ANS-Online

‘De liefde is iets ongrijpbaars. Ik probeer het te begrijpen, er bepaalde wetmatigheden in te ontdekken.’ Tila Pronk (28) is academisch specialist in de liefde. Ze is gepromoveerd aan de RU op een onderzoek naar vreemdgaan en debuteerde onlangs met Hartstocht. De psychologie van de liefde. Pronk pleit voor een terugkeer van de romantische Valentijn: ‘Helaas zijn Nederlanders gierige horken.’

Tekst: Joeri Pisart en Laura van der Vet
Foto’s: Nout van Deijck

In haar boek Hartstocht combineert Pronk wetenschappelijk onderzoek met laagdrempelige anekdotes over huis-, tuin- en keukenrelaties. Op luchtige wijze belicht ze alle positieve en negatieve aspecten van de liefde: rokers zijn gezonder dan eenzame mensen, bij iedere nieuwe relatie sneuvelen twee vriendschappen en uiteindelijk is de liefde toch voornamelijk een kwestie van hormonen.

Er zijn al duizenden boeken over liefde geschreven. Is daar nog wel iets aan toe te voegen?
‘Ja, want ik schets een eerlijk beeld, geen zoetsappig verhaal. Ik wil absoluut niet moralistisch zijn en heb bewust geprobeerd geen zelfhulpboek te schrijven. De meeste boeken zijn veel te rooskleurig. Er bestaat geen stappenplan om gelukkig te worden, bovendien is liefde niet altijd eerlijk. Soms voelen mensen nou eenmaal dingen die ze niet horen te voelen. Waarom gaan mensen vreemd en liegen ze?’

Is het doel van uw boek om meer inzicht te scheppen?
‘Zeker. Sommige mensen gaven aan dat mijn boodschap vrij confronterend is, maar de liefde is niet alleen maar leuk. Gemiddeld verliezen mensen twee vrienden als ze een nieuwe partner krijgen. Blijkbaar kan men verzadigd raken van contacten, vrienden zijn in zekere zin instrumenteel. Vaak heeft men genoeg aan deze geliefde en is er plots ruimte om kritischer te kijken naar je sociale contacten.
‘We hebben geen correct beeld van deze nieuwe vlam. Iedereen ervaart positieve illusies en denkt oprecht dat zijn relatie het beste en zijn partner de leukste is. Die verliefdheid komt voornamelijk door hormonen. Anderhalf à twee jaar later stabiliseren zij, dan ben je niet meer verliefd. Zo werkt het helaas.’

Dat klinkt allemaal nogal negatief.
‘Ik hoop niet dat Hartstocht als een koude douche wordt ervaren. Die illusies zijn essentieel voor het behoud en de kwaliteit van een relatie, bovendien geven verliefdheidhormonen je precies de periode die nodig is om een liefdevolle band op te bouwen.’

Wat is uw beeld van Valentijnsdag?
‘In essentie sta ik er niet negatief tegenover. Ik vind het jammer dat iedereen zo cynisch is geworden over Valentijn. Helaas zijn Nederlanders gierige horken. Het is veel te gemakkelijk om die dag af te schepen als een commerciële bende, terwijl het gaat om het openbaren van een geheime liefde. Als je wel een relatie hebt, is het wat mij betreft ook helemaal niet verkeerd om tijdens Valentijn stil te staan bij wat je hebt.’

De promotiestudie van Pronk is ontstaan uit onbegrip. Waarom zijn sommige mensen wel in staat om langdurige, stabiele relaties te hebben, terwijl anderen van de ene mislukte relatie in de ander lijken te vallen? Aan de RU bestudeerde ze daarom de samenhang tussen vreemdgaan en impulscontrole. Met enthousiasme zet ze haar onderzoek uiteen.

Is vreemdgaan wegens sociale taboes niet lastig te onderzoeken?
‘Inderdaad, als je het direct aan mensen vraagt krijg je geen eerlijk antwoord. In mijn studie keken we daarom naar hun gedrag. Het liefst zou ik mensen vreemd willen laten gaan in het laboratorium. Het beste alternatief was om te kijken in hoeverre deelnemers met een relatie flirtten. Ik had allerlei bezette mannen tegenover een knap meisje in een wachtruimte geplaatst, vervolgens beoordeelden observanten of zij werd versierd. Het bleek dat mannen met een lagere impulscontrole inderdaad meer flirtten, ook al hadden zij een vriendin.
‘Uit ander onderzoek is gebleken dat mannen daadwerkelijk meer vreemdgaan dan vrouwen. Zij hebben een veel hogere seksdrive en willen met meer verschillende partners het bed delen. Dat is puur een kwestie van biologie.’

Dat suggereert dat ontrouwe mannen er zelf niets aan kunnen doen.
‘Ik zou nooit zeggen dat het een goed excuus is waar men zich fijn achter kan verschuilen. Wel is het een verklaring waarom mannen het moeilijker hebben dan vrouwen.
‘Over het algemeen worden we zeer sterk door biologie gestuurd, terwijl we ons daar vaak niet bewust van zijn. Het blijkt dat vrouwen, op het moment dat ze ovuleren, op andere mannen vallen dan als ze geen eisprong hebben. Strippers krijgen zelfs substantieel meer fooi als ze vruchtbaar zijn, terwijl die vrouwen zich daar niet bewust van zijn en hun toeschouwers ook niet.’

Maar in het dagelijks leven leiden ook persoonlijke interesses tot aantrekkingskracht.
‘Dezelfde politieke voorkeur, religie en hobby’s, het blijkt allemaal ondergeschikt te zijn aan fysieke aantrekkingskracht. Daarom geloof ik ook niet in de kracht van datingsites. De slagingskans is groter als mensen worden gematcht op aantrekkelijkheid, zoals gebeurt op HOTorNOT.com.’

In uw boek schrijft u dat er geen woorden zo aan inflatie onderhevig zijn als ‘Ik hou van je’. Heeft die zin nog wel waarde?
‘Die woorden verliezen hun waarde nooit helemaal. Als je partner je bij een prachtige zonsondergang ten huwelijk vraagt, dekt het de lading. Op het moment dat ze echter zeventien keer per dag onderaan een smsje staan, wordt het een truc. Vaak wordt het te pas en te onpas gebruikt, bijvoorbeeld als je weet dat je iets stoms hebt gedaan. Dan is het een vergoelijking van gedrag, terwijl je eigenlijk “het spijt me” zou moeten zeggen.’