ANS-Online

ANS-Online kijkt in het weekend over ’s lands grenzen en brengt je buitenlands studentennieuws. Deze week: Oostenrijkse bezettingen.

Al bijna een maand houden studenten in Wenen hun auditorium bezet. Honderden luisteren er dagelijks naar speeches van studenten, bekende leiders van linkse kranten en filmvertoningen. Nu en dan laten ze hun waardering blijken met instemmend applaus en geklop op de tafels. Voor deze studenten is het duidelijk: de invoering van de Bologna-akkoorden in het Oostenrijkse onderwijssysteem is rampzalig verlopen. ‘Het onderwijs wordt steeds verder uitgekleed’, vat Jakob Lingg (23) samen. De student rechten en politicologie zit in een speciaal ingerichte hoek voor internationale pers, in een bijzaal die tot zenuwcentrum voor de acties is verworden. ‘Alleen binnenkomen voor belangrijke zaken’ staat op de deur geschreven. Hier wordt met man en macht gewerkt aan de verspreiding van het bezettingsvirus.

Hoewel sommige delen van het gebouw nog gebruikt worden als studiecentrum – de bibliotheek zit vol met blokkende studenten – is dit geen normale collegedag. Normaal is de gemiddelde Oostenrijker een bescheiden en rustig persoon. Nu zitten overal groepen langharige studenten met gebreide truien in kleermakerszit verspreid door de gangen van het grote universiteitsgebouw. Met een peuk en een klein schaaltje vegetarisch voedsel uit de overhaast ingerichte gaarkeuken bespreken ze politieke issues en de stand van het onderwijs. Her en der worden oneliners bedacht en grote spandoeken beschilderd met actieleuzen. Hoe dichter bij het auditorium Audimax, hoe meer werkgroepen. In de zaal zelf zitten een paar honderd studenten aandachtig te luisteren terwijl ze haastig hun twitter- en facebookaccounts bijwerken.

‘Donderdag 22 oktober zijn zo’n 1000 studenten vanuit een nabijgelegen park richting Audimax gelopen’, vertelt de 27-jarige sympathisant Markus Aichberger, zelf student politicologie en economie. ‘De politie sloot de studenten in, maar mocht niet optreden. Vanuit de bezette universiteit berichtten verslaggevers van een krant en hielden studenten blogs bij. Al snel was de politie weer weg en binnen twee dagen was er een organisatie opgezet om bijvoorbeeld een keuken in te richten.’ Naar goed links gebruik heeft de organisatie geen leiding, maar worden er iedere paar dagen nieuwe vertegenwoordigers voor de verschillende functies gekozen. Voorlichter Jakob drukt ons illustratief op het hart: ‘Het gaat niet om míjn woorden, het is de actievoerende gemeenschap die tegen jullie spreekt.’

De voornaamste vijand tijdens deze acties is het neoliberalisme. Hoewel niet iedereen een duidelijke uitleg van het concept weet te verzinnen, zijn alle actievoerders er ronduit tegen. ‘Onderwijs moet uit principe gratis zijn’, stelt Jakob, ‘toch werd het onderwijs steeds verder uitgekleed en heeft de politiek gewoonweg geslapen terwijl het budget voor universiteiten verdampte. Neoliberalisme zorgt ervoor dat collegegeld stijgt en afgestudeerde bachelors worden gestimuleerd om niet verder te studeren, maar de arbeidsmarkt op te gaan.’ De Oostenrijkse minister van onderwijs lijkt door de acties toch enigszins wakkergeschrokken en heeft inmiddels 34 miljoen euro toegezegd aan de universiteiten. Lang niet genoeg volgens Jakob, maar de discussie is in ieder geval open, dat is al heel wat. Anderhalf miljard euro erbij noemt hij als richtgetal.

Ook voor Nederlandse studenten moeten deze woorden niet onbekend voorkomen. Tot nu toe zijn drastische acties zoals in Wenen echter uitgebleven, en kwamen we niet verder dan een klein protest in Den Haag en een onopvallende actieweek in Utrecht. Studentenvakbond AKKU is voorlopig niet van plan om een bezettingsactie op touw te zetten. Voorzitter Jonas Sweep (23) voorziet ondanks de grote overlap tussen de problematiek hier en in het buitenland nog geen overname van het Erasmusgebouw. ‘Het is sowieso altijd goed als studenten hun stem laten horen, maar bezettingen zijn niet altijd even succesvol, zeker niet in Nederland’, verduidelijkt hij. ‘Wij zijn ook boos, en de studenten in Wenen hebben een geldige reden voor hun acties, maar het politieke klimaat laat bezettingen niet echt toe. Het is zinvoller om constructief actie te voeren en proberen mee te praten over oplossingen.’

Weense studenten zijn hard aan het werk om ook acties in andere Europese steden te promoten. Een speciale internationale contactenafdeling in het commandocentrum moet deze wens vormgeven. Hannah von Berg (22), net gestopt met haar studie Sociologie zit daar achter een geïmproviseerd bureau. ‘We willen andere studenten niet oproepen om hun universiteit te bezetten of af te breken, maar áls ze het willen doen, zouden ze het nu moeten doen, parallel aan onze acties’, zegt ze diplomatiek. ‘Ik denk dat ze in andere landen hetzelfde willen als hier, dus zouden we het samen kunnen doen.’

Tekst: Mies Mikx & Sjors Overman