Sam Vooren – ‘Mensen zijn nu eenmaal hypocriete wezens, ik wil daar eerlijk over zijn’

Door Andy Leenen op 2 October 2008 om 16:30 • Categorie Artikelen, Interview

Je noemt jezelf een beeldend filosoof. Ben jij als kunstenaar met dezelfde soort vraagstukken bezig als een doorsnee filosoof?
‘Ik ben wel concreter bezig, mijn werk is meer maatschappelijk georiënteerd. Ik ben weliswaar afgestudeerd in de wijsbegeerte, maar ik ben geen wetenschapper. Ik verzet me in mijn werk juist tegen de wetenschap, welke naar mijn mening een te prominente rol in de samenleving is gaan spelen. Alles met het etiket wetenschap wordt klakkeloos overgenomen.
‘Ik vind het bijvoorbeeld verkeerd dat het belangrijkste vraagstuk binnen de wetenschap tegenwoordig dat van plagiaat is. Het gaat niet meer om het zoeken naar waarheid maar om een correcte bronnenweergave. Ik vind zoiets niet belangrijk. Ideeën moeten worden verspreid en de manier waarop maakt daarbij niet zoveel uit. Als mensen mijn werk willen kopiëren dan moeten ze dat vooral doen. Mijn boeken kunnen bijvoorbeeld gewoon via mijn site worden gedownload.’

Hoe kom je als arme kunstenaar dan nog aan inkomsten?
‘Die kun je ook op een andere manier verwerven. Kijk bijvoorbeeld naar Radiohead, die boden hun laatste album op hun website aan voor een prijs naar keuze. Dat soort initiatieven zijn inspirerend.’

In 2007 heb je meegewerkt aan een project van het politiekorps Amsterdam-Amstelland om ‘andersdenkenden’ naar de organisatie te laten kijken. Sommige vrijdenkers hebben twijfel geuit over het nut van hun bijdrage. Heb jij dat probleem ook gehad?
‘Als je kijkt naar wat zo’n project in economisch opzicht oplevert, is het lastig om tastbaar resultaat aan te wijzen, maar dat probleem bestaat sowieso bij kunst. Ik snap de twijfel in dit geval heel goed, je komt namelijk niet met iets heel concreets.
‘Mijn bijdrage aan het project heeft uiteindelijk vorm gekregen in het boek Omdat de wereld al mooi genoeg is . Ik denk dat je met dergelijke dingen mensen wel aan het denken kan zetten. Dat is een toegevoegde waarde die moeilijk te meten is. Er moet gewoon vertrouwen zijn in de mogelijkheid dat het iets oplevert, ook al zal dat vaak niet het geval zijn.’

In je boek Kuikentje plet da’s dubbele pret worden heftige zaken als moord en misbruik op een luchtige manier gepresenteerd. Wat is het idee hierachter?
‘Door ernstige zaken als iets grappigs neer te zetten probeer ik het publiek te confronteren met de dubbelheid die in de samenleving bestaat. Het is bijvoorbeeld algemeen geaccepteerd dat in de bio-industrie kuikentjes worden geplet in een gehaktmolen, het vlees uit deze industrie wordt massaal gegeten. Wanneer ik echter op de Dam zou gaan staan en kuikens door de mangel haal, word ik ofwel opgepakt of lens geslagen door de eerste de beste voorbijganger. Mensen zijn nu eenmaal hypocriete wezens, ik wil daar eerlijk over zijn.’

Valt die eerlijkheid altijd in goede aarde?
‘We worden overladen met geweld en seks, maar altijd op een ranzige of juist een veroordelende manier. Ik wil dit soort zaken juist op een grappige wijze presenteren. Je leert met de zwaarte van de wereld om te gaan door er een grap over te maken. Helaas zijn er ook mensen die mijn werk serieus opvatten, die denken dat wat ik over moord en verkrachting schrijf en teken mijn eigen fantasieën zijn. Er waren zelfs docenten aan de kunstacademie die vonden dat ik ziek in mijn hoofd was.’

Wat vind je ervan dat jouw werk zulke sterke reacties oproept?
‘Het is niet mijn bedoeling te choqueren. Wat Gregorius Nekschot doet bijvoorbeeld, daar kan ik weinig mee. Dat heeft denk ik ook met de ranzigheid ervan te maken. Wat ik maak is inhoudelijk misschien hard, maar de uitwerking is fijnzinniger.
‘Ik ben zelf een overdreven gevoelig persoon. Dat is misschien niet direct op te maken uit mijn werk, maar de lezer moet bedenken dat het geconstrueerd is. Het zijn niet mijn diepste emoties die ik tentoonspreid. Wat dat betreft is mijn kunst misschien wat onpersoonlijk, ik vind mezelf als kunstenaar ook niet zo belangrijk. Wat ik creëer moet centraal staan, niet ikzelf.’

Tekst: Anne Elshof en Loes Perrée
Foto: Loes Perrée

Meer werk (klik op de afbeelding voor groter formaat):