ANS-Online

Als chagrijnig voetbalanalyticus maakte Hugo Borst jaren geleden zijn entree op televisie. In zijn programma Over vaders & zonen laat hij zich van zijn gevoelige kant zien. ‘De band tussen vader en zoon lijkt een kapstok om problemen in het leven aan op te hangen.’

Na afloop van de Hard gras-theatervoorstelling in het LUX Theater treffen we Hugo Borst (47) in de sfeerloze foyer van het arthouse. De vele handtekeningenjagers van middelbare leeftijd die het gesprek voortdurend verstoren, illustreren zijn populariteit. Ooit was de rasechte Rotterdammer een voetbaljournalist in de luwte. Hij werd landelijk bekend toen hij in 2003 plaatsnam in het wekelijkse panel van de populaire voetbaltalkshow Studio Voetbal. Inmiddels schuift hij ook regelmatig aan bij De Wereld Draait Door en schrijft hij columns voor het Algemeen Dagblad en Esquire.
Naar aanleiding van zijn boek Over vaders & zonen maakte hij een gelijknamige televisieserie. Hierin brengt hij vader-zoonrelaties van bekende Nederlanders in beeld. Het beschrijven van de band tussen vaders en zonen sloop er bij Borst langzaam in. Als beginnend journalist bij literair voetbaltijdschrift Hard gras ontdekte hij zijn bijzondere interesse in familiebanden. ‘Misschien kwam het wel voort uit luxe. Mijn eigen vader heeft alles voor mij betekend, daar ben ik hem heel dankbaar voor. Hij gaf me zelfvertrouwen en dankzij hem heb ik het zo ver geschopt.’

Veel mensen kennen je slechts als cynische criticus, terwijl je in je eigen programma heel gevoelig overkomt. Speel je af en toe gewoon de chagrijn?
‘In Studio Voetbal probeer ik te provoceren wanneer het saai is. Zo tracht ik de andere kant van iemand bloot te leggen voor het publiek. Ik ben een humeurige jongen, maar wel altijd eerlijk. Toneelspelen doe ik nooit. Ik volg simpelweg mijn journalistieke instinct. Ik ben nu eenmaal journalist, of dat nu voor de camera of achter de schrijftafel is.’

Zie je jezelf meer als schrijver of televisiemaker?
‘Ik voel me in de commerciële televisiewereld minder op mijn plaats dan wanneer ik rustig aan een boek werk. Op tv speelt spektakel een grotere rol, dat trekt me minder. Het draait meer om oneliners en over het algemeen zijn oppervlakkige emoties belangrijker. Hierdoor worden in het tv-programma de achtergronden van de relatie tussen vader en zoon minder uitgediept. Het bereik van het programma is veel groter, wat niet wegneemt dat televisie een erg onhandig medium is. Met een kladblok ben je veel minder aanwezig dan met een cameraploeg inclusief geluidsman en regisseur. In het boek kan ik aan een verhaal bouwen en mezelf daardoor meer laten gelden. Het geschreven woord blijft uiteindelijk sterker dan een televisie-uitzending, daarom beschouw ik mijn boek als hoogwaardiger. Een vader-zoonrelatie die in het boek al de revue is gepasseerd, zal ik dan ook niet snel in een televisieprogramma in beeld brengen. Ik haal meer voldoening uit een geschreven stuk. Dat kan ik nooit meer op tv verbeteren, al heeft het een veel groter publiek en beklijft het beter.’

Haal je er voldoening uit dat je mensen helpt hun ruzies bij te leggen?
‘Spottend noem ik mezelf wel eens Dr. Phil, maar ik wil natuurlijk niet op hem lijken. Hij ziet er mallotig uit en zijn programma is erg Amerikaans. Hij is slechts uit op drama en sentiment. Ik vind het zwak om alleen maar tranen uit te melken. Daarom wil ik het integer houden en wegblij- ven van het sentimentele gedoe, al moet ik toegeven dat het niet altijd lukt.’

De meest aangrijpende relatie die Borst in beeld heeft gebracht, is volgens hem die tussen ex-proftennisser John van Lottum en zijn vader Chris. Vader Van Lottum onderwierp zijn talentvolle zoon aan een Spartaanse opvoeding. Wanneer John bijvoorbeeld een wedstrijd had verloren, ging hij bewust achter zijn vader in de auto zitten. Hij wist dat hij daar geen klappen kon krijgen. Naar eigen zeggen werd de jonge tennisser ernstig mentaal vernederd.
Als tiener pikte John het niet langer, waarna hij jarenlang al het contact met zijn vader verbrak. Een half jaar voor de uitzending spraken ze elkaar weer voor het eerst. Borst: ‘Die situatie vond ik behoorlijk heftig en het was dan ook heel knap dat de vader er zo open over wilde praten.’

Zoek je dit soort pijnlijke situaties bewust op?
‘Natuurlijk doe ik dat. Als ik in een harmonieuze relatie ga wroeten, is er niets aan. Je moet het wel 25 minuten spannend houden. Er zijn natuurlijk ook andere voorwaarden voor een goede uitzending. De deelnemers moeten over persoonlijke angsten durven vertellen en zich goed uit kunnen drukken. Een pijnlijke relatie tussen mensen die op tv niets willen zeggen is niet boeiend. Daarnaast is het mogelijk dat de verhouding simpelweg niet interessant genoeg is.’

Zit de kracht van het programma in de pijnlijke relaties?
‘Het is een goed begin, maar de ware kracht is dat mensen bereid zijn om zich open en kwetsbaar op te stellen. De band tussen vader en zoon lijkt een kapstok om problemen in het leven aan op te hangen. Van de netmanager moeten de deelnemers bovendien een beetje bekendheid genieten. Dat beperkt mij enorm in mijn keuzemogelijkheden, ik zou veel betere afleverin- gen maken met onbekende mensen.’

Wat maakt een band tussen vader en zoon perfect?
‘Je moet alles tegen elkaar kunnen zeggen. Belangrijk is dat er na de dood van je vader geen oud zeer meer is. Mijn vader is inmiddels overleden en ik geloof dat wij alles wel tegen elkaar hebben gezegd. Dat maakt het voor mij draaglijker dat hij er nu niet meer is. Onze band was heel harmonieus, omdat mijn vader een gentleman was. Hij vergaf mij mijn onvolkomenheden. Wanneer ik als jonge knul bijvoorbeeld bij Sparta op de tribune zat en als supporter opstond en verontwaardigd “Godverdomme!” uitriep, dan legde hij zijn hand op mijn knie. “Beheers je”, zei hij dan met een streng gezicht. We hebben veel over de belangrijke zaken in het leven gesproken. Het is jammer dat ik dat niet heb vastgelegd.’

Inmiddels is Borst zelf vader. Hoewel hij zichzelf niet als slechte vader ziet, denkt hij niet te kunnen tippen aan zijn eigen ouweheer. ‘Als mijn zoon zou moeten kiezen, acht ik de kans groot dat hij de voorkeur zou geven aan zijn moeder, al moet je zoiets natuurlijk nooit aan een kind vragen. Ik ben veel van huis. Zelfs op zondag snijd ik het vlees niet, mijn werk voor Studio Voetbal gaat dan voor.’ Zijn zoon Charlie is licht autistisch, wat in huize Borst tot moeilijke situaties kan leiden. Borst geeft toe dat zijn eigen ongeduld daarom soms problemen oplevert. ‘Ik maak natuurlijk fouten, maar probeer die te voorkomen. Ik zie mijn eigen tekortkomingen wel.’ Bovendien zijn Charlie en Hugo allebei dominante persoonlijkheden, wat wel eens tot botsingen leidt. ‘We hebben hem ooit beloofd dat hij na school een uurtje televisie mag kijken. Als ik dan op zijn plekje zit, stuurt hij mij weg. Er is dan van twee kanten veel trots in het spel, beiden zijn we stronteigenwijs.’

Dit jaar maakt Hugo Borst geen nieuw seizoen Over vaders & zonen; hij heeft het te druk met de theatervoor- stelling Hard gras on Tour en zijn werkzaamheden voor overige televisieprogramma’s. Volgend jaar zullen er nieuwe afleveringen worden opgenomen. Waarschijnlijk zal er dan aandacht zijn voor de overige familie- banden. ‘Het is goed mogelijk dat we ook contacten tussen vaders en dochters en tussen moeders en doch- ters gaan filmen. Ik zou bijvoorbeeld graag aandacht besteden aan de relatie tussen zangeres Anouk en haar moeder. Als zij mee willen werken, wordt het zekereen heel bijzondere aflevering. Zij schijnen namelijk enorme ruzie te hebben. Wanneer ik Anouk observeer kan ik me daar ook wel wat bij voorstellen.’

Tekst: Henk Strikkers en Mart Waterval
Foto’s: Boy van Dijk

Klik hier voor de andere artikelen van ANS november 2009.