op in een gereformeerde omgeving. Haar feminist–zijn ziet ze niet als een ontwikkeling die enkel is ingegeven door haar achtergrond. ‘Ik denk dat ik zo ben geboren. Tijdens mijn jeugd heb ik nooit ongelijkheid tussen man en vrouw ervaren, dus het feminisme was niet iets waarmee ik me tegen mijn opvoeding afzette. Mijn interesse in man-vrouwverhoudingen komt eerder voort uit de nieuwsgierigheid die ik van nature bezit. Ik las bijvoorbeeld de verboden boeken, zoals romans van Jan Wolkers, en verdiepte me in kranten en opiniebladen. Ik wilde weten wat er in de wereld te koop is, de wereld buiten de kerk.’
Ook al ervaarde Van der Linden geen ongelijkheid, verstikkend vond ze de kerkelijke gemeenschap waarin ze opgroeide wel. ‘Ik hou niet van uitsluiting, het idee van je moeten voegen in een groep met alle regels die erbij horen, anders lig je eruit. Daar heb ik een hekel aan.’ Deze aversie vertaalt zich ook in Van der Lindens visie op de nieuwe Opzij. ‘Ik wil van het feminisme een huis bouwen waarin iedereen een kamer heeft. Er moet ruimte zijn voor diversiteit.’ November jongstleden kregen nieuwe abonnees de Koranvertaling van Kader Abdolah cadeau, wat voor nogal wat opgetrokken wenkbrauwen zorgde. Was dit een poging van Van der Linden om Opzij-lezers open te stellen voor de moslimgemeenschap? Van der Linden verklaart dat het aanbieden van de Koran in eerste instantie voort kwam uit louter praktische redenen. ‘Een uitgever bood het aan en het leek me een heel mooi cadeau. Ik zie de Koranvertaling van Abdolah als een bron van informatie, waardoor je meer over de levenshouding van moslims te weten komt. Volgens mij is dat essentieel om nader tot elkaar te komen. Bovendien vind ik het leuk om te zien wat voor reacties zo’n geschenk oproept.’ Bang om de kritische achterban af te stoten was de hoofdredacteur niet. ‘De oude Opzij dreigde een eilandje te worden, ik pleit voor openstelling. Ik vind het niet meer van deze tijd om te denken in termen van “jij hoort er wel bij en jij niet”.’

Feminisme 3.0
Met het verschijnen van de vernieuwde Opzij in februari jongstleden werd door Van der Linden eigenhandig een nieuwe fase in het feminisme ingeluid. ‘Eindelijk: feminisme 3.0 is er!’, staat met dikke letters in het voorwoord gedrukt. Na de Eerste en Tweede Feministische Golf, waarin respectievelijk het vrouwenkiesrecht en het recht op zelfbeschikking werd verworven, is er volgens de hoofdredacteur nog genoeg om voor te vechten. Hoewel de verdeling van werk en zorg al in de Tweede Golf werd aangestipt, is er op dit gebied nog maar weinig vooruitgang geboekt, aldus Van der Linden. Zij maakt dit één van de speerpunten van de nieuwe golf. ‘Er moet goed worden nagedacht over de maatschappelijke structuur van Nederland. De samenleving is nog steeds in sterke mate ingericht volgens het idee dat de man van negen tot vijf werkt en de vrouw ondertussen het huishouden runt. Hierdoor lopen jonge vrouwen vaak tegen problemen wanneer ze werk en gezin willen combineren. Het is een probleem dat de hele maatschappij aangaat, ook mannen. Het gaat om meer flexibele werktijden, een beter plan voor kinderopvang en de doorstroom van vrouwen naar de top. Nederland staat wat betreft vrouwen op topposities op het niveau van Pakistan. Er valt dus nog een wereld te winnen.’
Twee andere thema’s waarmee Van der Linden de nieuwe generatie wil aanspreken zijn de emancipatie van moslima’s en de seksualisering van de samenleving. Jonge vrouwen worden ‘kapotgeneukt’ en lijden aan een ‘seksuele burn-out’, schreeuwde de Opzij van november vorig jaar. Het vrouwelijk genot zou ondergeschikt zijn aan dat van de man. Als oorzaak wordt de huidige beeldcultuur aangewezen. Door bijvoorbeeld expliciete R&B-videoclips krijgen vrouwen het idee zich naar elk seksueel verlangen van de man te moeten schikken. Van der Linden: ‘Seksualisering is een belangrijk onderwerp. Wat doet deze maatschappelijke ontwikkeling met het zelfbeeld van vrouwen? Vrouwen denken zich op een bepaalde manier te moeten gedragen en er op een bepaalde manier uit te moeten zien. Dit kan nogal heftige effecten hebben, zoals meisjes die hun schaamlippen laten corrigeren.’

Moederen
Hoewel Van der Linden de jongere generatie bij het feminisme wil betrekken, lijkt juist deze groep er een zekere afkeer van te hebben. ‘Feminisme heeft een imagoprobleem. Dit kleeft ook aan Opzij. Dat is niet helemaal eerlijk, maar ik begrijp het wel. Als je altijd tegen iets aan het vechten bent, ontstaat er een narrige toon. Het creëert een beeld van die almaar boze vrouwen.’ Hier probeert Van der Linden met de lancering van het feminisme 3.0 verandering in te brengen. ‘De toon van Opzij was de laatste jaren overwegend zorgelijk en fel en daardoor ietwat belerend. De jongere generatie is antiautoritair, die laat zich niet zo snel wat zeggen.’ In het licht van deze gedachte is het opmerkelijk dat Van der Linden de zeer normatieve Heleen Mees als een van haar nieuwe columnisten heeft aangetrokken. Mees verkondigt een niet mis te verstane mening: vrouwen moeten carrière maken. Wat vindt Van der Linden zelf van vrouwen die geen plaats aan de top ambiëren? ‘Iedereen maakt zijn eigen keuzes. Een vrouw mag best besluiten te gaan moederen in plaats van carrière te maken. Dat is haar persoonlijke afweging. Alleen hoop ik wel dat die keuze op een goede manier wordt gemaakt. Ik vind dat de financiële onafhankelijkheid van de vrouw gegarandeerd moet zijn. Eén op de drie huwelijken in Nederland strandt. Als een vrouw dan financieel niet op eigen benen kan staan, heeft ze een probleem.’
‘Heleen Mees benadrukt vooral het doorstromen naar topposities, maar dat is niet iedereen gegeven. Uiteindelijk hebben de meeste mensen een gewone baan. Bovendien hebben niet alle vrouwen de ambitie om carrière te maken. Dat hoeft ook niet, maar het is wel goed om aan het werk te gaan.’
Hoewel Van der Linden meer keuzevrijheid lijkt toe te staan dan Mees, heeft ze een duidelijke mening over studentes die besluiten niks met hun kostbare opleiding te doen. ‘Ik vind dat echt kapitaalvernietiging. Buiten het feit dat een studie de samenleving geld kost, moet je het voor jezelf niet willen om thuis op de bank te gaan zitten. Nog veel meer dan om maatschappelijk nut gaat het om je eigen financiële onafhankelijkheid. Er zijn nog steeds vrouwen die denken, ik trouw met Harry en hij zorgt wel voor het geld. Ik hoop dat die vrouwen toch op andere gedachten zijn te brengen. Want waarom zou je het niet allebei doen, én Harry én een baan?’

Tekst: Juliet van de Voort en Anne Elshof
Foto’s: Sjors Overman