De krant illustreert deze constatering met een voorbeeld: voor studenten met een studieschuld van 61.500 euro die in twee verschillende jaren voor het eerst geen recht meer hebben op studiefinanciering en vijf jaar wachten met terugbetalen, zal het verschil in het uiteindelijke bedrag dat terugbetaald moet worden rond de 3300 euro liggen.

De krant pleit voor verandering van het systeem, omdat volgens hen alles erop wijst dat studenten nog meer gaan lenen. Het Ministerie van OCW is niet van plan om van deze manier van renteberekening af te stappen. Zij noemen de relatief lage rente, de eenvoud en de zekerheid van het huidige systeem als redenen om niets te veranderen.

Tekst: Joeri Pisart
Illustratie: Laurens de Vos

Zal er over enkele jaren nog sprake zijn van een sociaal en toereikend zorgstelsel? De gigantische babyboomgeneratie wordt langzamerhand bejaard, waardoor het aandeel 65-plussers van de bevolking flink stijgt. De arbeidsmarkt krimpt terwijl ziekenhuizen overbevolkt raken met ouderen. Dit brengt torenhoge kosten met zich mee: minder schouders dragen hogere lasten. Momenteel eist de zorg al 20 procent van de rijksbegroting op, een percentage dat de komende jaren alleen maar zal groeien. Hierdoor staat de toegankelijkheid van de zorg op het spel.
In de politiek bestaat echter weinig wilskracht om dit naderende onheil af te wenden. De Tweede Kamer discussieert vooral over het persoonsgebonden budget, een relatief kleine kostenpost binnen het Ministerie van Volksgezondheid. Alle politieke partijen zijn zich ervan bewust dat zware bezuinigingen op zorg gelijk staan aan een daling van stemmen.
De drastische kostenstijging vraagt juist om drastische maatregelen. Verzekeringen kunnen minder geld uitkeren en snoeien in het basispakket. Hiermee wordt iedereen hard getroffen. Is het niet een kwestie van logica om in financieel zware tijden de grootste lasten te verdelen over de grootste zorgconsumenten; bejaarden? In dat geval wordt ouderenzorg duurder, maar blijven jongere generaties in ieder geval gespaard.

DE STELLING VAN DEZE MAAND: ER MOET EEN LEEFTIJDSGRENS KOMEN VOOR OVERHEIDSGESUBSIDIEERDE ZORG

Pia Dijkstra, tweede kamerlid voor D66
‘Als overheid moet je niet in de stoel van de dokter gaan zitten. Artsen weten het best hoe zij een patiënt kunnen behandelen, de regering moet hier niet ingrijpen met een kunstmatige leeftijdsgrens. Wel moeten we de zorg hervormen, waarbij kosten eerlijk worden verdeeld tussen jong en oud, gezond en ziek.
‘Ten eerste moeten we geldverspilling tegengaan. Het beschikbare budget kan beter worden verdeeld. Neem bijvoorbeeld de rollator, die wordt nog steeds volledig vergoed uit het basispakket. Ouderen krijgen de nieuwste modellen, terwijl verzekeraars geen enkele moeite doen om hen aan een goed tweedehands exemplaar te helpen. Hierdoor betalen we allemaal een hogere zorgpremie.
‘Ten tweede moet het kostenbewustzijn van mensen worden geprikkeld, ze moeten zich verantwoordelijk voelen voor hun kosten. Dat kan door iedereen een deel van elke zorgrekening te laten betalen met een inkomensafhankelijk maximum per jaar.
‘Daarnaast moeten we durven te investeren in preventie. Als we ziektes als obesitas weten te voorkomen, kunnen we in de toekomst hopelijk veel geld besparen.’

Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau
‘Nee, want het probleem ligt niet in overheidsgesubsidieerde zorg. Het overgrote deel van de kosten betaalt het publiek immers zelf door middel van volkspremies via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Dit wordt vervolgens uitgekeerd door verzekeringen. Nu de vergrijzing toeslaat dalen inkomsten uit premies, maar stijgen de kosten. Daarom zal de eigen bijdrage blijven toenemen en zullen steeds meer interventies buiten het huidige basispakket worden geplaatst. Verzekeringsmaatschappijen zullen dan met aanvullende verzekeringen komen, welke duur kunnen worden.
‘Mensen moeten er rekening mee houden dat minder zorg zal worden vergoed. Als men naar meer, vroegere en betere zorg verlangt, zal men dit dus zelf moeten betalen. Binnen huishoudens moet dan een keuze worden gemaakt: men kan op minder belangwekkende zaken korten om de zorgkosten op te vangen.
‘Wellicht is het een mogelijkheid om woningbezit toe te passen als onderpand van eigen zorg. In dat geval zouden instanties voor een percentage van de waarde van het huis behandelingen kunnen vergoeden, bij overlijden is het huis dan voor de instantie. Zo zijn mensen zelf verantwoordelijk voor hun kosten en blijft zorg betaalbaar.’

Joris Slaets, hoogleraar Geriatrie aan de Rijksuniversiteit Groningen
‘Ik betwijfel of er überhaupt geld tekort is. Het huidige cohort van 65-plussers is rijker en beter opgeleid dan ooit, zij kunnen prima hun eigen behandelingen betalen. Daarmee zullen zij juist voor veel werkgelegenheid zorgen.
‘Wel is er sprake van een zorgwekkende lastenstijging, maar dat vergrijzing de schuldige zou zijn, is onzin. Naar mijn mening is het bijna compleet toe te schrijven aan de ontwikkeling en toepassing van allerlei nieuwe technologieën. Dat maakt de manier waarop het zorgbudget momenteel wordt uitgegeven idioot. Regelmatig wordt 100.000 euro besteed aan een derdelijns chemotherapie om iemand slechts twee maanden langer te laten leven. Vaak is dat zelfs nadelig voor het welzijn van die patiënt. Kwaliteit van leven moet voorop staan, niet slechts de objectieve duur. Dergelijke draconische interventies kunnen we daarom missen als kiespijn.
‘Er moet geen leeftijdsgrens komen voor zorg. Wel hebben dokters en patiënten de verantwoordelijkheid om een goede afweging te maken tussen de kosten en het daadwerkelijke nut van een behandeling. Dat gebeurt nu te weinig.’

Ruth Seldenrijk, directeur van de Nederlandse Patiënten Vereniging
‘Er bestaan geen goede praktische of filosofische redenen om aan leeftijdsdiscriminatie te doen. Het is een afleidingsmanoeuvre waarmee men pretendeert dat leeftijd invloed heeft op de zorgkosten: de belangrijkste rol speelt echter levensverwachting. Deze is zeer variabel, zeker op latere leeftijd.
‘Wel roept de angst voor lijden en aftakeling beheersingsdrang op. Binnen de geneeskunde bedreigt dit de mondigheid en verantwoordelijkheid van de patiënt. Daarom moeten artsen leren proportioneel te handelen, de zwaarte van behandeling moet in redelijke verhouding staan tot het vooruitzicht ervan. Bij ouderen en stervenden zijn veel ingrepen disproportioneel, welke logischerwijs niet moeten worden toegepast. Dat is geen leeftijdsdiscriminatie, maar een gevolg van de fragiliteit die bij het ouder worden optreedt.

Kader:
-De begroting van het Ministerie van Volksgezondheid is met 67 miljard euro de grootste van alle departementen. Deze kosten beslaan 20 procent van de totale rijksbegroting.
- Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) berekende eind vorig jaar de kosten in de zorg. Momenteel is 15 procent van alle Nederlanders 65-plusser. Zij zijn verantwoordelijk voor 43 procent van die kosten. 12 procent van de lasten wordt veroorzaakt door 85-plussers, slechts 1,5 procent van de bevolking.
- Het SCP verwacht dat, zonder wijziging van beleid, rond 2040 het zorgbudget 40 procent van de rijksbegroting zal beslaan. Naar verwachting is dan ongeveer 26 procent van de bevolking 65-plusser.

Kijk hier voor de andere artikelen uit de februari-ANS

Tekst: Tijn van Lange en Sofie Mulders
Foto’s: Ceriel Gerrits

Wat: afrodisiacisch eten
Benodigdheden: watermeloen, artisjok en knoflook
Resultaat: diner voor twee

Score: 2/5

Voor de beginnende casanova is een romantisch diner met lustopwekkende lekkernijen een veilige keuze als aftrap van een spannende date. Isabel Allende schreef een boek vol over erotiserend eten, maar ingrediënten als oesters en Spaanse Vlieg zijn niet altijd even gemakkelijk te verkrijgen. Gelukkig bestaan er ook gangbare afrodisiaca, zoals watermeloen, knoflook en artisjok. Hoewel knoflook de bloedsomloop bevordert, zal de geur voor velen een afknapper zijn. Samen stinken maakt gedeelde smart, halve smart. De maaltijd is smakelijk, maar de lustopwekkende beloftes worden geen waarheid; zelfs na het verorberen van een hele schaal knoflookbrood, artisjokkensoep en watermeloen blijft een zinderend effect op het libido uit. Ondanks deze domper zorgt de tijd die samen wordt doorgebracht voor een happy end. Het testkoppel vindt het samen eten zeker voor herhaling vatbaar, ‘maar dat doen we wel vaker’.

Wat: chocolade bodypaint
Benodigdheden: chocolade, room en kwast
Resultaat: noodgedwongen samen douchen

Score: 2,5/5

Artistieke studenten op zoek naar een lustopwekkend alternatief voor hun creatieve neigingen kunnen zich uitleven met chocolade bodypaint. Het bruine goedje is te verkrijgen in een chique knijpfles, maar ook gemakkelijk en goedkoop zelf te smelten van chocolade met slagroom. De geur is veelbelovend, maar wie droomt van een avond teder strelen met een kwast gedoopt in vloeibare zaligheid komt bedrogen uit. De smeuíge cacaomassa bevlekt de lakens waardoor deze poging tot romantiek al snel op een smeerboel uitloopt. Chocolade die via je oksels op het bed druipt blijkt allesbehalve opwindend. Zelfs liefdevol likken en een sensuele douche als gevolg biedt weinig soelaas. Het warme water verspreidt de vettigheid als een olievlek over het hele lichaam. Hierna is wel alle gêne verdwenen en kan alsnog een hete avond op gang komen. Vergeet niet eerst het bed te verschonen.

Wat: spanningsverhogend dobbelen
Benodigdheden: uitgebreid seksspel
Resultaat: omslachtig opwindend

Score: 1/5

De ‘Seks Boek-Box’ garandeert ‘meer pret dan je dacht’ en suggereert de ideale start van een hete avond. Uit het roze-witte doosje verschijnen drie dobbelstenen, kanskaarten en een schrikbarend dik boek. Nadat het uit puzzelstukjes bestaande speelbord bij elkaar gedobbeld is, zijn de opdrachten uit het boek aan de beurt. Het aantal gegooide ogen bepaalt de opdracht en stuurt de spelers al bladerend het hele huis door. Net als je lekker bezig bent met een erotische dans eist het spel dat je de keuken induikt voor ijsklontjes. Zorg voor een goede voorbereiding, anders veroorzaken de continue onderbrekingen een moodkill van jewelste. Het is aan te raden om, eenmaal op gang gekomen, gewoon een opdracht te kiezen uit het bijgeleverde boekwerk en de lust zijn beloop te laten. Volgens het testkoppel kwam het hoogtepunt pas toen ze besloten hun eigen spelletje te spelen.

Kijk hier voor de andere artikelen uit de februari-ANS

Tekst: Tim Ficheroux en Rik van Hulst

Eind oktober werd pijnlijk duidelijk dat de RU en de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) niet altijd alles goed op elkaar afstemmen. Tot verbazing van beide onderwijsinstellingen bleken de introducties van 2012 in dezelfde week gepland, waardoor de Nijmeegse binnenstad zal worden overspoeld met eerstejaars studenten.
Zeker wanneer een universiteit en hogeschool op nog geen steenworp afstand van elkaar liggen, mag je verwachten dat ze enigszins naar elkaar kijken. Samenwerking tussen wo en hbo kan voor studenten grote voordelen met zich meebrengen. Niet iedere universitaire student past immers binnen het wetenschappelijk onderwijs en op hogescholen lopen uitblinkers rond met academische ambities. Ongeveer een op de acht universitaire studenten valt binnen twee jaar uit, een kwart daarvan maakt de overstap naar het hbo. Anderzijds bezit 12 procent van de universitaire studenten een hbo-bachelor. Door gezamenlijk de oversteek te begeleiden, kunnen instellingen voorkomen dat deze studenten met onnodig oponthoud en dubbel werk worden opgezadeld.
Met de invoering van de langstudeerdersboete, het bindend studieadvies en mogelijke afschaffing van de basisbeurs komen studenten die switchen snel in de problemen. Doorstuderen of een foute studiekeuze kan je hard in de portemonnee treffen. Studenten die van de RU naar de HAN willen verhuizen, of vice versa, kunnen onnodige vertraging niet gebruiken. Hoe zorgen de Nijmeegse universiteit en hogeschool ervoor dat de overstappende student niet tussen wal en schip geraakt?

Het gras is altijd groener
Uit een rondgang langs Nederlandse universiteiten blijkt dat in verschillende steden de samenwerking met hbo’s wordt opgezocht. In 2002 fuseerden de Universiteit van Amsterdam en Hogeschool van Amsterdam op bestuurlijk niveau. Volgens Paul Doop, waarnemend collegevoorzitter van de instellingen, kun je er gezamenlijk voor zorgen dat iedere student op de juiste plek studeert. ‘De drempel om aan een andere instelling vakken te behalen moet worden weggenomen.’ Ook wil Doop de doorstroom tussen universiteit en hogeschool soepeler laten verlopen. Zo bieden de instellingen speciaal voor studenten die in het eerste jaar afhaken een heroriëntatietraject aan, een vijf maanden durend programma met tien uur studiekeuzebegeleiding per week.
In Enschede hebben de Universiteit Twente en Hogeschool Saxion samen de werkgroep ‘Wisselstroom’ opgericht. Vertegenwoordigers van deze instellingen proberen de doorstroom in beide richtingen in kaart te brengen en te versoepelen. Vorig jaar organiseerde de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) een bijeenkomst voor haar studieadviseurs en die van hogescholen in de regio. ‘Het is belangrijk om studenten te wijzen op verwante opleidingen van een ander niveau. Door studieadviseurs van verschillende instellingen met elkaar in contact te brengen, weten ze beter welke mogelijkheden er zijn,’ aldus Ronald van den Bos, beleidsmedewerker aan de EUR.

Nijmeegs samenspel
Concrete voorbeelden van samenwerking tussen de RU en de HAN vinden voornamelijk op het niveau van faculteiten en opleidingen plaats. Sinds 2009 bieden de instellingen gezamenlijk de Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs aan, waarin studenten zowel praktijkgericht als
wetenschappelijk onderwijs krijgen. Ook biedt de HAN een gezondheidszorgopleiding aan waarbij intensief wordt samengewerkt met het Universitair Medisch Centrum (UMC) St. Radboud. In de eerste twee jaar van de opleiding lopen hbo’ers stage in het UMC, daarna volgen ze ook universitair onderwijs.
Het voordeel van deze gecombineerde opleidingen is volgens Ron Bormans, bestuursvoorzitter van de HAN, dat er geen mensen buiten de boot vallen. Grootschalig en structureel bestuurlijk overleg, zoals in Amsterdam, ziet Bormans niet zitten. Hij denkt dat samenwerking het beste tot stand komt op facultair- of opleidingsniveau. ‘Als de hoogleraren aan de RU en onze lectoren en docenten samenwerking niet zien zitten, zullen gezamenlijke projecten niet ontstaan.’

Selectief schakelen
Net als de HAN ziet onze alma mater geen heil in verregaande samenwerking. Martijn Gerritsen, woordvoerder van de RU, zegt dat de relatie tussen de instellingen goed is: ‘Het halfjaarlijks overleg verloopt prima, maar zowel de RU als de HAN heeft een eigen doelstelling en agenda.’ Hij laat verder niet veel los over de visie van de RU: ‘Hbo’ers die geschikt zijn voor een universitaire studie zijn van harte welkom. Omdat een hbo-diploma echter geen garantie is voor een succesvolle master aan de universiteit stelt de RU voorwaarden aan de inschrijving en biedt ze net als andere instellingen pre-masterprogramma’s aan. Daarmee voorkomen we onnodige studie-uitval.’
Op verschillende hogescholen in Nederland worden ‘ingedaalde’ schakelprogramma’s aangeboden. Excellente hbo’ers krijgen de kans om minoren in te vullen met vakken uit een universitaire pre-master, waardoor ze beter voorbereid aan een universitaire master kunnen beginnen. Ook de HAN en de RU bieden soortgelijke trajecten aan. Hoewel Bormans daar graag intensievere samenwerking en duidelijkere afspraken ziet, merkt hij dat de RU terughoudender wordt en hogere toelatingseisen wil stellen aan de schakelprogramma’s.
Het College van Bestuur van de RU lijkt tevreden met de huidige samenwerking, terwijl Bormans duidelijke punten voor verbetering ziet. ‘Over de voorlichting aan uitvallende studenten en schakelprogramma’s kun je allerlei afspraken maken. Het onderwijssysteem hoort niet oneindig selectief te zijn, maar moet toegankelijk blijven.’

Door de aankomende maatregelen is het meer dan ooit van belang om de nog niet uitgeleerde hbo’er vloeiend een academische master in te leiden. Voor de student die zich op de universiteit niet thuis voelt, zal de weg naar het hbo makkelijk vindbaar moeten zijn. Intensievere samenwerking tussen RU en HAN kan daarbij van meerwaarde zijn. Door bijvoorbeeld studieadviseurs wederzijds informatie te laten delen en knelpunten in de doorstroom in kaart te brengen, kan voorkomen worden dat de overstappende student dubbel werk doet. In het Nijmeegse hoger onderwijs komt dit helaas nog niet van de grond zoals in andere steden.

Kijk hier voor de andere artikelen uit de februari-ANS

Masterstudent Politicologie Paul van der Plas kwam drie weken geleden thuis in een gigantische rotzooi. Een inbreker had een steen door de ruit van zijn studentenkamer gegooid, waarna het raam van buiten kon worden geopend en de dief zijn slag kon slaan. ‘De chaos in mijn kamer was ongeëvenaard. De inhoud van mijn kastjes lag verspreid over de grond, lades van mijn kledingkast waren aan gort getrokken en overal lag glas. Ik belde direct de politie en mijn huisbaas, die gelukkig al na een kwartier arriveerden’, vertelt Paul. Na navraag bij de buren bleek dat de inbrekers tijdens etenstijd zijn kamer waren binnengedrongen. Paul: ‘Het is echt bizar dat dit kan gebeuren. Kennelijk kan je hier gewoon inbreken rond spitsuur, terwijl er meerdere woningen op mijn kamer uitkijken en ik de mensen bij de bushalte kan zien staan.’ De SSHN-huisbaas timmerde zijn raam direct dicht en kwam de volgende dag terug om te inventariseren hoe de inbraakveiligheid verbeterd kon worden. Er zal een nieuw hang- en sluitwerksysteem op de ramen komen. Paul is tevreden met de maatregelen van de SSHN, maar baalt ook van de situatie: ‘Het kan nog wel even duren voor mijn raam weer is gemaakt. Daarnaast ben ik ook veel spullen kwijt. Zelf ben ik nu extra op mijn hoede. Als ik wegga doe ik standaard de gordijnen dicht en houd ik het licht ’s avonds aan, ook al ben ik er niet.’

Paul is een van de velen die de dupe is van inbraak. Uit cijfers van de Politie Gelderland-Zuid blijkt dat in 2011 in totaal – dus niet alleen in studentenhuizen – maar liefst 1047 inbraken zijn geregistreerd in het district Stad Nijmegen. Er is een behoorlijke stijging te zien ten opzicht van 2010; toen waren er ‘slechts’ 998 inbraken. Deze trend is landelijk, in diverse regio’s neemt het aantal toe. Vorige week nog kwam een bericht naar buiten dat er in studentencomplexen in Wageningen sprake is van een heuse inbraakgolf. Cijfers van de exacte hoeveelheid inbraken in studentenhuizen in Nijmegen zijn er niet. Wel constateerde de politie afgelopen zomer door middel van een steekproef dat ongeveer een zesde van alle woninginbraken een studentenhuis betreft. In wijken waar de studentendichtheid groter is, loopt dat getal op tot een derde.

Benieuwd hoe inbrekers te werk gaan? Lees het in het volgende deel van de leadstory, waarin Frank de Valk, politiewoordvoerder van Gelderland-Zuid, vertelt op welke wijze de dieven je huis binnen kunnen dringen.

Taalwetenschapper Mirjam Ernestus gaat met de subsidie onderzoek doen naar hoe mensen die een vreemde taal leren de uitspraakvarianten opslaan. Mensen die een taal goed spreken raffelen woorden vaak af, zoals Neland in plaats van Nederland. Tijdens het onderzoek wordt geprobeerd dit verschijnsel te vertalen naar een computermodel. ‘Zie het als een robot die we gaan leren om gereduceerde spraak te herkennen.’