ANS-Online

Studentbesturen krijgen hun functies niet ingevuld. Studenten zijn bang voor studievertraging en vermijden onzekerheid. Is het einde van het actieve studentenleven nabij? ANS hield een enquête onder studentbesturen naar de stand van het studentenleven.

‘Student vindt besturen niks’, kopte dagblad De Pers afgelopen februari. In dit alarmerende artikel waarschuwen landelijke studentenorganisaties dat zij steeds moeilijker bestuursleden vinden. Terwijl er voorheen voldoende belangstelling bestond, moet tegenwoordig worden gebedeld en gelokt. De oorzaak volgens de studentenorganisaties: invoering van de tempobeurs, het BaMa-stelsel en de harde knip tussen bachelor en master.
Ook in Nijmegen bestaan zulke zorgen. ‘Wij zien de toekomst van onze verenigingen en het studentenleven somber in’, schreven 57 Nijmeegse studentenverenigingen, -raden en -organisaties afgelopen maand in een brief aan minister Plasterk. Door hun angst voor ‘barrièreregelingen’ en de financiële gevolgen van studievertraging zijn studenten steeds minder actief naast hun studie. In de brief vragen ze de minister ‘actie te ondernemen om het studentenleven te redden.’ ANS onderzocht of de actieve student uitsterft met een enquête onder zo’n tachtig disputen, politieke en culturele organisaties, sport-, studie- en gezelligheidsverenigingen.

Bruisend Nijmegen?
Ondanks de problemen bij het samenstellen van besturen blijkt het Nijmeegse studentenleven verrassend levendig. Vrijwel over de gehele linie blijven ledenaantallen gelijk of groeien ze zelfs. Voor 85 procent van de verenigingen vormt de ledenontwikkeling geen aanleiding tot zorgen over het voortbestaan. Manon Haverkate (22), penningmeester van de Nijmeegse Studenten Sport Raad (NSSR), vertelt bijvoorbeeld trots: ‘Ieder jaar neemt het aantal leden en sportkaarthouders toe.’
Besturen vinden hun leden over het algemeen actief en betrokken. Gemiddeld blijkt ongeveer de helft van de leden wel eens gezellige activiteiten te bezoeken, hoewel dit tussen verenigingen sterk varieert. Bovendien kost het weinig moeite commissieleden te vinden. Slechts bij een kwart bleven dit jaar posities open. In deze gevallen nemen commissie- en bestuursleden taken over, zelden worden activiteiten geschrapt.
Het veelal vrijwillige commissiewerk zal studenten doorgaans niet veel stress bezorgen. Slechts 20 procent van de functies beslaat meer dan 2 uur per week. Hoewel de huidige situatie niet zorgwekkend is, geeft één op drie verenigingen wel aan een afname in belangstelling te bemerken.

Selectief geselecteerd
Op het gebied van bestuursfuncties is er meer reden tot zorg. Erik Bouwman, voorzitter van de Studievereniging Psychologie in Nijmegen (SPIN), geeft aan dat ze dit jaar moeite hebben een nieuw bestuur te vinden. ‘We hebben vijf bestuursfuncties te vervullen en hadden aanvankelijk vier aanmeldingen. Dan is van selectie überhaupt geen sprake. We hebben inmiddels wel twee of drie aanmeldingen meer binnen, maar daar is hard aan getrokken.’ Om een bestuur te vullen hebben de meeste verenigingen drie of vier mensen nodig, hoewel er uitschieters zijn met elf in te vullen functies. De belasting voor deze studenten is divers. Grote organisaties vragen tot 65 uur per week en het meest minimale bestuur kan toe met een wekelijks uurtje. Een gemiddelde functie van elf uur lijkt redelijk te doen naast een voltijd studie. Het merendeel van de besturen is op tijd gevuld, met sterk variërend gemak. De samenstelling vergt vaak de nodige creativiteit, aangezien de bron van potentiële bestuursleden verre van onuitputtelijk is. Selectie is helaas zelden een mogelijkheid.
Ruim een tiende lukt het niet alle functies in te vullen. Noodgedwongen verdelen zij functies over de rest van het bestuur of zelfs commissies. Daarnaast worden bij een groot deel – 17 procent – van de verenigingen bestuursfuncties door meerdere mensen vervuld, simpelweg omdat er geen geschikte kandidaat is voor de volledige functie. Pepijn van Erp, medewerker van Stichting Nijmeegs Universiteitsfonds (SNUF), herkent dit. ‘Ik ben nu zo’n drie jaar werkzaam bij SNUF en heb het idee dat de vijver van potentiële bestuursleden dit jaar aanzienlijk kleiner is dan voorgaande jaren. Ik spreek de laatste tijd veel besturen over hun problemen bij de zoektocht naar opvolgers.’

Bij gebrek aan beter
Die op een moeizame manier samengestelde besturen, staan niet garant voor een solide samenwerking. Relletjes en opschudding rondom verenigingen zijn geen uitzondering. Afgelopen november maakte GAG, de studievereniging van Engels, na twee maanden al bekend twee van de drie bestuursleden te vervangen. De studenten hadden een verkeerde inschatting gemaakt van hun planning dat jaar en bleken niet in staat hun functie te blijven vervullen.
GAG is bepaald niet de enige. Afgelopen jaar blijkt bij één op de vijf respondenten een bestuurslid vervroegd te zijn opgestapt. Ze blijken meestal ongemotiveerd, ongeschikt voor of teleurgesteld in hun functie. Zo bleek kort voor de rel bij GAG de nieuwe AKKU-voorzitter niet te voldoen aan de verwachtingen. Omdat haar functioneren na commentaar niet verbeterde, werd al na twee maanden besloten over te gaan tot ontslag. ‘De energie die in verbetering moest worden gestoken, stond niet in verhouding tot het mogelijk resultaat’, lichtte secretaris Leon Groenewegen dit besluit destijds toe. Vaak weten verenigingen zelfs bij voorbaat dat een bestuurslid niet de ideale keuze is. Zo bleek uit ons onderzoek dat maar liefst 37 procent van de verenigingen toegeeft dat komend jaar een bestuurslid aantreedt dat niet was gekozen indien er een alternatief was.

Toch maar niet
Naar de oorzaak van de problemen bij het vinden van bestuursleden kan enkel worden gegist. Pepijn van Erp wijt het aan de toegenomen druk van de onderwijsprogramma’s. ‘Met de toewijzingscommissie van SNUF, die voor een groot deel uit studenten bestaat, wordt het ook steeds moeilijker data voor vergaderingen te prikken. Studenten hebben meer verplichte werkgroepen en studiemomenten.’ Erik Bouwman merkt daarnaast dat veel potentiële bestuursleden zich laten tegenhouden door onzekerheid. ‘Mensen geven vaak aan dat ze niet weten wat ze van het plan voor de harde knip moeten verwachten en zijn bang dat bijvoorbeeld het collegegeld op korte termijn drastisch zal worden verhoogd.’ Aan de mentaliteit ligt het volgens Bouwman niet. ‘We zijn een jonge vereniging en hebben dus geen vergelijkingsmateriaal met vijf jaar geleden, maar ik heb het gevoel dat veel studenten wel enthousiast zijn. We hebben betrokken leden die actief willen zijn. Ze denken ook serieus na over een bestuursfunctie, maar haken uiteindelijk vaak af. Ze kiezen voor zekerheid en vertellen ons dan: “Toch maar niet.”’
Studenten lijken niet minder betrokken, enthousiast of bereid dingen naast hun studie te doen, zo blijkt uit onze enquête. Maar dat het vinden van bestuursleden een heikel punt is, blijkt onomstotelijk uit dit onderzoek. Aannemelijke oorzaken zijn onderwijsveranderingen zoals de invoering van de tempobeurs en de harde knip. Studenten kiezen, als gevolg van deze veranderingen, sneller voor ‘zekerheid’ dan voor bestuursfuncties, nemen liever niet te veel hooi op hun vork en besluiten dat ze het zich niet kunnen permitteren naast hun studie ‘te werken voor nop’.

Tekst: Loes Perrée en Rob Ramaker
Foto: Loes Perrée
Dataverwerking: Karin Fikkers