Crowdfunding in de wetenschap

Go fund yourself

Nederlandse wetenschappers maken steeds vaker gebruik van crowdfunding om hun onderzoeken te financieren. Is dit een positieve ontwikkeling of komt hierdoor de kwaliteit van onderzoek onder druk te staan?

Tekst: Auke van der Veen
Illustratie:
Carmen Groenefelt

Dit artikel verscheen eerder in het derde nummer van ANS

Een revolutie is gaande in de wereld wat betreft de financiering van nieuwe projecten. Uit het niets kan een kleine ondernemer dankzij crowdfunding een kapitaal bij elkaar vergaren om zijn droom te verwezenlijken. Individuele burgers kunnen bij crowdfunding – vrijwel altijd online – direct een klein bedrag steken in een onderneming of prijzig project waar zij toekomst in zien. Wereldwijd is deze financieringsmethode een opkomende trend met crowdfundingwebsites zoals Kickstarter.

Ook universiteiten hebben crowdfunding ontdekt. Dankzij crowdfunding kunnen onderzoekers in theorie, zonder omslachtige onderzoeksaanvragen, in razend tempo veel geld ophalen voor projecten die tot de verbeelding van een grote groep mensen spreken.Crowdfunding voor wetenschap De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), die door de overheid is opgericht om onderzoeken te bekostigen, wordt hierbij in bijna alle gevallen gepasseerd. Tegenstanders beargumenten daarom dat deze democratisering van wetenschapsfinanciering de kwaliteit van onderzoek niet kan garanderen. Is crowdfunding een geschikte manier om in de toekomst de wetenschap te financieren?

Tel uit je winst
Met behulp van crowdfunding kunnen wetenschappers in potentie erg gemakkelijk en snel geld voor hun onderzoek verkrijgen. Wetenschappers aan de Rijksuniversiteit Groningen sprokkelden vorig jaar in slechts een aantal maanden tijd 20.000 euro bij elkaar om te achterhalen wie de schrijvers waren van de Dode Zeerollen, een verzameling eeuwenoude, bijbelse handschriften. In maart bereikten sterrenkundingen aan de Universiteit Leiden in twee maanden hetzelfde streefbedrag om een speciale zonnenkijkertelescoop te bouwen.

'Uiteindelijk wist Oosterman in slechts twee maanden tijd 130 procent van de beoogde 25.000 euro op te halen.'

Sinds februari heeft de Radboud Universiteit (RU) haar eigen crowdfundplatform. Johan Oosterman, hoogleraar Oudere Nederlandse Letterkunde, behaalde al succes met crowdfunding. Hij haalde geld op voor het middeleeuwse gebedenboek van hertogin Maria van Gelre. ‘Aangezien dit de grootste Gelderse kunstschat van rond het jaar 1400 is, was het naar mijn idee belangrijk om het boek te restaureren, te onderzoeken en uiteindelijk tentoon te stellen’, licht Oosterman toe. Uiteindelijk wist hij in slechts twee maanden tijd 130 procent van de beoogde 25.000 euro op te halen.

Hedwig Roeling, vanuit de Dienst Marketing en Communicate van de RU betrokken bij het crowdfundplatform, wijst erop dat het voor onderzoekers vaak lastig is om op de gangbare manier financiering te krijgen. Aanvraagtrajecten duren lang en de uitkomst is vaak onzeker. Als de uitkomst wel positief is, komt er weer een andere kink in de kabel. Oosterman ondervond dit bij een ander onderzoek. ‘Mijn onderzoeksvoorstel werd als excellent beoordeeld, maar NWO had onvoldoende middelen om het te honoreren.’ Crowdfunding kan in zulke gevallen dus de ideale oplossing zijn.
Een ander voordeel van crowdfunding is dat de samenleving betrokken wordt bij wetenschap. Oosterman noemt dit de voornaamste toegevoegde waarde van de methode. ‘Als onderzoeker enthousiasmeer je het publiek voor je onderzoek en ben je open over je opzet en aanpak. Op die manier kun je aan iedereen laten zien wat wetenschap oplevert en waarom wetenschap relevant en boeiend is.’

Domme democratisering?
Crowdfunding democratiseert de wetenschap: door een onderzoek wel of niet financieel te steunen, heeft een grote groep mensen invloed op het doorgaan van een onderzoek. Deze mensen hoeven niet per se verstand van wetenschap te hebben. Op deze manier lijkt het gevaar te bestaan dat een wetenschapper die graag snel wat extra geld in het laatje wil brengen, gemakkelijk veel kan binnenhalen met een sexy, populair onderzoekvoorstel dat in de praktijk nutteloos of onhaalbaar is. De vraag is of kwaliteit binnen de wetenschap nog kan worden gegarandeerd als iedereen geld kan geven aan onderzoek dat hen wel leuk lijkt.

'Toch is het de vraag of op deze manier de kwaliteit van onderzoek volledig wordt gewaarborgd.'

De NWO wijst erop dat een ander eventueel nadeel van crowdfunding in de wetenschap is, dat er geen kwaliteitsgarantie van peer-reviews is. ‘Crowdfunding is een fantastisch principe, omdat door de methode meer geld beschikbaar komt voor de wetenschap. Toch is het de vraag of op deze manier de kwaliteit van onderzoek volledig wordt gewaarborgd. NWO werkt bij de beoordeling van onderzoeksaanvragen met een systeem van peerreview. Hierbij kijken collegawetenschappers onder andere naar de kwaliteit en relevantie van het onderzoek.’ Bij crowdfunding is een dergelijke controle van specialisten niet noodzakelijkerwijs aanwezig.

Geen man overboord
Moeten we bang zijn dat de wetenschap door crowdfunding zal vulgariseren? Dat lijkt wel mee te vallen. Roeling beargumenteert dat het publiek nooit een grote invloed zal kunnen uitoefenen op het doorgaan van een onderzoek. ‘Je kunt niet zeggen dat het publiek het heft in handen heeft, omdat de onderzoeker het initiatief neemt om te gaan crowdfunden.’ De wetenschapper is de baas over zijn eigen onderzoek. Als specialist binnen zijn of haar vakgebied, weet deze wat belangrijk is voor zijn of haar onderzoek. Kwaliteitsgaranties hoeven bij crowdfunding bovendien niet te ontbreken. Oosterman vertelt dat hij ook bij zijn project te maken had met kwaliteitscontroles. Omdat hij verbonden is aan de RU, moest zijn onderzoeksvoorstel eerst door de faculteit worden goedgekeurd. Oosterman benadrukt de betrouwbaarheid van deze kwaliteitscontroles. ‘Mijn publicaties worden gepeerreviewd. Daarnaast wordt mijn onderzoek jaarlijks door mijn onderzoeksinstituut getoetst en regelmatig aan inspectie onderworpen.’ De kwaliteitsgarantie komt misschien niet van NWO, maar is niet per definitie afwezig bij crowdfunding in de wetenschap. Niet zomaar elk onderzoek dat leuk klinkt, kan via crowdfunding worden opgezet.

Crowdfunding heeft de wetenschap veel te bieden. In een razend tempo kan een onderzoek op gang worden gebracht, terwijl bijvoorbeeld het traject van een NWO-aanvraag lang duurt en vaak niets oplevert. De samenleving raakt door middel van crowdfunding bovendien meer betrokken bij de wetenschap. Daarnaast wordt huidig onderzoek dat via deze weg wordt gefinancierd, regelmatig aan inspectie onderworpen en gepeerreviewd. Bij crowdfunding blijft de wetenschapper bovendien zelf de baas, waardoor de kwaliteit van het onderzoek wordt gewaarborgd. 

 

Redactie
Een app, en rap!

Het App-appeal

Geen gehannes meer met het opzoeken van informatie via verschillende onoverzichtelijke websites, maar alles vinden in een overzichtelijke app. De Radboud Universiteit kan met minimale moeite en kosten het studentenleven een stuk makkelijker maken. Waar blijft de RU-app?

Tekst: Bas van Woerkum
Illustratie: Carmen Groenefelt

De website van de Radboud Universiteit (RU) is onoverzichtelijk en bevat een enorme hoeveelheid informatie waarvan een groot deel irrelevant en moeilijk te vinden is. Zelfs nadat de site vorig jaar op de schop werd genomen, is de juiste pagina vinden een tijdrovende en frustrerende bezigheid.

RU appStudenten gebruiken daarnaast geen computer meer om snel iets op te zoeken, daarvoor hebben ze een smartphone. Uit cijfers van het CBS uit 2014 blijkt dat ruim 90 procent van de 18-tot 25-jarigen onderweg op het web surft, in plaats van thuis. Uit een onderzoek van SURFnet uit 2013 blijkt dat 54 procent van de Nederlandse WO-studenten minimaal één studiegerelateerde app heeft gedownload. Blackboard is daarbij de belangrijkste. De RU speelt hier echter niet op in: op een smartphone is de RUsite zowaar nog onhandiger dan op een vaste computer. 

Deze problemen kunnen makkelijk worden opgelost door een RU-app te maken. Alle functies overzichtelijk in een enkel menu en bereikbaar met een klik. De kosten van zo’n applicatie zijn een schijntje als je kijkt naar hoeveel je er voor terugkrijgt. De RU-app kan ervoor zorgen dat essentiële informatie snel toegankelijk is. Zes universiteiten in Nederland zagen al in wat een app kan toevoegen, waarom blijft de RU achter?

Het gebrek van de portal
Het belangrijkste voordeel van een app is natuurlijk dat alle essentiële diensten – het rooster, Blackboard en Osiris – in een centraal menu te vinden zijn. Volgens Caspar Safarlou, fractievoorzitter van de studentenpartij De Vrije Student en Funs Elbersen, fractievoorzitter van de studentenpartij AKKUraatd, bestaat daar de webportal al voor. ‘Door te investeren in het mobiel toegankelijk maken van diensten als Osiris en Blackboard, bereik je voor minder geld hetzelfde’, licht Elbersen toe. De directeur van het ICT-servicecentrum, Richard Rhemrev, deelt deze mening. Hij kondigde aan dat de portal op 10 juli ‘responsive’ zou worden, wat inhoudt dat de portal zich aanpast aan de gebruikte mobiele apparatuur. Tijdens de vorige USR-verkiezingen bouwde studentenpartij asap voor 150 euro de asapp, om te laten zien dat de RU wel een app nodig heeft. ‘Wij hebben tijdens de campagne veel mensen gesproken en daaruit blijkt dat studenten een app willen’, vertelt Twan van Erp, fractievoorzitter van asap.

Een mobiele portal schiet in elk geval tekort. Ten eerste biedt een app een snellere ervaring voor de ‘portal-diensten’, omdat je niet telkens het internet hoeft op te starten, het webadres in te typen en je gebruikersnaam en wachtwoord in te vullen op het kleine schermpje van je telefoon. Even snel je rooster of mail checken is er nu niet bij. Daar komt nog bij dat een app sowieso vele malen sneller werkt, omdat alle grafische elementen al zijn gedownload. Veel functies van een app, zoals het rooster, kunnen bovendien offline worden gebruikt, waardoor je niet afhankelijk bent van de Wi-Fi-verbinding op de campus of een traag mobiel netwerk. De informatie en diensten die studenten en medewerkers nu al gebruiken, worden door een app dus sneller, overzichtelijker en eenvoudiger bereikbaar.

Alle diensten binnen handbereik
Een app kan naast de toegankelijkheid van de portaldiensten nog meer functies bieden. Denk aan een map van de campus, beschikbare computerwerkplekken, evaluaties van cursussen, de bibliotheekcatalogus en roosterwijzigingen. Deze informatie is op dit moment vreselijk moeilijk te vinden op een smartphone. Alle belangrijke informatie zou makkelijk bereikbaar moeten zijn in een centraal menu en niet onoverzichtelijk verspreid over tientallen webpagina’s. Bij een app kun je simpelweg in één menu alles zien en aanklikken wat je nodig hebt. Dit is veel overzichtelijker en makkelijker voor onderweg.

Meer functies zouden snel zijn te raadplegen op een app. Twijfel je over wat je gaat eten? Dan zou je het reftermenu op de app kunnen bekijken. Als je wilt gaan sporten, kun je gebruikmaken van het sportschema van het Radboud Sport Centrum. Als je ’s middags of ’s avonds nog niets te doen hebt, kun je het overzicht van Radboud Reflects activiteiten bekijken. Dit kan bovendien bijdragen aan meer leven op de campus dat de RU graag zo graag wil zien. Een app is een manier om de studenten meer bij de universiteit te betrekken.

Natuurlijk heeft een mobiele site ook voordelen, wat de reden kan zijn dat een app uitblijft: je hoeft niet voor Android, Apple en overige operating systems een aparte toepassing te bouwen. Ook wat betreft onderhoud hoef je dus slechts één site bij te houden. Hoewel de kosten hierdoor lager zijn, is een mobiele site slechts half werk omdat het de overzichtelijkheid mist die een app nuttig maakt.

Naast bovenstaande functies, biedt een app ook veel uitgebreidere functionaliteiten doordat deze een op zichzelf staand systeem is en daardoor niet afhankelijk is van de functies van het internet. Bij een plotselinge roosterwijziging krijg je een notificatie. Als er over een uur een activiteit op de campus begint, kun je daar bericht van krijgen. Door middel van pushberichten – een kort bericht dat op het scherm van de smartphone verschijnt – kan de universiteit de studenten ook op de hoogte houden van belangrijk nieuws en mededelingen. De communicatie tussen de universiteit en de studenten wordt op die manier veel beter. Ook de GPS-functie van telefoons zou kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld een campusmap.

Makkelijk en goedkoopLeidenApp
Tegen het bouwen van een app worden vaak de kosten als argument aangevoerd. Zo vertelt Safarlou dat zijn partij sceptisch is ten opzichte van een app vanwege de opstartkosten: ‘Als wij moeten kiezen tussen een app en kwalitatief goed onderwijs, gaan wij voor het onderwijs.’ Dit klinkt aannemelijk, maar in vergelijking met de miljoenen euro’s die RU binnenkrijgt aan collegegeld is het bedrag miniem. Op de Universiteit Leiden (UL) zijn ze voor jaarlijks 50 duizend euro klaar, vertelt Eric van Hooff, medewerker Functioneel Beheer aan de UL. ‘Wij maken gebruik van een ‘kant-en-klare paraplu-app’ van de firma Blackboard, ‘In de app kun je alles wat je wilt onderbrengen en zelf de indeling maken. De firma zorgt daarnaast voor de technische support, waardoor er geen extra tijd of geld gemoeid is met onderhoud.

TilburgappDe Universiteit van Tilburg (UvT) zette twee jaar geleden ook een app op, nadat daar vraag naar was vanuit de studentenoverlegorganen. Corno Vromans, IT-manager van de UvT, legt uit hoe zij dit hebben gedaan: ‘Wij integreren geen volledige systemen in de app, maar halen informatie uit een soort verzamelbak van data. Die data gebruiken we voor diverse toepassingen.’ Door deze methode hoef je geen extra geld te betalen voor licenties van de geïntegreerde systemen. ‘De initiële kosten waren ongeveer 60 duizend euro. Het onderhoud is afhankelijk van de wijzigingen die je wilt doen aan de app, maar beslaat gemiddeld een of twee dagen per week.’ Zo moeilijk en duur hoeft het dus niet te zijn. De RU zou deze genoemde applicaties als voorbeeld of uitgangspunt kunnen nemen. 

Belangrijke informatie voor studenten, zoals roosterwijzigingen, e-mail, cijfers en overige functies wordt met een app toegankelijk en overzichtelijk gemaakt. Deze kan studenten sneller en beter de hoogte stellen van activiteiten en faciliteiten op de RU. Studenten en medewerkers maken de hele dag gebruik van allerlei diensten van de RU en met een app kunnen zij deze veel makkelijker raadplegen. De kosten zijn absoluut verwaarloosbaar als je kijkt naar wat de app op lange termijn oplevert. 

 

Redactie