ANS-Online

Liters koffie en energiedrank: onmisbaar bij een nacht doorhalen voor een voldoende. Sommige studenten grijpen liever naar paardenmiddelen als Ritalin of speed. Minder doorsnee, maar wellicht nuttiger voor de student in nood. ANS ging aan de pep en hield een nachtelijke studiemarathon.

In het wetenschappelijk tijdschrift Nature verscheen enkele maanden geleden een ingezonden artikel over het gebruik van prestatieverhogende middelen in de academische wereld. Volgens de auteurs wordt het tijd dat de maatschappij reageert op de groeiende vraag naar middelen die de hersenfuncties tijdelijk verbeteren. ‘In een wereld met uitdijende werktijden zullen prestatieverhogende middelen – zoals farmaceutische amfetamines – nuttig blijken voor een verhoogde arbeidsproductiviteit’, stelt Henry Greely, een van de onderzoekers.
Dat wetenschappers dergelijke middelen aanprijzen is verrassend. Het gebruik ervan echter niet. Al in 1937 bleek uit Amerikaans onderzoek dat amfetamine vermoeidheid en slaap tegengaat. Vele studenten zagen hun kans schoon en kochten het massaal in tijdens tentamenperiodes. In de daaropvolgende decennia werden de negatieve gevolgen zichtbaar; regelmatig gebruik kan leiden tot geestelijke verslaving en depressies. Om jezelf op te peppen is opnieuw innemen verleidelijk. Sinds 1969 is amfetamine daarom in Nederland niet meer bij de drogist te vinden.

Lichte euforie
Het medicijn Ritalin wordt normaliter gebruikt ter onderdrukking van ADHD of narcolepsie, een aandoening waardoor mensen overdag plotseling in slaap vallen. Bij personen die geen last hebben van deze stoornissen werkt het als pepmiddel. Miriam Stoks, apotheker bij de Zuider Apotheek Nijmegen, zet de werking van Ritalin uiteen: ‘De werkzame stof is methylfenidaat, dat onder de amfetamines valt. Deze hebben een stimulerende werking op het centraal zenuwstelsel en leiden tot verhoogde oplettendheid, helder denkvermogen, een verminderd gevoel van vermoeidheid en zelfs lichte euforie.’ Hoewel Ritalin alleen op recept wordt verstrekt, is het vrij eenvoudig te verkrijgen. Veel mensen kennen wel iemand met ADHD.
Voor studenten zonder hyperactieve kennissen is speed een goede tweede optie. Speed is straatjargon voor illegaal verkrijgbare amfetamine. De drug is zeer goedkoop: een gram kost ongeveer 7 euro. Voor een beginnende gebruiker is dat voldoende voor vier doseringen, oftewel vier nachten superstudie. Volgens Peter Cohen, oud-directeur van het voormalig Centrum voor Drugsonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam, kan de drug concentratieverhogend werken. Dit is echter voor een selecte groep weggelegd: ‘De meerderheid van de gebruikers merkt niets, of vindt het niet prettig. Slechts 30 procent is positief over de werking.’

Slikken en blokken

Hoe goed kun je studeren op amfetamine? ANS steekt haar neus in de wereld van de pepmiddelen en duikt een nacht in de boeken met Ritalin en speed. Het testpanel bestaat uit vijf personen. Twee proefkonijnen, Marijn en Rob, nemen Ritalin. Wilco, Gerard en Andy vormen het speedpanel. Iedereen heeft studiemateriaal meegenomen en hoopt de hele nacht door te kunnen werken.

23:00 uur
Klungelig wordt de speed opgesnoven, waarna iedereen elkaar aandachtig observeert. De speed werkt binnen tien minuten, het effect zal 6 tot 8 uur duren. Ritalin wordt via de maag opgenomen en treedt pas na een halfuur in werking. Dit medicijn is 2 tot 4 uur werkzaam.
Wilco: ‘Een paar seconden zag ik heel scherp en nu voel ik me erg alert.’
Marijn: ‘Ik merk helemaal niets.’
Gerard: ‘Kauwgom, ik wil kauwgom!’

02:00 uur
Iedereen is al een tijdje geconcentreerd aan het werk. Rob heeft zich de afgelopen twee uur opgehouden in de afzonderlijke stilteruimte en voegt zich, met een voldane glimlach, even bij de groep.
Rob: ‘Ik ben erg productief. Ik heb al een aanzienlijke stapel literatuur doorgewerkt.’
Marijn: ‘Ik ga voor een tweede pilletje, het lijkt nog niet te werken.’
Andy: ‘Bij vlagen voel ik me een beetje duizelig, maar het comfortabele en geconcentreerde gevoel overheerst.’
Gerard: ‘Ik kauw al drie uur op dezelfde kauwgom.’

05:00 uur
Rob en Wilco studeren vlijtig door in de stilteruimte en laten zich slechts sporadisch zien. Gerard heeft even genoeg van de studieboeken. Hij is benieuwd of hij kan slapen en zoekt een rustig plekje op.
Andy: ‘Wow, is het al vijf uur?’
Gerard: ‘Slapen lukt me echt niet. Ik doe mijn ogen dicht, maar zak niet weg.’
Rob: ‘Het tweede pilletje Ritalin werkt minder prettig dan het eerste. Ik ben minder gefocust en heb af en toe hoofdpijn.’
Wilco: ‘Ik merk wel dat ik eerder over mijn woorden struikel in gesprekken.’

08:00 uur
De ochtend is aangebroken, de eerste fanatieke studenten sprinten al richting de UB. Iedereen is zonder moeite wakker gebleven.
Andy: ‘Ik heb veel energie en nog steeds geen slaap. Ik ga squashen.’
Marijn: ‘De Ritalin heeft blijkbaar toch gewerkt. Ik val normaal gesproken altijd in slaap boven mijn boeken, nu heb ik twee hoofdstukken Statistiek erin gestampt.’
Rob: ‘Het was een efficiënte nacht. Ik ben benieuwd hoe ik me vanavond voel.’

Een dag later blikt het testpanel terug op de studienacht. De gebruikers van Ritalin hebben de hele nacht redelijk tot goed kunnen studeren. Het blijft de vraag of het medicijn veel tijdswinst oplevert. ‘De volgende dag heb ik door vermoeidheid niet erg nuttig besteed’, geeuwt Marijn. ‘Eigenlijk schuif je de uren slaap gewoon op naar een later tijdstip.’ De speedsnuivers zijn het eens over de prettige werking van de drug. ‘Je blijft de hele nacht actief en dut niet in’, verklaart Wilco. Andy plaatst hier een kanttekening bij: ‘Ik heb heel de dag niet kunnen slapen, terwijl de speed allang uitgewerkt had moeten zijn. Dat is een klein lichamelijk ongemak.’ Het testpanel heeft aardig wat werk verzet en is tevreden over de werking van de noodmiddelen. ‘Als je echt de hele nacht de slaap moet verdrijven, komen deze middelen goed van pas’, concludeert Gerard. ‘Normaal gesproken kun je me opvegen na een nacht zonder slaap. Nu heb ik nergens last van. Op naar mijn tentamenweek!’

Tekst: Andy Leenen en Marijn Koop
Illustratie: Loes van Woezik