ANSadvo 570x135

Verward: Sceptisch

Redactie
Sceptisch over sceptisch zijn

Lex Crijns snapt er af en toe helemaal niets van en probeert zijn verwarring in vierhonderd woorden voor u samen te vatten. Als u het niet begrijpt, vindt hij dat niet erg; dan is hij tenminste niet de enige.

Ik heb altijd geleerd dat het goed is om sceptisch te zijn. Sceptisch zijn betekent kritisch nadenken, je eigen mening vormen en standpunten niet klakkeloos overnemen. Een scheikundige vertelde me ooit zelfs dat dit het hoofddoel is van een universitaire opleiding (sceptici zijn het hier niet mee eens). Recentelijk is de betekenis van deze term echter verschoven. Het woord komt vaker voor dan ooit, meestal in combinatie met een ander woord: eurosceptisch, klimaatsceptisch, islamsceptisch. Maar ‘sceptisch’ betekent in deze samenstellingen niet altijd dat je je overtuigingen goed overweegt. De betekenis ligt vaak meer in de buurt van ‘ik heb hier een verrekte hekel aan’.

Ik vind het een goede zaak dat mensen sceptisch zijn. Met al het nepnieuws dat via het internet wordt verspreid kun je tegenwoordig niet sceptisch genoeg zijn. Het is wel de bedoeling dat scepsis leidt tot goed onderbouwde en verdedigbare meningen. Als je scepsis leidt tot het verwerpen van waarschuwingen van tientallen klimaatwetenschappers over overstromingen en bosbranden, dan moet je misschien eens kritisch kijken naar je invulling van dit begrip. En als je je mening over een hele bevolkingsgroep baseert op een document dat op één A4’tje past, dan heb je het misschien ook niet helemaal begrepen.

Door ergens een ongegronde hekel aan te hebben of de feiten te negeren maak je jezelf vaak niet populair. Daarom verpakken mensen hun ongenuanceerde meningen graag in zeer genuanceerde termen. Als “klimaathater” kom je nu eenmaal een stuk mindergeloofwaardig over. Door jezelf te identificeren als sceptisch op dit gebied, lijk je te impliceren dat mensen met andere meningen niet kritisch nadenken. Klimaatwetenschappers die betaald worden om kritisch na te denken, komen daarentegen tot heel andere conclusies dan de erg intelligent klinkende klimaatsceptici. Klimaatwetenschappers kiezen er namelijk voor te luisteren naar de feiten en daaruit de juiste conclusies te trekken. Dus jij bent sceptisch over vaccinatie? Nou, ik ben sceptisch over massaal polio krijgen. En overstromingen en bosbranden, daar ben ik ook heel sceptisch over.