ANS-Online

Twee eigenzinnige ondernemers, beiden dyslectisch, kozen al op jonge leeftijd hun eigen pad. Met succes. ‘Vrijwel alle grote ondernemers zijn dropouts. Steve Jobs en Bill Gates hebben hun opleiding ook nooit afgemaakt.’

Boris Veldhuijzen van Zanten

Aan de circusschool leerde hij niet alleen jongleren, hij ontwikkelde er ook de kwaliteiten van goed ondernemerschap: discipline en doorzettingsvermogen. Op de kunstacademie bracht Boris Veldhuijzen van Zanten (38) deze eigenschappen in de praktijk en richtte hij als afstudeerproject zijn eerste bedrijf op: een uitgeverij. Hierna volgden onder meer het succesvolle weblog TheNextWeb, TwitterCounter en het door KPN overgenomen HubHop. Ondanks zijn succes is hij niet te beroerd om zichzelf af en toe belachelijk te maken. In een camera-interview met Utrechtse studenten verscheen hij bijvoorbeeld in driedelig pak – compleet met ingezeepte haren – onder de douche: ‘Als het de aandacht trekt, wil ik best een beetje voor lul staan.’

Ben jij een ‘self-made man’?
‘Ik heb veel geleerd van anderen, vooral in de praktijk. In dat opzicht ben ik een self-made man. Toen ik op mijn vijftiende de middelbare school verliet, zei een leraar: “Als je dat doet, plaats je jezelf buiten de maatschappij en komt er niets meer van je terecht. Je zult er de rest van je leven last van hebben.” Ik kan me echter nog goed herinneren dat ik die laatste dag de school verliet en dacht: “Vanaf nu bepaal ik mijn eigen toekomst. Er kan mij niets meer overkomen.”’

Die leraar kreeg dus ongelijk?
‘Inmiddels durf ik wel te zeggen dat zijn reactie enigszins overdreven was. Sterker nog, in mijn line of work is het feit dat ik geen diploma heb eerder een plus- dan een minpunt. Vrijwel iedereen die het goed doet binnen mijn vakgebied is al vroeg zijn eigen weg gegaan. Als ik wel een academische opleiding zou hebben afgerond, had ik niet langer in hetzelfde rijtje als Steve Jobs en Bill Gates gepast.’

Ben je innovatief dankzij je dyslexie?
‘In Engeland is laatst een onderzoek gedaan naar dyslexie onder ondernemers. Daaruit bleek dat 60 procent van deze groep dyslectisch is. Ik probeer door mijn handicap constant oplossingen te vinden. Ik kon bijvoorbeeld niet schrijven, maar had al heel vroeg typemachines. Die vond ik kapot op straat en dan repareerde ik ze. Veel mensen zien overal beperkingen. Ik denk altijd: “De rest denkt dat het niet kan, maar hoe zou het wel kunnen?” Dat is typisch iets voor ondernemers.’

Heeft je tijd aan de kunstacademie bijgedragen aan deze mentaliteit?
‘In het derde jaar heb ik in het kader van mijn studie een boek geschreven. Ik was 19 – eigenlijk nog een kind – maar schreef alsof ik alles al wist. Het boek was een soort kruising tussen het Jonge Woudlopersboek en de Bijbel. Toen ik dat boek wilde uitbrengen, zei de uitgever: “Dat kan wel, maar dan willen we het herschrijven en moet er een nieuwe kaft omheen.” Dat was zo’n vervelend proces dat ik dacht: “Ik geef het gewoon zelf uit.”
‘Ik heb vervolgens een uitgeverij opgezet. Dit was bedoeld als grap, maar tot mijn verbazing werd Uitgeverij Boris Boek heel serieus genomen. Mensen stuurden ineens manuscripten op en vroegen me naar hun boek te kijken. Dat spel was zo interessant en inspirerend dat ik posters heb gemaakt en persberichten heb rondgestuurd. Het enige verschil met nu is dat ik in plaats van nepbedrijfjes echte bedrijven opzet.’

Wanneer werd ondernemen een serieuze aangelegenheid?
‘Ik heb zes jaar geleden het bedrijf HubHop – nu KPN HotSpots, waarbij je voor een bepaald bedrag gebruik kunt maken van draadloos internet op diverse publieke locaties – verkocht aan KPN. Tijdens de onderhandelingen noemden zij een prijs waarvan wij dachten: “No way, dit bod slaat nergens op.” We bluften dat we minstens het dubbele wilden vangen en vertrokken. In de auto vroeg mijn partner: “Wat als ze niet terugkomen met een bod?” Toen zei ik: “Dan gaat over drie maanden het bedrijf failliet. De maand daarna ga ik persoonlijk failliet en moet ik mijn huis en mijn auto verkopen. Dan zijn we dus de lul.”’

En toen?
‘Ik heb met mijn vriendin – ook een ondernemer – de nare gevolgen van een mogelijk persoonlijk faillissement besproken. Zij bleek gelukkig uit het goede hout gesneden. Haar reactie was: “In een appartementje boven de lokale supermarkt in Amsterdam Oost worden we vast ook heel gelukkig.” Het is uiteindelijk niet zo ver gekomen, KPN heeft een hoger bod gedaan.’

Je hebt een groot aantal bedrijven opgericht, maar ook ten onder zien gaan. Hoe verhoudt kwantiteit zich tot kwaliteit?
‘Ik probeer heel veel uit, natuurlijk zijn er dan projecten bij die niet slagen. Veel mensen zeggen dan: “Jammer dat het niet is gelukt.” Maar ik denk: “Ik heb succesvol geprobeerd.” ‘Edison zei ooit: “Ik heb eerst vierhonderd keer geprobeerd voordat ik een gloeilamp ontwikkelde die wel werkte.” Iedere failure was voor hem een stap dichter bij het einddoel. Dit is een belangrijk verschil tussen ondernemers en niet-ondernemers. Een ondernemer denkt niet: “Een mislukking, o wat verschrikkelijk, ik ga naar huis en in bed liggen huilen”, maar: “Oké, mislukt. Wat hebben we hiervan geleerd en wat is een logische volgende stap?”’

In een YouTube-filmpje in het kader van de Utrechtse Concept Dag zeg je: ‘Met ondernemen moet je gewoon beginnen!’ Is iedereen geschikt voor het ondernemerschap?
‘Absoluut niet, maar dan is het dus een erg slecht idee om eerst vijf jaar te gaan studeren en er dan pas achter te komen dat het niets voor jou is. Mensen beginnen ook vaak met een businessplan. Ik zou dat nooit doen. Begin eerst eens met het maken van een webpage, kijk of mensen dat leuk vinden en breid het vervolgens uit.” In theorie of in een spreadsheet kan alles er geweldig uit zien, maar in de praktijk werkt het vaak anders. Als we voor TwitterCounter – een website die de data van Twittergebruikers bijhoudt – eerst een businessplan hadden gemaakt, waren we nooit op het huidige model gekomen. Dan hadden we
waarschijnlijk 30.000 euro moeten investeren om de site te bouwen. En hoe zouden we er in godsnaam ooit geld mee verdienen? Als ik me door dat soort vragen zou laten tegenhouden, komt er nooit iets van de grond.’

Hoe zie je de toekomst van internet?
‘Een collega zei laatst: “Het world wide web heeft nog niet eens zijn rijbewijs.” Internet is jong en er zijn nog zo veel opportunities. Ik denk dat veel internetinitiatieven hun krachten uiteindelijk zullen bundelen. Nu heb je Google als zoekmachine, eBay om je spullen te verkopen en Hyves voor je social network. Als we over tien jaar terug kijken op het Google van nu denken we: “Goh, wat primitief. Toen ging je nog naar Google om te zoeken.”’

Hennie van der Most

De Overijsselse amusements- en staalondernemer Hennie van der Most (59) begon op zijn vijfentwintigste een handel in oud ijzer. Vijf jaar later opende hij De Bonte Wever, een voormalige bontweverij die Van der Most ombouwde tot recreatiecentrum. Het hergebruiken van bestaande gebouwen vormt een terugkerende factor in zijn werk. Hoewel hij er soms enigszins conservatieve ideeën op na houdt, is hij erg creatief. Van der Most verbouwde onder meer een watertoren tot een hotel-restaurant (De Koperen Hoogte) en een kerncentrale tot een attractiepark (Kernwasser Wunderland). Zijn werknemers – in totaal zo’n 1.500 – kijkt hij niet op de vingers. ‘Ik zeg altijd tegen mijn personeel: dit is het gebouw. Als het niet mooi is, ligt het aan mij. De rest leg ik bij jullie neer.’

Hoe bent u begonnen met ondernemen?
‘Ik zat op de LTS, maar vond er niks aan. Ik stopte met school en heb eerst voor vijf of zes bazen gewerkt voordat ik voor mezelf ben begonnen. Ik dacht: “Ik zie wel waar het schip strandt.”’

U staat er om bekend dat u niet zo’n prater bent. Waarom geeft u toch dit interview?
‘Studenten kunnen tenminste nog wat leren.” Als ze dit interview lezen blijven ze misschien met beide benen op de grond staan. Al dat studeren is niet goed voor ze.’

Wat maakt iemand tot een goede ondernemer?
‘Alle échte ondernemers zijn voortgekomen uit de technische school: garagehouders, aannemers, allemaal. Je zult weinig mensen horen zeggen: “Ik ben professor huppeldepup en ik ben nu een eigen bedrijf begonnen.”
‘Een echte ondernemer is een doorzetter, is creatief en ziet geld als middel, niet als doel. Managers denken alleen maar aan poen, echte ondernemers niet. Natuurlijk moet je geld verdienen, maar ik beschouw het als een manier om verder te kunnen ondernemen.’

Heeft u nooit last gehad van het feit dat u uw school niet heeft afgemaakt?
‘Als ik iets niet kan, huur ik gewoon iemand in. Een boekhouder kun je inhuren, creativiteit kun je niet leren.’

Bent u wel eens bang om uw creativiteit kwijt te raken?
‘Ik zou niet weten hoe. Moet ik een hersenbloeding krijgen, ofzo?’

In het televisieprogramma Operatie van der Most, uitgezonden door Omroep Max, helpt de succesvolle zakenman ondernemers die op het randje van faillissement staan. De man van weinig woorden gooit de formule van een aantal bedrijven compleet om, vaak met succes. Zo combineerde hij een autozaak met de verkoop van tuinmeubelen en voegde hij aan een slecht bezochte kaasmakerij annex landwinkel op een Friese boerderij een midgetgolfbaan, speeltuin en café toe.

Niet al uw zakelijke reanimatiepogingen slaagden. Wat vindt u van de mensen die u in het programma heeft geholpen?
‘Het zijn geen echte ondernemers. Die mensen van de autozaak kregen een mooi bedrijf aangereikt en hebben de hele tent vernietigd. Begint de zaak net te draaien, gaan ze op vakantie!’

Uit een interview met Van der Most in de Volkskrant Magazine van september vorig jaar komt Van der Mosts afkeer van bureaucratie sterk naar voren. Daarin wordt gesteld dat de ‘ambtenarenterreur’ voor hem ‘de proporties heeft aangenomen van een soort Al Qaida in ondernemersland’. Alles dat tegenzit, wijt hij aan de ambtenarij.

Wat heeft u tegen standaardprocedures?
‘Regels moeten er zijn, maar het is helemaal uit de hand gelopen. Als je vroeger een huis wilde bouwen, leverde je een stapel tekeningen in bij de gemeente en kreeg je een vergunning. Nu moeten die stapels dubbel zo dik zijn, ben je verplicht grondonderzoek te doen, moet dit en dat worden berekend. Daar word je toch gek van? Als ik in een huis met enkel glas wil wonen, dan woon ik toch gewoon in een huis met enkel glas?’

Wat moet er volgens u veranderen in Nederland?
‘Er moeten meer technische scholen komen. Als jongeren van de lagere school komen, zouden ze eerst een jaar of twee naar de huishoudschool of de technische school moeten gaan. Zo leren ze om ouderwets een knoop aan te naaien en met de handjes te werken. Als ze dan nóg door willen leren, gaan ze hun gang maar.
‘De jonge generatie wordt in de watten gelegd. Vroeger moest ik kostgeld betalen en alles zelf doen. Dat was een heel andere wereld.’

Hoe zou u Nederland uit de economische crisis helpen?
‘Bijbouwen! Dat is de spil van de economie.’

Hecht u geen waarde aan de natuur?
‘De natuur is super, maar het wordt tegenwoordig overdreven. Na elke 400 meter kom je in Nederland natuurgebied tegen. Als je één boom kapt, ga je de bak in. Ik heb een grote hoeveelheid tuinen aangelegd en bomen geplant. Dan kap ik toch geen bomen voor de gezelligheid? Maar als een boom in de weg staat, moet ‘ie weg!’

Investeert u ook in andere ondernemers?
‘Bijna nooit. Ik heb veel te maken met jonge, om geld bedelende ondernemers, die beweren: “Ik heb het ei van Columbus en word steenrijk.” Dan zeg ik: “Hier is het gat van de deur, want je gaat alleen voor het geld.” Ze willen allemaal direct een BMW en een groot kantoor. De jeugd wil de handen niet meer uit de mouwen steken. Het is heel simpel: een beginnend ondernemer moet tachtig à negentig uur per week werken om succes te hebben. Anders lukt het niet.’

Wat doet u met uw geld?
‘Ik heb alles geïnvesteerd. Een ander zegt: “Ik stamp het op de bank en begin een luxe leven.” Ik niet, ondernemen is mijn hobby.’

Stopt u ooit met ondernemen?
‘Nee. De definitie van ondernemen is je doel nooit bereiken. Je blijft aan de gang.’

Tekst: Ateke Willemse
Foto’s: Boy van Dijk en Sjors Overman

Klik hier voor alle artikelen van de ANS december 2009.