ANSadvo 570x135

Het nieuwste avontuur van professor Langdon

ANS leest: Oorsprong (2017)

Professor Langdon weet zichzelf weer in de nesten te werken in Oorsprong, een boek dat er zeker in slaagt de lezer te boeien. In dit nieuwe boek van Dan Brown is opnieuw de hoofdrol weggelegd voor de charmante Robert Langdon, die zich ditmaal in Spanje bevindt. Was hij in voorgaande boeken onder andere verwikkeld in een plan om het Vaticaan op te blazen en een zoektocht naar de afstammeling van Jezus, deze keer is het aan hem om de ultieme waarheid aan het licht te brengen: Waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe?

Tekst: Mae Boevink

Spaanse hitte
In het Spaanse Bilbao vindt een presentatie plaats die de toekomst van de mensheid zal gaan veranderen. Edmon Kirsch, een vriend van Langdon, heeft ontdekkingen gedaan over het ontstaan van leven op aarde en ontwikkelingen die de toekomst van de mensheid bedreigen. Vanuit hoge regionen binnen verschillende religies wordt geschokt gereageerd op de bekendmaking en het is dan ook niet verbazingwekkend dat de presentatie op het allerlaatste moment niet doorgaat. Het is aan Langdon om de kennis van Kirsch publiekelijk te maken, goedschiks of kwaadschiks.

Zoals wel vaker in de boeken van Brown waarin Langdon de hoofdrol speelt, kan de beste man niet zonder een lieftallige sidekick. En precies zoals in elk ander boek van Brown heeft deze sidekick, de directrice van het Guggenheim in Bilbao genaamd Ambra Vidal, een geheim. Ditmaal zorgt het geheim er echter voor dat Langdon voor de verandering geen romantische relatie met haar ontwikkeld. Het is een aardige aanpassing op een plotmechaniek dat bijna tot in den treure werd gebruikt door Brown in voorgaande boeken. Ook worden Langdon en Vidal in dit deel bijgestaan door Winston, een persoonlijke assistent van Kirsch die via de telefoon onmisbare informatie verschaft. Het trio dat uit noodzaak op elkaar is aangewezen, vlucht van Bilbao naar Barcelona om een toegangscode te vinden om de presentatie online te zetten die eerder op de avond abrupt werd onderbroken.

'Robert,' fluisterde Ambra, 'denk aan de wijze woorden van prinses Elsa.'
Langdon draaide zich om. 'Hè? Wat bedoel je?'
'Prinses Elsa. Uit Frozen.' Ambra glimlachte toegeeflijk. 'Laat het los!'

Vertrouwensproblematiek
Niemand is te vertrouwen, dat is duidelijk als blijkt dat één van de geheimen van Ambra Vidal is dat ze de verloofde is van de kroonprins van Spanje. Geheim is hier een groot woord, Langdon is gewoon niet op de hoogte van dagelijks nieuws en komt er daarom pas vrij laat achter wat de connectie is tussen Vidal en het koninklijk paleis. Omdat het Spaanse koningshuis altijd zeer gelovig is geweest, is het niet verbazingwekkend dat ze Langdon en Ambra tegenwerken in hun zoektocht naar de waarheid. Via de woning van Kirsch en de Sagrada Família belanden Langdon en Vidal uiteindelijk in het laboratorium waar zich de computer bevindt met de presentatie van Kirsch. Het lijkt alsof Brown een heleboel pagina’s gaat overhouden aan het einde van het boek maar niets blijkt minder waar gelukkig. De presentatie van Kirsch wordt verrassend duidelijk beschreven en zelfs voor de leken onder ons, die niet thuis zijn in de wereld van de exacte wetenschappen, is het allemaal zeer begrijpelijk.

Kunst en cultuur
Eén karaktertrek van Langdon blijft echter irritatie opwekken. Waarom kan Langdon niet gewoon zeggen wat hij heeft ontdekt? Je bent zo weer twintig pagina's verder voor hij, zelfgenoegzaam als hij is, eindelijk uit de doeken doet waar het plot vervolgens heen zal gaan. Het gaat zelfs zover dat de helikopter waarin Langdon en Vidal zich bevinden in Barcelona de verkeerde kant op gaat totdat Langdon besluit zijn mond open te trekken. Als lezer blijf je in verwarring over de noodzaak van deze zelfgenoegzaamheid, want het zou een heleboel benzine, en niet te vergeten tijd, schelen als ze meteen naar de juiste bestemming waren gevlogen. Net als in voorgaande boeken van Brown werkt zijn beproefde methode om verschillende perspectieven aan het woord te laten ook deze keer zeer goed. Wanneer lijntjes bij elkaar komen, zich splitsen en uiteindelijk tot een climax komen, blijf je als lezer geboeid. Er blijven altijd vragen in je opkomen, die gelukkig allemaal ook beantwoord worden. De grote kracht van Dan Brown is nog altijd dat je als lezer speculeert naar de oorzaak van de problematiek in het boek, de vraag wie er nou eigenlijk de vijand is, en in dit geval wat Kirsch precies publiekelijk wilde maken.

Al met al is Oorsprong weer een prima boek in de Langdon-reeks. Als lezer ben je geneigd om ieder kunstwerk op te zoeken om voor jezelf een beter beeld te ontwikkelen bij de omgeving en het maakt dat je je meer verbonden voelt met de personages. Het boek leest als een trein en als het even kan wil je het niet aan de kant leggen voor je het uit hebt. Dat is een grote kracht van Brown, om je als lezer te laten gissen tot de laatste pagina’s, waar de laatste losse lijntjes bij elkaar komen.

 

Redactie
Kijkje achter de schermen van het profvoetbal

ANS leest: I am The Secret Footballer (2012)

Voetbal. Voor veel mensen in Nederland misschien wel de belangrijkste bijzaak in het leven. Het liefst willen we allemaal Ronaldo, Messi en Robben in één zijn. Als we dan op het veld van de plaatselijke vereniging onszelf weer eens onsterfelijk (belachelijk) wanen, gaan de gedachten altijd naar de grote jongens. De egotrippertjes die miljoenen verdienen door tegen een stukje leer te trappen. Over die malafide wereld, waar wij gewone stervelingen enkel van kunnen dromen, schrijft The Secret Footballer in zijn boek I am the Secret Footballer. Als ex-prof geeft hij anoniem een kijkje in de wondere wereld van de populairste sport ter wereld. 'Vaak wordt gezegd dat ongeveer 95 procent van wat er in de voetballerij gebeurt, zich afspeelt achter de schermen.'

Anekdote na anekdote
Een literair genie is The Secret Footballer zeker niet. Daarvoor werd hij in eerste instantie ook niet betaald. De schrijver beweert jarenlang in de top van het Engelse voetbal te hebben gespeeld, de loodzware Premier League. Het boek is tot stand gekomen naar aanleiding van een aantal columns die hij anoniem schreef voor The Guardian. Daarbij beschrijft hij niet alleen zijn eigen ervaringen in het voetbal, maar ook escapades van oud-ploeggenoten, collega’s en trainers komen veelvuldig aan bod. Hierdoor voelt de vertelstijl van het boek vrij anekdotisch aan. De absurde verhalen die hij vertelt dienen vaak als voorbeeld om zijn visie op de voetbalwereld te ondersteunen. Zo krijgt de lezer waanzinnige geschiedenissen te horen over voetbalvrouwen die hun mannen betrappen met een fotomodel, om vervolgens doodleuk aan het avondeten te beginnen. Dit om maar even aan te geven het in de voetballerij voornamelijk draait om geld en status. Het is enkel een voorbode voor de rest van het boek, waarin de (seks)schandalen niet zijn aan te slepen.

Van de hak op de tak
Het boek is opgedeeld in een aantal hoofdstukken die de onbekende kant van de bekendste aspecten uit het voetbal behandelen. Zo is er een stuk over trainers en ploeggenoten, maar ook de fans en de tactiek worden meegenomen in de beschouwing. Omdat de hoofdstukken nogal ad hoc geschreven zijn, ontbreekt elke vorm van chronologie. De gedachten van The Secret Footballer schieten alle kanten op, waardoor de conclusie van zijn beschouwingen de lezer ontgaat. Echter staat het buiten kijf dat de auteur zijn meningen goed onderbouwt en hij vermakelijk kan vertellen over bepaalde situaties. Zo schrijft hij over een uit de hand gelopen kerstborrel waarna een aantal spelers met een paar knappe stewardessen gaan zwemmen:

'Op dat moment vroeg Francesca of ik niet met haar alleen wilde spelen. Ik moest een beroep doen op bovennatuurlijke krachten om haar gewoon een zalig Kerstmis te wensen en nog een fijne avond, vooraleer ik naar mijn kamer ging om daar furieus met mezelf te spelen.'

Feit of fictie?
Hoewel het ergens begrijpelijk is dat The Secret Footballer zich verschuilt achter een pseudoniem, doet het de geloofwaardigheidsfactor van het boek geen goed. Een trainer die hem bewust naar de training liet komen terwijl de schrijver ernstige diarree had, kan zo zijn versie van het verhaal niet vertellen. Het boek staat vol met dit soort typische gevallen. Het is dus nuttig om je als lezer af te vragen met welke intentie je het boek leest. Verwacht je een nauwkeurig relaas over de voetbalwereld, waarbij je het hele boek voor waarheid aanneemt? Of wil je liever iets luchtigs lezen en er je eigen kanttekeningen bij maken?

Om de strijd tussen feit en fictie te beslechten is het misschien beter dat de lezer het boek per hoofdstuk apart beoordeeld. Zo is het relaas over fans en spreekkoren voor menig voetbalfan een feest van herkenning, wat daarom bijdraagt aan de geloofwaardigheid van het boek. Aan de andere kant is een hoofdstuk opgenomen dat gaat over het leven in de kleedkamer en hoe ploeggenoten met elkaar omgaan. Dit lijkt veel minder geloofwaardig en draait uit op een verzameling sappige anekdotes over ontaarde feestjes, kwajongensachtige streken en galspugen over collega's.

Er zijn al jarenlang grote discussies over wie The Secret Footballer nu daadwerkelijk is. Sommigen menen dat hij niet eens profvoetballer is geweest, maar eigenlijk een journalist is die verhalen van verschillende voetballers gecombineerd heeft. Op internet circuleren allerlei geruchten over welke journalisten of voetballers mogelijk het boek hebben geschreven. Dat The Secret Footballer niet heeft stil gezeten na zijn eerste boek uit 2012 moge duidelijk zijn. Ondertussen schrijft hij nog steeds columns voor The Guardian en heeft hij drie nieuwe boeken uitgebracht over het leven in de voetballerij. Aan het eind van het boek zou het de lezer eigenlijk niet meer moeten uitmaken of de belachelijke anekdotes en geschifte beweringen wel waar zijn. I am the Secret Footballer is van begin tot eind een bijzonder grappig en amusant boek. Een ding is zeker: je zult nooit meer normaal naar een voetbalwedstrijd kunnen kijken.

 

Jean Querelle
Prikkelende sciencefiction als romandebuut

ANS leest: Op zwart (2012)

Na de zomer worden de dagen korter, maar gelukkig wordt het niet zo extreem als in Op zwart, de debuutroman van Willem Bosch. In het boek staat namelijk de aarde stil waardoor het in Nederland altijd donker is, in Amerika altijd licht en iedereen naar Hawaï wil omdat daar steeds een zonsopgang te bewonderen is. De reden waarom de aarde stil is gaan staan wordt nooit vermeld. Bij de geschiedenisles krijgt de nieuwe generatie te horen dat er een tijd was, nog niet zo lang geleden, dat de zon elke dag opkwam en weer onderging. Misschien ken je Willem Bosch als scenarioschrijver van de serie Feuten. Het onderwerp van dit boek is bijzonder voor een Nederlands romandebuut; het gaat over een veertiger in een uitgeblust huwelijk die op zoek is naar zijn jeugd in plaats van een twintiger die zijn grenzen opzoekt.

Tekst: Elisa Ros Villarte

Een ongewone geschiedenisleraar
Het verhaal speelt zich grotendeels af in Nederland in het jaar 2010, maar dan met één groot verschil: de aarde is gestopt met draaien en dit heeft grote consequenties. In Nederland is het 24 uur per dag donker. Straatverlichting, warm water en medicijnen zijn een luxe voorziening geworden en de grensovergangen tussen landen en zelfs steden zijn gesloten, zodat niet de gehele bevolking richting Amerika vertrekt. De hoofdpersoon is Bram van der Stok, een ongelukkig getrouwde geschiedenisleraar uit Amsterdam. Het verhaal wordt vanuit zijn perspectief verteld. Bram besluit om illegaal naar Amerika te gaan, op de fiets over de A2 en daarna met de boot vanuit Den Haag. In Amerika schijnt de zon en hopelijk is zijn Amerikaanse vriendin Leslie daar te vinden. Bram was er eerst van overtuigd dat ze was verongelukt als passagier in een neergestort vliegtuig. Jaren later ontvangt hij echter een ansichtkaart met haar naam erop als afzender. Bij zijn ontsnappingsplan uit Nederland krijgt Bram hulp van een oud-leerling wiens leven hij heeft gered door EHBO toe te passen. De ontsnapping gaat gepaard met veel obstakels, van een achtervolging door de Dienst Migratie Preventie op fietsen door het riool tot gevangen genomen worden door een sekte.

Humor, plotwendingen en actualiteit
Het boek kent veel sterke punten: de humor, grappen die niet voor de hand liggen, en een paar plotwendingen, sommige voorspelbaarder dan andere. Bijzonder is dat de lezer in een herkenbare maar toch erg veranderde wereld terechtkomt. De sterke humor is goed zichtbaar in een flashback waar de reactie van Bram getoond wordt op het moment dat het nieuws dat de wereld stilstaat net bekend is geworden:

'Na twee koffie bestel ik bier. Het is dus drie uur 's middags maar donker buiten, dus waarom niet (…) De televisie valt uit. Er komt een testbeeld. STORING. EEN MOMENT GEDULD ALSTUBLIEFT. Dan breekt er paniek uit.'

In het boek zijn de personages grotendeels goed uitgewerkt, maar sommige figuren blijven jammer genoeg meer typetjes zoals de vrouw van de hoofdpersoon, Marianne. Twee figuren blijven je als lezer wel lang bij na het lezen van het boek: de hoofdpersoon en zijn dochter. In het begin lijkt de hoofdpersoon op een normale geschiedenisdocent met een mislukte acteercarrière, maar langzaamaan laat hij zijn rebelse kant zien. Zijn jongste dochter, Lisa, komt er niet veel in voor maar maakt grote indruk met de paar zinnen die ze zegt.

Sciencefiction nieuwe stijl
Het belang van zoiets simpels als het feit dat de aarde ronddraait, is iets waar je niet elke dag bij stilstaat. Het is sciencefiction ook al speelt het zich niet in de toekomst af maar in 2010, terwijl het boek in 2012 uitgegeven is. Het is een omgedraaide truc van George Orwells 1984. Hoogstwaarschijnlijk staat morgen niet de wereld stil, maar dat we uiteindelijk zonder energiebronnen zitten is wel een reële mogelijkheid. Een gebeurtenis die op het eerste gezicht onvoorstelbaar lijkt, het stilstaan van de aarde, wordt heel realistisch vormgegeven. Dit komt ook doordat de gevolgen van deze ingrijpende gebeurtenis erg gedetailleerd zijn uitgewerkt. Aan de ene kant wordt de wereld ons voorgespiegeld zoals we die kennen met bekende plaatsnamen, maar aan de andere kant wordt er een futuristisch schrikbeeld neergezet. Slechts enkele zones van Nederland zijn nog bewoonbaar en het is verboden het land te verlaten, terwijl het nu het tegenovergestelde is; we willen niet dat te veel mensen in Nederland komen wonen. Nederland is in het boek een arm land geworden dat het van Amerikaanse liefdadigheid moet hebben. Thema's als het verlangen naar vrijheid, emigratie en energiebronnen die uiteindelijk opgaan zijn vandaag de dag nog steeds aan de orde.

Kortom, Op zwart is een grappig en erg toegankelijk boek maar het heeft wel diepere lagen. Je kunt de wereld die in het zwart gehuld wordt ook symbolisch opvatten: je kan overdag nog zo dapper zijn, 's nachts lijken alle problemen groter en ernstiger. Hopelijk komt de film snel uit, want het is erg filmisch geschreven en de filmrechten waren al snel verkocht. Het motto voorin vat het verhaal goed samen: 'It is awfully easy to be hard-boiled about everything in the daytime, but at night it is another thing.' uit The Sun also Rises van Ernest Hemingway. Nu maar hopen dat de wereld gewoon door blijft draaien, zonder dat we misselijk worden.

 

Redactie