ANS-Online

Studenten lijken vooral in tijden van nood iedere slaapwet te breken. Maar is dat wel zo verstandig in een stressvolle tentamenperiode?

Wekker worden
Ontwaken met een snooze-interval van 9 minuten is niet bepaald een utopisch begin van de dag. Na enkele minuten sta je al naast je bed. Om kwart voor negen begint namelijk een college dat niet gemist mag worden. ‘Zinloos’ stelt Martha Merrow, hoogleraar Moleculaire en Genetische Chronobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Studenten hebben een ander 24-uurs ritme dan kinderen en 50-plussers. Ze zijn van nature avondmensen en dat past niet binnen een negen tot vijf mentaliteit.’ Merrow begint haar colleges dan ook niet voor 10 uur. ‘Studenten zijn dan nog niet wakker genoeg om informatie tot zich te nemen.’ Koren op de molen van de uitslaper: je bent gedetermineerd door de natuur. Niet langer hoeft die irritante Nokia ringtone een ochtendhumeur in te luiden. ‘Het beste is om na zes à acht uur op een natuurlijke manier te ontwaken. Niet door een wekker of ander lawaai.’ Schroom dus niet je wekker het raam uit te gooien.

Dommel
De middag is de ideale tijd om te studeren. Met een grote hoeveelheid daglicht ben je namelijk het meest wakker. Echter, rond drie uur slaat de post-lunch-dip genadeloos toe. Een middagdutje kan dan een ideale energieboost zijn. Gerard Kerkhof, hoogleraar Psychofysiologie aan de Universiteit van Amsterdam, is een groot voorstander van de zogenaamde powernap. ‘Slaapcabines introduceren op de universiteit lijkt me een prachtig idee. De concentratie, prestatie en stemming worden allemaal versterkt door een middagdutje.’ In Amerikaanse winkelcentra is dit inmiddels booming business. Daar kun je voor een dollar een half uur op een oor liggen.
Over de duur van een ideaal dutje bestaat binnen de wetenschap nog veel discussie. De meningen variëren tussen een ideaal van tien en dertig minuten. Churchill maakte zich daar echter niet druk om, blijkens zijn beroemde uitspraak ‘After lunch sleep a while, after dinner walk a mile.’

Overuren
Om ’s avonds nog effectief te studeren is het noodzakelijk om hulpmiddelen uit de kast te trekken. Zo kan extra licht helpen om net dat laatste hoofdstuk te bestuderen. Door de juiste lichtintensiteit kan de aanmaak van melatonine – het slaaphormoon – worden uitgesteld om zo later slaperig te worden. Ton Coenen, hoogleraar Neurofysiologische Grondslagen van Gedrag aan de Radboud Universiteit: ‘Met een lichtintensiteit als die van een Philips Wake Up Light zou dit mogelijk moeten zijn. Je creëert dan een kleine jetlag.’
Koffie en energiedrank hebben een grotere uitwerking. Gelukkig kan het nuttigen van dergelijke kunstmatige energieboosts ook in de avonduren geen kwaad. ‘Het is voornamelijk de gedachte dat je daar niet van kunt slapen, wat maakt dat je niet kunt slapen.’ Voltaire was er evenmin van te overtuigen dat zijn favoriete drankje schadelijk is. Naar verluidt dronk hij vijftig koppen koffie per dag. Reagerend op de opmerking dat het een langzaam gif zou zijn: ‘Dat moet haast wel, want ik drink het nu al 65 jaar en ik ben nog steeds niet dood.’ Nuttig dus gerust een kop koffie of wat energiedrank om acht uur ‘s avonds. Tegen middernacht is het effect weer afgevlakt.

Ontlasting
Na al dat studeren moet er natuurlijk tijd zijn om te ontspannen. Gelukkig is de wetenschap aan je zijde. Coenen: ‘Het is beter om te denken “dit is het, ik stop en neem goede rust”. Tijdens de nachtrust wordt de boel nog eens herkauwd zonder dat je het door hebt.’ Lang doorgaan met studeren heeft tot gevolg dat het brein zo actief wordt, dat je niet in slaap kunt vallen. ‘Het actieve brein is te vergelijken met een elastiek dat alsmaar wordt uitgerekt. Het elastiek keert wel terug naar zijn oorspronkelijke positie, maar dat duurt een tijdje. Het brein heeft een soort cooling down nodig.’ Optie 1: na herhaling van De Wereld Draait Door besluiten te gaan slapen. Optie 2: na een telefoontje van vrienden besluiten de kroeg in te gaan.
‘Het verdovende effect van alcohol zorgt ervoor dat weinig studiemateriaal wordt onthouden, het is funest’, aldus Coenen. Advies: studeer niet voordat je alcohol gaat drinken.
Toch sieren paniekerige studenten vaak de gangpaden van het Collegezalen Complex voorafgaand aan de tentamens. Een nachtmerrie volgens Coenen, want vlak voor het tentamen nog stof tot je nemen werkt averechts. ‘Er treedt interferentie op in je brein met gedachten als “Oh, dat weet ik niet!”.’ In plaats daarvan is het beter om linea recta richting de koffiemachine te lopen voor een ‘verse’ beker Max Havelaar. Als deze slopende tentamenperiode achter de rug is, zul je weer slapen als een roos.

Tekst: Jolanda van der Meer en Dave Willems
Illustratie: Marieke Meijer