ANS-Online

Website van het Algemeen Nijmeegs Studentenblad

Afgelopen jaar in de medezeggenschap

Door Rob Ramaker op 13 May 2009 om 13:15 • Categorie Lead Story

De versleten elpee van de universitaire verkiezingen wordt de komende tijd weer afgedraaid. Dat betekent discussies over de lage opkomst en het slechte imago, doorspekt met vooroordelen over AKKUraatds bomenknuffelaars en de cv-neukers van SIAM. Maar wat kunnen zij echt bereiken, en zit er nog muziek in de medezeggenschap?

Stel je voor: een luie journalist vist een artikel over studentenpolitiek uit een oude ANS of Vox, vervangt de namen en publiceert het opnieuw. Zou iemand het opmerken? Het lijkt onwaarschijnlijk. De verkiezingen voor de universitaire studentenraad (USR) zijn al jarenlang een rituele dans. De doorsnee student is niet geïnteresseerd, fracties zijn onzichtbaar en tijdens de campagne wordt gegooid met clichés door gebrek aan inhoudelijke verschillen. De studenteninspraak zit vast in een negatieve spiraal waar ze niet uit lijkt te kunnen ontsnappen. Is dit imago van onzichtbare nietsnutten terecht, en wat bereikt de studenteninspraak?

Imagoproblemen
De grootste achilleshiel van de USR is de gebrekkige communicatie. De schaarse PR bestaat uit een Vox-pagina en een wekelijks inloopuur dat nauwelijks belangstelling trekt. Van de individuele fracties is SIAM traditioneel het minst zichtbaar. Ook dit jaar is dat niet veranderd, geeft Lilian Wösten, USR-lid namens SIAM toe: ‘Ik snap dat mensen ons onzichtbaar vinden. Ik kan ze geen ongelijk geven en dat vind ik spijtig.’ Dat SIAM in kleine kring wel communiceerde, zoals op de algemene ledenvergadering van Ovum Novum, is niet meer dan een doekje voor het bloeden.
Ter verdediging voert Wösten aan dat er geen vereniging SIAM meer bestaat ter ondersteuning. ‘Je mist nu soms gewoon de tijd voor communicatie.’ Voorafgaand aan het collegejaar was er het voornemen om het helemaal anders aan te pakken, voegt Tim Clappers, vice-voorzitter namens SIAM, toe. Het jaar vloog echter voorbij terwijl promotie bleef liggen, met als pijnlijkste voorbeeld de website die maandenlang offline was. Wösten vindt het onterecht dat vooral SIAM wordt aangevallen op slechte PR, wat een algemeen probleem is van medezeggenschap. SIAM hoopt het tij te keren met de nieuwe site en meer actieve leden rond de fractie.

Goede voornemens
Dankzij de ondersteunende hulp van AKKU heeft AKKUraatd het beter gedaan. Er is een weblog, er zijn posters opgehangen en er is een debat georganiseerd. Daarnaast hangt op enkele studentencomplexen een informatieve ‘pleekrant’. Toch bereiken ook zij maar weinig mensen buiten de geïnteresseerde studenten. Maaike Verhoek, USR-voorzitter namens AKKUraatd: ‘Het is echt moeilijk het grote publiek, de student die niet zo geïnteresseerd is in medezeggenschap erbij te betrekken.’ Niemand lijkt te weten hoe deze studenten – die zich nauwelijks in het universitaire leven mengen – kunnen worden bereikt. De raadsleden benadrukken dat hoewel de opkomst van studenten met 27 procent erg laag lijkt dit percentage hoger is dan in veel andere studentensteden. Daarnaast voeren zij aan dat lijsten voor de Nijmeegse ondernemingsraad (OR) in tegenstelling tot de USR moeite hebben kandidaten te vinden.
De medezeggenschappers tonen veel zelfkritiek, wat hen siert. Behalve dat men energie het liefst besteedt aan inhoudelijk werk, vinden studentpolitici het moeilijk hun subtiele invloed en prestaties te verkopen. Ze vinden dat de gehele raad in de toekomst zichtbaarder moet worden en dat op dat gebied tekort is geschoten. Het is onzeker of er in de praktijk iets van deze voornemens terecht komt. Zulke vrijblijvende zelfanalyse van USR-leden is immers iedere verkiezingsperiode te horen. Daarnaast heeft niemand een panklare oplossing voor de desinteresse van de kant van studenten. Wil de raad dat het cynisme en de vooroordelen van studenten verdwijnen, dan moet er in ieder geval tijdens het collegejaar in daden worden geïnvesteerd.

Achterkamertjespolitiek
Dat de raad moeite heeft haar prestaties aan studenten over te brengen, geeft al aan dat haar macht vooral subtiel is. Clappers beaamt dat de raad maar op weinig punten echt instemmingsrecht heeft. Dit zijn voor de campagne meestal niet de meest aansprekende onderwerpen. Toch is de raad volgens Clappers: zeker niet machteloos ‘Waar bij ons de invloed ligt, is eerder in de totstandkoming van beleidsstukken.’ De invloed van al dat lobbyen op het denken van medewerkers vertaalt zich in voorstellen die beter zijn voor studenten. Bovendien kon de raad dit jaar meespreken én stemmen over de universitaire koers in het strategisch plan.
Medewerkers die het functioneren van de USR van dichtbij volgen onderschrijven Clappers’ visie. Sylvia Hollander, OR-lid namens Abvakabo-lijst: ‘Ze krijgen zeker dingen voor elkaar. De studenten blijven echt hameren op hun punten, soms zelfs als ons al duidelijk is dat het CvB niet gaat toegeven.’ Ook Pepijn Oomen en Joop Pronk, beiden van het ambtelijke secretariaat dat de inspraak ondersteunt, waarschuwen voor onderschatting: ‘Vergis je niet, het CvB neemt vaak dingen over.’ Het secretariaat wijst op de initiatiefvoorstellen waarmee onderwerpen op de agenda belanden. Eenmaal op de agenda worden ideeën uitgebreid besproken. Deze komen vervolgens (in)direct in beleid terug en wordt dan uitgevoerd, hoewel soms pas jaren later.
Toch kan het gebrek aan echte macht schrijnend zijn. Toen de USR twee jaar geleden het onderwijs wilde verbeteren door nieuwe medewerkers verplicht deel te laten nemen aan een trainingstraject, mocht alleen de OR daarover stemmen. Aangezien zij geen oren hadden naar zo’n verplichting kreeg het voorstel een enkeltje prullenbak.

Ondanks zulke beperkingen heeft de USR zeker invloed. Deze uit zich alleen niet met gespierde veto’s en klinkende successen. Eerder is het de som van alle korte gesprekken met medewerkers, initiatieven en talloze uren vergaderen, die de universiteit een studentvriendelijker richting opduwen. Als het de studentenraad niet lukt om die boodschap aan studenten over te brengen, zal het wederom een jaar van voortmodderen worden. In dát geval hoeven er in dit artikel voor volgend jaar alleen een paar namen te worden veranderd.





  • Kees Jansma

    Goed stuk, en ik denk ook zeker dat de USR wel enige invloed uit kan uitoefenen. Het hele circus omtrent de verkiezingen is echter te belachelijk voor woorden. Nu worden er al vijf zetels toegewezen aan leden met een specifieke achterban (zoals christelijke studenten en erasmus deelnemers). Ondanks dat het mij volstrekt onduidelijk is hoe ze tot deze debiele categorisering komen, mogen ze van mij gewoon alle zetels toekennen op basis van een dergelijke procedure. Al de verkiezingsperikelen zijn de laatse overblijfselen van een hectische periode in de jaren ‘80 met de bezetting van het Maagdenhuis en al. Die tijden zijn nu voorbij, en als je het nuchter bekijkt mag je toch concluderen dat democratie niet altijd werkt. Zelfs niet onder studenten…

  • Nerd

    @ Kees: maagdenhuis was toch echt in ‘68, niet ergens in de jaren ‘80.

  • haha

    @nerd: ten eerste is het niet 1968, en ten tweede is het dus zeker wel ook ergens in de jaren ‘80:

    Het Maagdenhuis werd landelijk bekend toen het in mei 1969 5 dagen lang (16 mei t/m 21 mei) werd bezet door studenten die inspraak eisten in het universiteitsbestuur. De actie paste in een landelijke trend. Op 29 april werd de Katholieke Hogeschool in Tilburg enige tijd gesloten naar aanleiding van een studentenactie. Deze bezetters noemen hun hogeschool de ‘Karl-Marxuniversiteit.’

    Daarna werd het Maagdenhuis nog diverse malen bezet. In 1978 twee keer uit protest tegen wijzigingen in de wet op de universitaire bestuursstructuur; in 1986 uit protest tegen wijzigingen in de studiefinanciering; in 1980 uit protest tegen het niet benoemen van twee vrouwelijke hoogleraarskandidaten; en voorts in 1990, 1993, en 1996.

  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Maagdenhuis_(Amsterdam) Matthijs

    @Nerd: het Maagdenhuis is al tien keer bezet geweest… zie linkje

    Uitstekend stuk, Rob. Het is voor de USR en de USR-fracties altijd moeilijk om input te krijgen en om de eigen prestaties over het voetlicht te brengen. Het zou kunnen helpen als studenten duidelijk van zich laten horen wat ze willen van het College van Bestuur, zodat de USR daarmee aan de slag kan. Initiatieven als die brief van de verenigingen aan Plasterk over de harde knip en de kortlopende studiefinanciering zouden bij het College (over een onderwerp waar het iets mee kan) heel goed werken, ook al zitten al die verenigingen al via hun koepel in de USR.

  • Roel van den Tillaart

    Bovendien begon deze beweging volgens mij echt in Nijmegen met Ton Regtien, die dacht ik in 1963 zijn Stundenten Vakbond (SVB) oprichtte.

    Wat ik me afvraag na het lezen van het stuk: is de USR niet vooral een orgaan dat zich (bij wijze van een creatieve denktank) mag uitspreken over de vraagstukken waarover het CvB misschien nog niet helemaal weet wat het ermee moet? En in het verlengde daarvan veel minder een orgaan dat invloed heeft op vraagstukken waarover het beleid van het College duidelijke taal spreekt?

  • Hwb

    @ Kees Jansma:
    Zetels toedelen op basis van een specifieke achterban klinkt leuk, maar in de praktijk zie je dat die mensen vooral opkomen voor de belangen van die specifieke achterban. Dit levert een aantal problemen op. Zo behoren veel studenten niet tot een specifieke achterban, waardoor de belangen van veel studenten niet vertegenwoordigd worden. Daarnaast zijn de specifieke achterbannen (bijna) altijd verenigingen (studieverenigingen, sportverenigingen, christelijke verenigingen, internationale verenigingen, gezelligheidsverenigingen) en de belangen van verenigingen en studenten (zelfs als ze lid zijn van één of meer van die verenigingen) kunnen conflicteren. Ten slotte hebben veel studenten ook belangen buiten die verenigingen. Bijvoorbeeld op het gebied van voldoende studiefaciliteiten, openingstijden van bibliotheken, inlogsystemen op de computers, prijzen in de Refter en de kwalificaties van docenten.
    In mijn ogen is het opkomen voor die belangen de belangrijkste taak van medezeggenschap, omdat die belangen voor een belangrijk deel direct raken aan de studie. De rest is mooi meegenomen. Ik ben met je eens dat democratie op de universiteit veel beter zou kunnen werken dan het nu doet, maar het daarom maar afschaffen zou ertoe kunnen leiden dat er juist voor deze (niet-specifieke) belangen niet meer opgekomen wordt. En laten we wel wezen, dat was juist de aanleiding voor de hectische jaren ‘80 en ten minste één Maagdenhuisbezetting.

  • Hwb

    De optie om daarvoor ook één (of meer) zetels toe te wijzen, leidt er waarschijnlijk toe dat die zetel(s) in handen van AKKU val(len), omdat AKKU de enige vereniging op de universiteit is, bij mijn weten, die opkomt voor de belangen van alle studenten.

  • Wimar

    @ Roel van den Tillaart: De SVB is wel in 1963, maar niet in Nijmegen opgericht. Regtien woonde in Amsterdam, studeerde tegelijkertijd in Amsterdam en Nijmegen en publiceerde in het Nijmeegs Universiteitsblad een aantal artikelen over democratisering en studieloon. De SVB werd echter daadwerkelijk opgericht in Utrecht.

  • Roel van den Tillaart

    @ Wimar: dat wist ik inderdaad, maar er staat me bij dat deze beweging in Nijmegen begon. Niet alleen in een rits artikelen in NUB, maar ook organisatorisch. Maar helemaal helder heb ik het ook niet meer voor de geest.

    Ik heb overigens nog steeds vraagtekens bij de conclusie van Rob. Niet omdat deze niet klopt, maar door de dubbele (wel invloed en toch voortmodderen) betekenis die de USR krijgt toebedeeld. Ik geloof wel dat onze vertegenwoordigers hun uurtjes maken en daarmee ook zaken bereiken (formeel of informeel), maar ik geloof niet dat zij écht betrokken worden in de oordeelvorming over grotere beleidsstukken.

  • Kees Jansma

    @Hwb: Ik begrijp dat het toekennen van zetels zoals ik voorstel absoluut geen perfecte oplossing is. Waar het me om gaat is de schijndemocratie zoals hij nu is een halt toe te roepen. De mensen van SIAM, en in mindere mate die van AKKUraatd, zie je een week tijdens de verkiezingen verschijnen, waarna ze weer lekker in hun schulpje kruipen en denken de belangen van de studenten te behartigen. Bij een verkiezingsopkomst van 25 procent is er mijns inziens echter ab-so-luut geen sprake van legitimiteit, zeker als je er bij stilstaat dat je maar via een paar muisklikken kunt stemmen, en op werkelijk iedere pc op de universiteit het openingsscherm naar de verkiezingen verwijst. De kiezer wordt op deze manier een stroman voorgehouden!

  • Maria

    Ben geen sport fan, maar hulde voor Jansma.
    Lijkt wel of ze de legitimiteit door de strot drukken door nog net niet iedereen verplicht te laten stemmen. Zelfs dan is meer de dan helft het met ons eens dat het onnodig is dat de poppenkast van de USsR in stand te houden. Leuk geprobeerd, leuk experiment maar nu is het genoeg.

    Kan er geen partij komen die belooft om de zetels die ze winnen niet in te nemen en het geld wat ze krijgen in de vorm van maanden te storten aan het Astmafonds?

  • http://www.voxlog.nl/2009/05/20/recordopkomst-in-een-dag-duizend-stemmers/ » Recordopkomst: in één dag duizend stemmers Voxlog: Website van het Nijmeegse universiteitsmagazine Vox

    [...] is de vader van dit succes? De media? Onwaarschijnlijk, want Vox en ANS maken elk jaar al veel ruimte voor het verkiezingscircus. De strategie van SIAM en Akkuraatd om met [...]

  • Hwb

    @ Jansma: Legitimiteit is niet alleen afhankelijk van opkomst, maar kan ook op andere manieren bereikt worden. Hoewel je natuurlijk wel gewoon gelijk hebt met dat 25% erg weinig is en de positie van de USR bepaald niet sterker maakt. Maar schijndemocratie of niet, ik denk dat een situatie zonder verkiezingen (op termijn) veel kwalijker uit kan pakken dan nu het geval is. Dat was ook het geval, gezien de strijd die gevoerd is om democratie te krijgen.

    @ Maria: Richt hem op1 Je zal vast 1 of 2 zetels halen.

  • A. Heijn

    De elite van de maatschappij, waar helaas niet elke student zich tegenwoordig toe kan rekenen, moet zich schamen voor zijn matige betrokkenheid.

    Idealiter zou een instantie bestuurd moeten worden door zijn medewerkers. Zij kennen de instantie het beste, en begrijpen wat er moet gebeuren om alles vlekkeloos te laten verlopen.

    Om enigszins te compenseren voor het feit dat de universiteit nu bestuurd wordt door mensen die ver van de student staan bestaat de USR. De huidige student kan het blijkbaar allemaal geen reet schelen. Maar het echte probleem is dat de USR te weinig macht heeft.

  • Kees Jansma

    @A.Heijn annex Karl Marx: Je bent het volgende nog vergeten:
    Proletariërs aller faculteiten, verenigt U!!!!

  • Hwb

    @ A. Heijn: De medewerkers van de universiteit zijn echter niet de studenten (student-assistenten daargelaten), maar de mensen van de OR (en Kortmann, de Rector Magnificus). Studenten zijn in deze analogie slechts de consument.

  • A. Heijn

    @Hwb: Dat is dus precies waar ik op doel. Het is een slechte zaak dat studenten slechts als consument worden gezien, en ook zichzelf slechts als consument zien. De universiteit is geen mcDonalds! Studeren is niet op school zitten en naar de de meester luisteren, studeren is participeren aan de academische wereld. Tenminste dat zou het moeten zijn in mijn ogen. Studenten zouden volwassen, verantwoordelijk, intelligent en betrokken genoeg moeten zijn om ook de universiteit mee te besturen. Waarom moet alles van hogerhand worden bepaald als er capabele ervaringsdeskundigen genoeg rondlopen? Ik zeg: studenten in het CvB!

  • http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=QV2A0V33 Samson

    Ik pleit voor ware democratie.

    Bij ons in Vlaanderen mogen studenten de Rector Magnificus kiezen.

  • Hwb

    @ A. Heijn: Ik ben het inhoudelijk helemaal met je eens. Alleen je analogie klopt niet. Hoe je het ook wendt of keert, studenten zijn geen medewerkers. Door de bijzondere relatie tussen universiteit, medewerkers en studenten, maar ook scholen, medewerkers en scholieren for that matter, past een analogie met het bedrijfsleven niet.

blog comments powered by Disqus