ANS-Online

In deze rubriek staat iedere maand een ander issue centraal, waarover de meningen sterk zijn verdeeld. Deze maand: Moet emancipatie wettelijk worden verplicht?

In 2013 zullen heel wat driedelige maatpakken zijn ingeruild voor kittige mantelpakjes met bijpassende pumps. Minimaal 40 procent van de top van het bedrijfsleven moet dan namelijk bestaan uit vrouwen. Dat eist Woman Capital, een headhuntingbureau gespecialiseerd in het werven van vrouwen, in een manifest dat in september aan de Tweede Kamer werd aangeboden. Ruim tweehonderd vrouwen in hooggeplaatste functies ondertekenden het manifest, waarin wordt gesteld dat de maat vol is en er nu harde maatregelen moeten worden getroffen om meer vrouwen in topfuncties te krijgen. Een maand later schaarde een Kamermeerderheid van PvdA, CDA en VVD zich achter het voorstel van een quotum van 30 procent, te behalen in 2016. Het voorstel heeft betrekking op de raden van bestuur en commissarissen van bedrijven met meer dan 250 werknemers. Slagen deze bedrijven er niet in het quotum te halen, dan worden ze op het matje geroepen en moeten ze een verbeterplan presenteren.
Is het gerechtvaardigd zulk zwaar geschut in te zetten ten behoeve van emancipatie in het bedrijfsleven? Of verwordt de overheid hiermee tot een hinderlijke, bemoeizuchtige feminist?

De stelling van deze maand: Het invoeren van een quotuom om de doorstroom van vrouwen naar de top af te dwingen, gaat te ver.

Volgens de emancipatiemonitor 2006 van het Sociaal Cultureel Planbureau staat Nederland samen met Pakistan onderaan de ranglijst van het aantal vrouwen in topposities.

In landen waar vrijwel geen vrouwvriendelijk beleid is, zoals Canada en de Verenigde Staten, is de kans op een hoge functie voor vrouwen het hoogst. Aan de overkant van de oceaan is een op de vijf topmanagers vrouw.

Ahold heeft het hoogste percentage vrouwen in de top van de beursgenoteerde ondernemingen in Nederland. Met 31 procent vrouwen haalt Ahold net het voorgestelde quotum.

Neelie Kroes, Europees Commissaris voor Concurrentie en nummer 53 in de Forbes top 100 machtigste vrouwen ter wereld
‘Ik ben het oneens met deze stelling. Ik heb kunnen concluderen dat als er enkel wordt gestreefd naar seksegelijkheid, het te lang duurt voordat er daadwerkelijk iets verandert. Het invoeren van een quotum is een manier om gelijkheid af te dwingen, waardoor er op korte termijn resultaat wordt geboekt.
‘Het is belangrijk dat er meer vrouwen de top bereiken. Ze tonen meer teamspirit dan mannen, zijn gevoeliger voor hun omgeving en communiceren duidelijker. Met daarbij hun gave voor multitasking, beschikken vrouwen over specifieke leiderschapskwaliteiten. Studies tonen aan dat bedrijven met meer vrouwen in leidinggevende functies dan gemiddeld, meer winst maken. Ik denk dus zeker niet dat deze wetgeving hinderlijk zal zijn voor het bedrijfsleven.’

Marike Stellinga, economieredacteur bij Elsevier en auteur van De mythe van het glazen plafond
‘De overheid is al jaren bezig de regelgeving voor bedrijven te verminderen omdat dit het ondernemen hindert. Het invoeren van dit enorm beperkende quotum valt daar niet mee te rijmen. Zulke ingrijpende wetgeving is alleen te rechtvaardigen wanneer vrouwen door mannen uit de top worden geweerd. Met het invoeren van dit dictatoriale decreet worden mannen daar in feite van beschuldigd. Hier is echter geen enkel bewijs voor. Topmannen nemen juist steeds meer topvrouwen aan. Dus hoezo sluiten ze vrouwen buiten?
‘Gevolg van dit quotum is dat mannen die hun hele leven hard hebben gewerkt om de top te bereiken opzij worden geschoven voor een vrouw. Ik vind dat onaanvaardbaar. Ik ben ervan overtuigd dat er voldoende geschikte vrouwen zijn om 30 procent van de topfuncties te vervullen, maar die groep is vele malen kleiner dan de groep geschikte mannen. Het is principieel onjuist om vrouwen een grotere kans te geven dan mannen. Al zou er sprake zijn van discriminatie jegens vrouwen, dan nog vind ik het heel raar om dat met discriminatie te bestrijden.’

Prof. dr. Yvonne Benschop, hoogleraar Organizational Behaviour en verbonden aan het Institute for Gender Studies
‘Het wordt tijd dat er een quotum komt, andere maatregelen blijken niet te werken. Vrouwen worden wel degelijk gediscrimineerd, een hausse aan onderzoek wijst uit dat mannen de capaciteiten van vrouwen lager inschatten dan die van mannen. Vrouwen doen dat zelf overigens ook. Ik spreek dan ook liever niet van discriminatie maar van denkpatronen van ongelijkheid. Die leiden ertoe dat vrouwen minder kans hebben de top te bereiken dan mannen.
‘Marike Stellinga begrijpt volgens mij het verschil tussen directe en indirecte discriminatie niet. Bij sollicitatiegesprekken wordt niet gezegd: “Jij bent een vrouw dus jou moeten we niet.” Het ligt veel subtieler en complexer dan dat. Natuurlijk is er geen grote samenzwering van mannen tegen vrouwen. Feit blijft echter dat het merendeel van de topfuncties door mannen wordt bekleed. Dat is een heel krachtig beeld waar zowel mannen als vrouwen continu mee worden geconfronteerd. Dat draagt, al dan niet onbewust, gevolgen met zich mee. Er zijn genoeg vrouwen die naar de top willen, maar er niet komen door patronen van ongelijkheid. Een quotum is nodig om deze situatie te corrigeren.’

Tekst: Anne Elshof en Lieneke Setton
Illustratie: Erik Molkenboer

Klik hier voor alle vakken van de ANS december 2009.