ANSadvo 570x135

Eigenzinnig zelfhulpboek

ANS leest: Mark Manson, The Subtle Art of Not Giving a F*ck (2017)

Anno 2017 gaan meer mensen dan ooit gebukt onder depressies, angststoornissen en allerhande andere problemen. Onze maatschappij kenmerkt zich door steeds groter wordende onrealistische verwachtingen: alles moet vrolijker, groter en voornamelijk beter in vergelijking met anderen. Er heerst een soort angstcultuur waarbij status ontleend wordt aan de mate waarin je een succesvol leven lijkt te hebben. De oplossing? Stop giving a fuck! In The subtle art of not giving a fuck leert Mark Manson, de beroemde Amerikaanse blogger, je zorgvuldig om te gaan met de beperkte hoeveelheid tijd, geld en energie die je hebt. Het boek biedt je de helpende hand bij het stellen van je prioriteiten, zodat jij alleen fucks geeft om de zaken die er echt toe doen.

Tekst: Maurits Vercammen

Anti-zelfhulp
Nu zal je denken: 'Oh god, weer zo’n clichématig zelfhulpboek?' Het horen van het woord "Zelfhulpboek" gaat bij veel mensen gepaard met een bepaalde scepsis, zeker als het zoveelste zelfhulpboek je alweer niet uit je winterdepressie heeft getrokken. De veronderstelling dat het lezen van een dergelijk boek je op magische wijze omtovert tot een soort onbekommerde Goofy is dan ook onjuist. Manson stelt echter dat veel zelfhulpboeken te veel gericht zijn op het verbergen van je negatieve emoties met positieve ervaringen en doelstellingen, en ziet zijn eigen boek dan ook meer als een 'anti-zelfhulpboek.' Op onverwachte wijze begeleidt hij zijn lezers naar een beter leven door ze te leren zich minder te richten op het streven naar positiviteit en meer op acceptatie en verwerking van het negatieve.

The backwards law
Manson stelt in zijn boek dat we door de toenemende behoefte aan positiviteit te veel gefixeerd raken op wat we tekort komen. Het streven naar een fitter lichaam komt bijvoorbeeld voort uit het gevoel dat je nog niet fit genoeg bent. Filosoof Alan Watts noemde dit fenomeen 'The backwards law': het idee dat hoe meer je hunkert naar geluk, des te ongelukkiger je wordt. Door het taboe op negativiteit ontstaat er daarnaast een zogenaamde 'Feedback loop of hell', waarin het hebben van een negatieve ervaring als negatief wordt ervaren: jezelf slecht voelen over het feit dat je je slecht voelt. Negatieve ervaringen zijn echter essentieel omdat vrijwel alle uitdagingen die je hebt overwonnen in je leven gepaard gaan met bepaalde negatieve emoties. De pijn die je voelt in de sportschool resulteert in een sterker lichaam; door openheid over je onzekerheden kom je paradoxaal voor anderen juist zelfverzekerder over. De mentale pijn die wordt veroorzaakt door deze ervaringen is bovendien gezond omdat het je leert wat goed en wat slecht voor je is. Het gevaar van de huidige maatschappelijke 'Pursuit of Positivity' is dan ook dat we dergelijke negatieve gevoelens proberen te vermijden en daardoor vervreemd raken van de realiteit.

'The desire for more positive experience is itself a negative experience. And, paradoxically, the acceptance of one’s negative experience is itself a positive experience.'

Problemen oplossen
Conventionele zelfhulpboeken pleiten vaak voor een aanpak waarbij het geluksgevoel wordt aangewakkerd door het streven naar zoveel mogelijk positieve ervaringen. Manson beweert echter dat geluk voortkomt uit het oplossen van problemen en niet uit het ontwijken van problemen door middel van de zogenaamde highs: positieve ervaringen die je een tijdelijk geluksgevoel geven, zoals een leuk feestje of het kopen van een nieuwe auto. Na een zware dag bedekt menig persoon zijn problemen graag onder een berg afhaalsushi, maar 29 sushirolls later zijn je problemen er nog steeds en ben je eigenlijk niets opgeschoten. Het oplossen van problemen wordt bij veel personen bemoeilijkt door ontkenning en het aannemen van een slachtofferrol. Als immers het geloof ontstaat dat de verantwoordelijkheid voor je problemen bij anderen ligt, verdwijnt ook het gevoel dat je je eigen problemen op kan lossen. Door verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen problemen, neemt ook het geloof in het effect van je eigen acties toe en ben je in staat je problemen op te lossen.

'You're wrong about everything'
Manson stelt zich aan de ene kant kwetsbaar op door te stellen dat iedereen, inclusief hijzelf, wat minder zeker van zichzelf zou moeten zijn: ons brein is namelijk een complexe machine die constant fouten maakt. Desondanks vertelt Manson veel verhalen vanuit een persoonlijke insteek en is hij soms wat te oordelend, wat in strijd lijkt met zijn eerdere suggestie. Het boek zet zeker aan tot nadenken maar biedt weinig praktische oefeningen waardoor de drempel voor het aanpakken van problemen voor de lezer wellicht wat hoog blijft.

In eerste instantie roept een oranje zelfhulpboek met 'Fuck' in de titel wat scepsis op – Wat gaat dit boek mij leren dat ik nog niet weet? – maar ondanks het hoge clickbait-gehalte is het zeker het lezen waard: Manson hanteert een prettige schrijfstijl die weinig te lijden heeft onder het regelmatige gebruik van het woord 'Fuck' en hij slaat in zijn boek met grote regelmaat de spijker op zijn kop. Hij zet zijn beweringen kracht bij met behulp van komische anekdotes, waardoor er een gezonde balans ontstaat tussen leuke verhalen en diepere filosofische materie. Het boek geeft niet zozeer een gestructureerd stappenplan naar een beter leven, maar heeft verbazingwekkend veel invloed op je geestelijke gesteldheid en helpt enorm bij het stellen van je prioriteiten.

Add a comment
Redactie
Nieuws - Helikon presenteert zichzelf

Letterenfaculteit krijgt koepelvereniging

De Letterenfaculteit krijgt een eigen koepelvereniging: Helikon. Afgelopen maandag werden tijdens een borrel in het Cultuurcafé de naam en het logo van de kersverse organisatie onthuld.

Samen sterk
Een echte koepelvereniging bestond tot op heden nog niet, maar van samenwerking tussen de verschillende Letterenverenigingen was al wel sprake. Op dit moment zijn er twee initiatieven die hierop lijken', vertelt Amanda de Lannoy, voorzitter van het oprichtingsbestuur van Helikon en vierdejaars bachelorstudent Amerikanistiek. Tot nu toe wordt binnen de Faculteit der Letteren samengewerkt binnen het Samenwerkingsoverleg Letterenverenigingen (SOLve) en de Letterencommissie. Het SOLve is een overlegorgaan van de Facultaire Studentenraad Letteren, dat vooral op onderwijs gericht is. De Letterencommissie is een meer informele samenwerking tussen besturen van letterenverenigingen, die zich vooral met activiteiten bezighoudt. Toch werd er op faculteitsniveau weinig georganiseerd. 'Het opzetten van gezamenlijke activiteiten kwam nu bij letterenbesturen soms pas op de allerlaatste plaats. Dat is logisch, want iedereen is druk met zijn eigen vereniging ', vertelt Jolijn van Rossem, secretaris van het oprichtingsbestuur en eerstejaars masterstudent Literair Bedrijf. Ook de verschillen tussen de elf letterenverenigingen maakten samenwerking soms lastig, bijvoorbeeld de grootte of het soort activiteiten dat ze organiseren. Zeven van de elf verenigingen in het SOLve zijn uiteindelijk met het idee voor een koepelvereniging gekomen. De naam Helikon verwijst naar de berg van de Muzen uit de Griekse mythologie, een link naar de schone kunsten en de letteren.

Aanspreekpunt
Studenten hebben volgens het oprichtingsbestuur baat bij een koepelvereniging. 'Vooral onder internationale studenten is er vraag naar gezamenlijke activiteiten en faculteitsbrede initiatieven', vertelt Van Rossem. 'Dat zijn vaak studenten die wel geïnteresseerd zijn in activiteiten, maar niet alleen vakken bij bijvoorbeeld Amerikanistiek of Geschiedenis volgen, dus ze hebben niet echt een studievereniging waar ze terecht kunnen', vult De Lannoy aan. Nederlandse studenten kunnen bovendien bij letterenactiviteiten andere studenten met wie ze een minor volgen beter leren kennen. Daarnaast moet de koepelvereniging een aanspreekpunt zijn voor bijvoorbeeld het faculteitsbestuur en organisaties als Career Service Letteren. 'We hebben al eerder geprobeerd een carrièrebeurs te organiseren, maar dat was met elf verenigingen erg lastig', legt De Lannoy uit. 'Door een aanspreekpunt te hebben moet het makkelijker worden om workshops of een carrièrebeurs te organiseren.'

Eerste stappen
Inmiddels heeft de vereniging dus een oprichtingsbestuur, een naam, een logo en ook aan de statuten wordt hard gewerkt. Die hoopt het bestuur zo snel mogelijk aan de letterenverenigingen voor te kunnen leggen. De bestuursleden van Helikon begeven zich niet helemaal op onbekend terrein: nagenoeg alle andere faculteiten hadden al een koepel- of faculteitsvereniging. 'We zijn met hen in gesprek gegaan en hebben ook gekeken wat zij gedaan hebben met bijvoorbeeld statuten en oprichtingsdocumenten', vertelt De Lannoy. 'Zo hebben we kunnen profiteren van hun kennis en daardoor gaat het nu best snel.' De rest van dit jaar zal het oprichtingsbestuur zich vooral bezighouden met het concretiseren van hun plannen. 'Het is belangrijk dat wij dit jaar datums voor mogelijke activiteiten bedenken en plannen maken voor de komende jaren', vertelt De Lannoy. 'Door de letterenverenigingen hier nauw bij te betrekken, hopen we op de lange termijn te kunnen blijven bestaan.' Wat er met de Letterencommissie gebeurt, is nog afwachten. Het belangrijkste is dat de koepelvereniging werkdruk wegneemt van de studieverenigingen. 'We willen zorgen dat deze bestuurders minder hoeven te doen op facultair niveau', licht De Lannoy toe. 'Hoe we dat precies in gaan vullen, moeten we nog nader bespreken. We hopen daarbij ook op input vanuit de letterenverenigingen.'

Add a comment
Vincent Veerbeek
Interview Nina Polak

De vrije schrijver

Op zaterdag 25 november opent schrijver en journalist Nina Polak de Festivalavond van het Wintertuinfestival. ANS sprak met haar over literatuur in de moderne tijd, het belang van fan fiction en haar werk als writer in residence aan de Radboud Universiteit. 'Schrijven is zo'n intuïtieve bezigheid dat ik het moeilijk vind om precies uit te leggen wat je moet doen.'

Tekst: Jean Querelle en Vincent Veerbeek
Foto's: Guusje van den Ouweland

Nina Polak studeerde Nederlands en Cultural Analysis in Amsterdam en New York en debuteerde in 2014 met haar roman We zullen niet te pletter slaan. Daarin weidt ze uit over thema's als seksualiteit, het verlangen naar geluk en familiebanden. Inmiddels staat haar tweede roman, Gebrek is een groot woord, op de planning voor publicatie in 2018. Naast romans schrijft ze ook journalistieke artikelen, onder andere voor De Correspondent. Verder is ze dit jaar writer in residence aan de Faculteit der Letteren van de Radboud Universiteit (RU), waar ze masterstudenten de fijne kneepjes van het schrijversvak bijbrengt. Dit weekend is ze een van de grote namen op het Wintertuinfestival, georganiseerd door literair productiehuis De Nieuwe Oost. Het centrale thema dit jaar is "de vrije lezer". 'Ik geloof dat de organisatie lezen als een daad van verzet ziet', legt Polak uit. 'Omdat je aandacht tegenwoordig door technologie en sociale media wordt versnipperd, is er nauwelijks plaats om diep over dingen na te denken. Bij lezen is er juist ruimte voor dubbelzinnigheid en diepgang.' Na een college maakt de drukbezette schrijver tijd voor een interview met ANS, waarin ze een boekje opendoet over de stand van zaken in de literaire wereld en haar werk aan de RU.

Nina Polak 2a groot

Wijn en sigaretten
De media-aandacht voor boeken is de laatste jaren volgens Polak zo veranderd dat men steeds minder aan literatuurkritiek doet, of überhaupt nadenkt over boeken. Zet op zondagochtend de televisie aan en na enig zappen kom je ergens nog wel een programma tegen waar een paar oude mannen in een stoffige tv-studio de nieuwste boeken van die week bespreken. Dit soort programma's, die inhoudelijk ingaan op literatuur, zijn in de loop der jaren zeldzaam geworden. 'Vroeger had je programma's waar mensen urenlang alleen maar over boeken praatten aan een tafel met wijn en sigaretten', vertelt de schrijver. Tegenwoordig draait alles juist om marketen. 'Je moet bij talkshows aanschuiven en daar binnen vijf minuten een roman uitleggen waar je drie jaar aan hebt gewerkt', verzucht ze. Lezers maken hierdoor tegenwoordig op een fundamenteel andere manier kennis met literatuur. Als schrijver zou je daarop moeten inspelen, iets waar Polak zelf moeite mee heeft. 'Ik hou helemaal niet van publiciteit. Neem Adriaan van Dis, die ook optreedt op het festival. Hij is een heel goede schrijver en een publieksman. Er zijn ook mensen, zoals ik, die er niet van houden om interviews te geven.'

Hutje op de hei
Nina Polak 1 grootWat Polak wel leuk vindt aan publiciteit is dat ze nieuwe inzichten krijgt over haar eigen werk. 'Mensen die je boek hebben gelezen, vertellen je daar vaak iets nieuws over', vertelt ze enthousiast. De schrijfster hoopt dat ze soortgelijke gesprekken kan voeren met lezers van haar tweede roman en is benieuwd wat voor kritiek mensen buiten haar eigen kring zullen geven. Polak werkte naar eigen zeggen drie jaar in eenzaamheid aan Gebrek is een groot woord, waardoor ze een bepaald beeld van de roman heeft gekregen. 'Ik weet dat mijn beeld gaat verschuiven als ik daar met mensen over praat. Dat is best spannend.' Door haar werk als journalist is het echter onmogelijk om zich compleet af te sluiten van de buitenwereld. 'Ik kan me niet voorstellen dat ik alleen in een hutje op de hei zit. Het is ook belangrijk om in contact te blijven met de rest van de wereld.'

Toch moet de maatschappij niet teveel de overhand krijgen in de literatuur. Polak twijfelt over de plek van maatschappijkritiek en engagement binnen de literatuur. 'Ik geloof niet dat fictie of literatuur de plek is voor activisme. Je kunt zowel activist als schrijver zijn, en dat kan elkaar positief beïnvloeden, maar het zijn toch heel andere dingen. Literatuur blijft voor mij vooral een plek van ambivalentie en dubbelzinnigheid.' In de literatuur, in tegenstelling tot de journalistiek, gaat het niet om het uitdragen van een eenduidige boodschap. 'Veel Nederlandse schrijvers zullen het daar niet mee eens zijn. Zij willen hun lezers wel een politieke boodschap meegeven, maar ik vind dat beter passen bij andere kunstvormen, zoals spoken word of theater.'

'Het is vaak eng om voor de eerste keer naar buiten te treden met je werk.'

Schrijvende studenten
Naast haar werk als romanschrijver en journalist keert Polak dit jaar terug naar de academische wereld. Niet als student dit keer, maar als docent. Als writer in residence aan de RU geeft ze een reeks gastcolleges over het schrijven van korte verhalen aan een groep masterstudenten Letterkunde. Ze geeft toe dat het geen makkelijke klus is om mensen te leren hoe ze fictie moeten schrijven, maar vindt het wel heel leuk. 'Schrijven is zo'n intuïtieve bezigheid dat ik het moeilijk vind om precies uit te leggen wat je moet doen. Daarom zijn we ook veel met tekstanalyse bezig, om te kijken hoe andere auteurs te werk gaan.' Schrijven is voor een groot deel een kwestie van talent, het bedenken van goede ideeën en het hebben van taalgevoel. Discipline is minstens even belangrijk volgens Polak en een vak als dit kan daarbij helpen. Zo heeft ze zelf toen ze in de Verenigde Staten studeerde ook een cursus Creative Writing gevolgd, wat haar destijds erg hielp bij haar ontwikkeling als schrijver. 'Het is vaak eng om voor de eerste keer naar buiten te treden met je werk. Toch dwing ik mijn studenten hun werk voor te lezen in college. Zo krijgen ze ook feedback.' De opvatting dat schrijven iets met goddelijke inspiratie te maken heeft, vindt ze achterhaald. Volgens Polak komt het vooral neer op discipline. 'Ik maak elke dag van negen tot een tijd vrij om te schrijven. Als je gaat wachten op inspiratie kan het lang duren.'

Nina Polak 3 grootHet nieuwe lezen
In haar colleges aan de RU behandelt Polak regelmatig het fenomeen fan fiction: teksten gebaseerd op bestaande werken geschreven door fans, die hun fantasie de vrije loop laten met hun favoriete personages. 'Fan fiction intrigeert me mateloos’, vertelt de writer in residence. ‘Ik lees het zelf niet, maar ik vind het een interessant fenomeen om van de buitenkant te bekijken', legt Polak uit. 'Er zit heel veel troep tussen, maar het leeft enorm.' Ze vindt het vooral interessant om te zien hoe op deze manier een nieuwe, kritische cultuur ontstaat, van mensen die niet alleen vol passie lezen, maar zelf ook nieuwe verhalen bedenken. 'Het cliché luidt dat het internet ons slechte lezers maakt, maar fan fiction is een voorbeeld van hoe het internet juist bijdraagt aan de leescultuur.' Om dit te begrijpen, is het belangrijk om op de juiste manier naar dit fenomeen te kijken, aangezien het niet binnen de traditionele literaire maatstaven valt. In plaats van de nadruk op stijlvormen en taalgebruik te leggen, moet fan fiction vooral worden beschouwd aan de hand van de plek die het inneemt in de leescultuur. Zo zorgt het ervoor dat meer mensen bezig zijn met lezen en schrijven, waardoor literatuur toegankelijker wordt voor een breder publiek.

Ondanks de soms ietwat sombere vooruitzichten voor het literaire vak is er zeker nog hoop voor de literaire criticus. 'Ik ben absoluut geen cultuurpessimist', lacht Polak. 'Lezen zal nooit teloor gaan.'

Add a comment
Redactie
Tentoonstelling SS Bevrijdingsmuseum

Uit de kunst: SS - Veelzijdig Extremisme

In het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek is sinds 11 oktober de voorstelling 'SS - Veelzijdig Extremisme' te bezichtigen. Een voorstelling over een van de meest beruchte organisaties uit de geschiedenis, de Duitse Schutzstaffel: De paramilitaire beschermafdeling van de NSDAP van Adolf Hitler. Met de expositie wil het museum naar eigen zeggen zo inhoudelijk mogelijk de geschiedenis, structuur en ideologie van de SS belichten.

Tekst: Vince Decates en Steven Huls
Foto's: Steven Huls

OmstredenTentoonstelling SS uniform 3 groot
De tentoonstelling is echter niet onomstreden. Zo werd in onder andere de Gelderlander en de Volkskrant bericht over de kritiek van instanties als het Centrum Informatie en Documentatie Israël. De keuze van het museum om de Waffen-SS als 'een van de meest multiculturele organisaties ter wereld' te omschrijven, riep de nodige weerstand op. Alle publiciteit heeft het museum echter geen windeieren gelegd. In het gastenboek dat in de expositieruimte ligt hebben mensen uit het hele land een boodschap achter gelaten, al was misschien niet iedereen even enthousiast.

Want wie verwacht grote hakenkruisvlaggen of afbeeldingen van beruchte nazi’s te zien, komt op een afbeelding van SS-topman Heinrich Himmler na, bedrogen uit. Het overgrote deel van de tentoonstelling bestaat uit lappen tekst die uitleg verschaffen. In de ruimte staan slechts een paar attributen uitgestald, waar relatief weinig SS-logo’s of swastika’s op te herkennen zijn. De entree van het museum zelf maakt daarentegen meer indruk. Aan het begin van de vaste tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog komt de bezoeker direct een afbeelding van Adolf Hitler met daarboven een grote adelaar tegen. Onder de foto van Hitler ligt Mein Kampf tentoongesteld.

De geleverde kritiek lijkt dus deels voorbarig. De tentoonstelling is niet choquerend, laat staan dat de SS wordt genormaliseerd, maar geeft vooral een droge uitleg over hoe de SS als organisatie bestond. De beginperiode, de structuur, de connectie met het bedrijfsleven, de werkwijze en de na-oorlogse berechting: alle kanten worden belicht, precies zoals het museum beoogde te doen met de voorstelling. Maar ook de zwarte kant van de SS komt duidelijk aan bod. De concentratiekampen, de executies in onder andere Oekraïne en de onderzoeken van de Ahnenerbe, de cultureel-antropologische afdeling van de SS die onderzoek deed om de superioriteit van het Arische ras te bewijzen, zijn enkele voorbeelden daarvan.

SS is overal
Het is misschien niet direct duidelijk, maar de SS zit overal in de tentoonstelling verwerkt. Niet alleen in het onderwerp en de afbeeldingen, maar ook in de opzet. Dit is vooral in de opmaak van de tekst goed terug te zien. Mede doordat er relatief weinig te zien valt en veel gelezen moet worden, is de manier waarop de tekst is weergegeven bij deze expositie van belang. Net zoals de kamer zelf, zijn de grote borden met tekst aan de zijkanten en in het midden van de kamer van de ruimte namelijk zwart. Hierdoor voelt het geheel zelf ook vrij klein aan. Op de borden staan grote vlakken met tekst erop. Deze tekstvlakken zijn schuin afgesneden, in een uitvergroot sjabloon van een bliksemschicht. Hoewel het niet daadwerkelijk in het SS-logo geschreven staat, verwijst de opmaak er dus wel naar. Ook de kleurkeuze, rode vlakken met witte of zwarte tekst erop tegen een zwarte achtergrond, is een verwijzing naar Nazi-Duitsland. In de symboliek van die staat, werden die drie kleuren namelijk veelvoudig gebruik.

Tentoonstelling SS overzicht groot

De expositie is dus lang niet zo confronterend -het aantal hakenkruizen is op een hand te tellen- als alle ophef in de media doet verwachten en zelfs wat droog. Desondanks is het inhoudelijk een leerzame tentoonstelling, waar goed over na is gedacht. De compositie, tekst en inrichting dragen ook zeker bij aan het geheel. Voor de historicus valt er gezien alle tekst misschien weinig nieuws te ontdekken, maar voor de doorsnee bezoeker geeft de tentoonstelling een compleet beeld over de verschillende aspecten van de SS als organisatie. Precies zoals het museum voor ogen had.

Add a comment
Redactie