Kennis kind van de rekening: investeringstekort hoger onderwijs
Zomaar een van de doelstellingen uit de Miljoenennota voor 2010: ‘Groei van kennis.’ De overheid heeft de mond vol van de kenniseconomie, maar weigert grote woorden om te zetten in keiharde daden. Sterker nog, uit de begroting die op Prinsjesdag (dinsdag 15 september) werd gepresenteerd, bleek dat de politiek besloten heeft om flink te bezuinigen op de toekomst van Nederland: de studenten. Daarom streed de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) afgelopen dinsdag 22 september voor meer investeringen in het hoger onderwijs. Maar of Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gehoor geeft aan de oproep van de enkele honderden vakbondsbroeders, valt sterk te betwijfelen. Illustratief voor de Oost-Indisch dove oren van de politiek keurde de Tweede Kamer juist op de dinsdag van het protest het voorstel van Plasterk voor de zogenaamde ‘harde knip’ goed.
Normaal gesproken dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten, maar de huidige regering denkt daar anders over. Zo werd er gesneden in de aanvullende beurs, die alleen wordt uitgereikt aan studenten waarvan de ouders een lager inkomen hebben. Ook heeft de regering plannen om de studiefinanciering voor enkele jaren te bevriezen. Hoewel dit het Rijk miljoenen zal schelen, zal de koopkracht van de gemiddelde student sterk achteruit gaan. Studenten zullen meer moeten gaan werken, waardoor de studieprestaties achteruitgaan. En juist dat is waar de schoen wringt, want de P-in-2 en de B-in-5-regelingen dwingen studenten om geen vertraging op te lopen.
Overigens is niet iedereen van mening dat er minder op studenten bezuinigd moet worden. Jordi KC Wiersma, student en voorzitter werkgroep onderwijs, cultuur en wetenschap van het CDJA, de jongerenafdeling van het CDA, publiceerde op dinsdag protestdag een opinieartikel in Trouw. Hoewel hij ervan overtuigd is dat investeren in de kenniseconomie van het grootste belang is, riep hij in het artikel de studenten op om niet de ‘cultuur van hebzucht achterna te gaan’. Studenten moeten in deze crisistijd juist ‘bereidwilligheid en maatschappelijk besef’ tonen door zelf iets in te leveren. Iedereen moet in tijden van crisis offers brengen. Door nu in te leveren zou er ook in de toekomst geïnvesteerd kunnen blijven worden in het onderwijs. Gerard Oosterwijk, voorzitter van de LSVb, is het oneens met Wiersma. Hij is van mening dat studenten zich nu moeten laten horen, de maat is vol. ‘We moeten iedereen ervan overtuigen dat het zo niet langer kan. Iedereen wil dat er geïnvesteerd wordt in de kenniseconomie. Plasterk wil het, de Tweede Kamer wil het; alleen zo’n Wouter Bos ligt gigantisch in de weg. We moeten hem het belang van de kenniseconomie duidelijk maken. Nederland moet investeren, zeker met het oog op de toekomst.’ De aankondiging van de plannen dat de studiefinanciering bevroren zal worden, betekende de spreekwoordelijke druppel voor Oosterwijk. ‘Nu is de maat vol. In plaats van het stap voor stap kaal plukken van het hoger onderwijs, moet er geïnvesteerd worden. Tellen we deze maatregelen op bij de klachten van studenten over massaal en niet-uitdagend onderwijs, dan mogen we gewoon niet meer stilzitten.’
Hoewel Oosterwijk tevreden was met het ‘protest’ van de vakbond in Den Haag op de 22ste, moeten er geen schokkende veranderingen worden verwacht naar aanleiding van de actie. De LSVb toonde zich weer van haar meest ludieke kant: een hoorcollege zou de politiek ‘de les moeten lezen’. Met de demonstratie kreeg de studentenvakbond naar alle waarschijnlijkheid meer de lachers op zijn hand, dan dat de minister onder de indruk was van de ‘massa’ studenten. Het voeren van actie vormt momenteel überhaupt een groot probleem in de studentenwereld, zoals ook het openingsartikel van de ANS van oktober 2009 illustreert. De slapheid van de actie ten spijt, de boodschap van de LSVb is niet zonder fundament. De studentenvakbond maakt zich terecht druk om het tekort aan investeringen. ‘De internationale concurrentiepositie van Nederland is zorgelijk. We behoren nog maar net tot de middenmoot van Europa als het gaat om innovatievermogen. OESO-cijfers tonen aan dat we in Nederland op de VS na de meeste studenten per docent hebben.’
De nietszeggende reactie van minister Plasterk is tekenend voor de politieke situatie van dit moment. Hij vertelde de studenten dat hij niet kan toezeggen dat er op onderwijs niet wordt bezuinigd. Hij wilde er wel op wijzen dat hoger onderwijs zwaar weegt, ook in de Tweede Kamer. Met zulke inhoudsloze kreten hoeven we echter geen investeringen te verwachten. De concurrentiepositie zal verder verzwakken, waardoor de kenniseconomie het kind van de rekening zal worden. En op lange termijn zit daar niemand op te wachten. De regering neemt nu een voorschot op de toekomst. Ze zou er dan ook verstandig aan doen om de boodschap van de LSVb serieus te nemen: ‘Investeer in hoger onderwijs, juist nu!’
