Stoffelijk Overschot: het moderne levenstempo

Auke van der Veen

Bij 'Stoffelijk Overschot' krijgen dode filosofen weer een stem. Met behulp van hun ideeën worden maatschappelijke kwesties kritisch onder de filosofische loep genomen. Deze keer kijkt ANS met een Dudeïstische blik naar het moderne levenstempo.

Tekst: Auke van der Veen

De Nederlandse inzending voor het Eurovisiesongfestival 2016 is het nummer 'Slow Down' van Douwe Bob. De singer-songwriter zegt er zelf over: 'Het nummer gaat over bevrijding van de druk in de moderne samenleving constant iets te moeten. Je moet je niet gek laten maken: relax, doe alles een tikkeltje langzamer. Dan voel je je beter en zie je alles scherper.' Deze uitspraak komt misschien over als een oppervlakkige stoner-boodschap. Bij nader inzien lijken we tegenwoordig echter wel degelijk onderworpen aan een opgefokt levenstempo. Denk aan de dwingende kracht van de push-berichtjes die we de hele tijd via sociale media binnenkrijgen.

'Life is short and complicated and nobody knows what to do about it. Just take it easy, man.'

Vergeet ook niet hoe we als student constant onder druk wordt gezet om harder te werken: de stufi-centjes zijn nog maar net definitief afgeknepen en dan besluit het College van Bestuur van de Radboud Universiteit ook nog eens het BSA te verhogen. Als je dan toch zo onder druk staat, waarom dan niet de filosofie van Douwe Bob volgen? Of nog beter, de filosofische lifestyle van het Dudeïsme, gebaseerd op de film The Big Lebowski (1998): 'Life is short and complicated and nobody knows what to do about it. Just take it easy, man.' 

 

Biglebowski

Fuck the BSA, let's go bowling!
Het Dudeïsme, ook wel 'The Church of the Latter-Day Dude' genaamd, komt voort uit het personage van Jeffrey 'The Dude' Lebowksi. In de cinematische creatie van de Coen-broers zien we hoe Jeff Bridges een überrelaxte, wietrokende goedzak annex bowler neerzet, die inmiddels klassieke uitspraken uitkraamt als 'Yeah, well, you know, that's just, like, your opinion, man'. TheDudeThe Dude werd na het uitkomen van de film niet voor niets een cultheld. Vanaf 2002 houden fans zelfs jaarlijks het zogenaamde 'Lebowski Fest', waar ze zich aankleden als personages en af en toe acteurs uit The Big Lebowski laten opdagen. In 2005 bracht het ideaal van relaxt leven een aantal superfans bijeen om een hele filosofische stroming te wijden aan hun held. De man die zich nooit druk zou maken om een blèrende smartphone, werd voor duizenden aardse zielen een ware messias. 

'Fuck it, Dude, let's go bowling!'

De website van de Dudeïsten is een potpourri aan filosofische uitspraken die verwijzen naar de film. Vooral in het zogenaamde 'Take it Easy Manifesto' kan de fan van The Big Lebowski genieten. Arch Dudeship - ja, deze bestaat echt - Dwayne Eutsey vat hier de filosofie het best samen. Hij maakt de vergelijking met het boeddhisme. We moeten ons niet richten op de staat van het boeddhistische Nirvana, maar op het lekker simpele Dudeïstische 'Just taking it easy, man'. De Dudeïsten zullen de overwerkte studenten nooit een supergecompliceerde boodschap meegeven: het leven kan volgens hen alleen maar relaxt zijn als we er niet te veel over nadenken, want het is toch te kort en ingewikkeld om ooit te begrijpen. Als het allemaal te moeilijk wordt wanneer de deadlines je om je oren vliegen, moet je maar gewoon kalm blijven, naar de Olround aftaaien en het ultieme credo van The Dude's vriend Walter Sobchak opvolgen: 'Fuck it, Dude, let's go bowling!'

The Dude abides
Toegegeven, het Dudeïsme komt nu eerder over als quasi-filosofie dan ware wijsbegeerte. Maar vergis je niet, want de aanhangers hebben wel degelijk lang overleden denkers geraadpleegd. The DudeDe website claimt dat de Dudeïstische boodschap eigenlijk al veel langer bestaat dan slechts een decennium. De vroegste vorm stamt volgens de volgers uit het 6e eeuwse Taoïsme uit China. De Dudeïsten schrijven dat de schepper ervan, Lao Tzu, 'basically said "smoke 'em if you got 'em" and "mellow out, man", although he said this in ancient Chinese so something may have been lost in the translation'. Dit betekent dat de Dudeïst het Taoïsme stript van alle 'zweverige' verklaringen van de werkelijkheid, maar de kern van de leer behoudt. Die is het 'going with the flow', de enige manier om in harmonie met je innerlijke natuur - Tao, het pad - te leven. 

'Lao Tzu basically said "smoke 'em if you got 'em" and "mellow out, man"'

Ook Epicurus is een grote inspiratiebron voor de Dudeïsten. Deze Griekse filosoof stelde dat het doel van het leven een gelukkig, kalm bestaan is, gekarakteriseerd door de afwezigheid van mentale ('ataraksia') en fysieke pijn ('aponia') en de aanwezigheid van genoeg vrienden. Een Dudeïstische priester - bijna 300 duizend personen hebben de gratis opleiding doorlopen - zou je als gestreste student bij de biecht aanraden rustig te gaan chillen, bowlen en een beetje blowend met je maten rond te rijden. Om Dwayne Eutsey, geheel in stijl van The Dude, te citeren: 'Kick back with some friends and some oat soda and whether you roll strikes or gutters, do your best to be true to yourself and others - that is to say, abide.'  

Lekker lamballen
Keihard onder BSA-druk studeren zonder stufi: ook al wordt hij uiteindelijk met schulden van de opleiding gegooid, de Dudeïst zou tegendraads het ideaalbeeld van de luie student in de praktijk brengen. Hij zou à la The Dude lekker rustig lamballend genieten van een White Russian, terwijl op de achtergrond kalmpjes Slow Down uit de radiospeakers sijpelt. Het klinkt niet eens zo raar om je niet gek te laten maken door het opgevoerde levenstempo van deze tijd. Wanneer je de smartphone even vergeet en je taken een tikkeltje langzamer doet, kun je misschien scherper inzien waar je eigenlijk mee bezig bent. Het Dudeïsme lijkt eerst ongenuanceerd fangeneuzel, maar zet je dankzij een onderliggende Taoïstische en Epicuristische laag daadwerkelijk aan het denken. Wat je natuurlijk ook gewoon kunt doen om tot de waarheid te komen, is een stikkie opsteken onder het genot van een nummer van een heel andere Bob dan Douwe. Want volgens de Dudeïsten is 'every little thing gonna be all right.'