Het Issue: Seksrobots

Redactie

In deze rubriek staat iedere editie een ander issue centraal dat de gemoederen flink bezighoudt. Deze editie: de ontwikkeling van seksrobots.

Tekst: Pleun Weijers
Illustratie: Bibi Queisen

Dit artikel verscheen eerder in de zevende editie van ANS

Seks met een robot? Volgens een recent afgenomen enquête van Middlesex University staat een op de vijf mensen ervoor open. Sex tech bedrijven hebben de laatste jaren veel geld geïnvesteerd in de ontwikkeling van seksrobots. De eerste robots zijn gepresenteerd, al kunnen ze momenteel weinig meer dan een simpel gesprek voeren en houterige bewegingen maken. Heel sexy zijn ze dus nog niet, maar daar zou verandering in kunnen komen. Met behulp van kunstmatige intelligentie functioneren seksrobots in de toekomst mogelijk als volwaardige levenspartners, die zowel de seksuele als emotionele behoeftes van mensen kunnen bevredigen. Voorstanders zijn enthousiast, omdat seksrobots mensen meer vrijheid kunnen geven om hun seksualiteit uit te oefenen. Anderen zijn kritisch over de sociale gevolgen die de ontwikkeling met zich mee kan brengen. Is de opkomst van seksrobots positief voor onze samenleving, of juist niet? ANS geeft het woord aan drie specialisten.

Issue seksrobots grootLambèr Royakkers, universitair hoofddocent Ethiek van de Techniek aan de Technische Universiteit Eindhoven
'Ik denk dat de opkomst van seksrobots geen positieve ontwikkeling is, omdat het aangaan van relaties met seksrobots kan leiden tot desocialisatie. Wanneer we seks en relaties overlaten aan machines lopen we het gevaar om de sociale vaardigheden die hierbij komen kijken te verliezen. Seksrobots hebben geen imperfecties zoals mensen dat hebben, ze doen en zeggen precies wat jij wilt horen. Waarom zou je dan nog de moeite nemen om een relatie aan te gaan met een mens?

'Het zou jammer zijn als seksrobots ervoor zorgen dat we menselijke relaties te grabbel gooien. Het is misschien makkelijk om een relatie met een robot te beginnen, maar het blijft een simulatie. Je wordt eigenlijk continu voor de gek gehouden. Als we echt gaan fantaseren over robots die op een gegeven moment beseffen dat ze bestaan, komen we wat dichter in de buurt van een "echte" relatie. Tegelijkertijd ontstaat er daardoor een nieuw dilemma, omdat we dan moeten gaan praten over hun rechten. Als robots een bewustzijn krijgen, kun je er niet langer zomaar mee doen wat je wilt.

'Voor mij zijn seksrobots ethisch gezien dus problematisch. Een algeheel verbod gaat me daarentegen te ver. Wat mensen in hun slaapkamer doen, is hun eigen keuze. Wel zou ik een verbod willen op robots die op kinderen lijken. Daarmee kweken we een subcultuur waarbij we het normaal vinden dat mensen seks hebben met kinderen. Zo keur je pedofilie indirect goed. Daarnaast bestaat de kans dat kindseksrobots seksueel misbruik juist aanmoedigen.'

'Het is belangrijk dat we ons realiseren dat seksrobots nog lang niet gelijk zijn aan de mens.'

Chloé De Bie, klinisch psycholoog en seksuoloog en bestuurslid van de Vlaamse Vereniging voor Seksuologie
'De ontwikkeling van seksrobots is een ontzettend boeiend onderwerp, waar genuanceerd over nagedacht moet worden. Een groot voordeel van seksrobots is dat mensen op een vrije manier hun eigen seksualiteit kunnen onderzoeken zonder anderen daarmee te schaden. Je kan van alles uitproberen om te kijken of het jouw ding is. Hoewel lang niet iedereen seksrobots zal willen gebruiken, zie ik voor veel mensen mogelijkheden.Voor een koppel dat een trio wil uitproberen bijvoorbeeld, of voor iemand van wie de partner vaak van huis is. Ook kunnen ze worden ingezet op scholen om betere seksuele voorlichting te geven.

'Toch moeten we niet te naïef zijn, want er zijn zeker negatieve effecten. Een nadeel is dat seksrobots mogelijk de indruk geven dat seks moet kunnen wanneer we maar willen. We moeten ons daarom afvragen of een robot altijd "ja" moet zeggen. Dan zijn er nog andere ethische kwesties, zoals het maken van robots van kinderen, of een robotversie van je ex of overleden partner.

'Het is belangrijk dat we ons realiseren dat seksrobots nog lang niet gelijk zijn aan de mens. Het blijven veredelde seksspeeltjes. Soms gaat men erg ver in het pleiten voor de rechten van seksrobots. In de toekomst zal de technologie misschien zo ver zijn dat we ons moeten afvragen of een seksrobot nog wel een object is, maar nu is het nog een ding zonder eigen wil. Ze zijn in ieder geval een mooi middel om ons te laten nadenken over menselijke relaties en de normen en waarden rondom onze eigen seksualiteit.'

'Ik denk niet dat seksrobots de sociale relaties van mentaal gezonde mensen zullen beïnvloeden.'

Rob van den Hoven van Genderen, docent Robot Law en directeur van het Centre for Law and Internet aan de Vrije Universiteit Amsterdam
'Ik denk dat de opkomst van seksrobots een goede ontwikkeling is voor mensen die hun afwijkende seksuele behoeftes niet kunnen bevredigen, omdat die een bedreiging vormen voor anderen. Ik geloof bijvoorbeeld niet dat kindrobots de behoefte aan seks met kinderen zouden stimuleren, maar dat ze juist kunnen helpen om misbruik te voorkomen. Een seksrobot kan ook mensen helpen die moeilijk in contact komen met andere personen. De man die onlangs in Toronto op een menigte inreed, deed dat waarschijnlijk om wraak te nemen op vrouwen, omdat hij vond dat hij te weinig aandacht kreeg. Misschien dat seksrobots kunnen helpen om dit soort gedrag te voorkomen.

'Verder denk ik niet dat seksrobots de sociale relaties van mentaal gezonde mensen zullen beïnvloeden. Een enkeling zal vervreemden van de maatschappij, maar dat ligt eerder aan het feit dat iedere behoefte tegenwoordig kan worden bevredigd via het internet en andere technologieën. Seksrobots zijn een eigenaardig fenomeen, maar ik denk niet dat je hun opkomst kunt of moet tegenhouden. Net zoals andere robots passen ze goed bij onze huidige samenleving.

'Privacy zou mogelijk een probleem kunnen vormen. Een Amerikaanse producent is ooit veroordeeld, omdat hij via WiFi gebruiksgegevens van vibrators verzamelde zonder toestemming te vragen. Seksrobots zullen waarschijnlijk zijn voorzien van cameraogen en geluidsopnameapparatuur, dus kunnen ze de meest intieme gegevens van hun gebruikers opslaan. Toch is het delen van persoonlijke data zo geïntegreerd in ons dagelijks leven dat het verschil tussen een robot en een app die je gegevens bijhoudt erg klein is.'

Seksrobots in de huidige samenleving
In zijn boek Love and Sex with Robots voorspelde robotspecialist David Levy dat seks en relaties met robots halverwege deze eeuw genormaliseerd zouden zijn. Inmiddels zijn we tien jaar verder, maar zover is de ontwikkeling nog niet gekomen. Momenteel komt robot Roxxxy, die op je reageert met flirterige zinnetjes, enigszins in de buurt. Volgens de website van de producent, TrueCompanion, heb je haar voor 9.995 dollar met je favoriete haarkleur in huis. Een ander bedrijf, Realbotix, werkt hard aan hun robot Harmony, die al expressie toont en je lievelingsboek kan onthouden. Ook zijn deze bedrijven bezig met de ontwikkeling van een mannelijke variant.

Seksrobots zijn echter nog lang geen ideale bedpartners. Voorlopig kunnen ze geen diepgaand gesprek voeren en zijn ze fysiek gezien makkelijk te onderscheiden van een mens. Bovendien zijn producenten niet altijd even open over hun producten en verkoopcijfers, waardoor het onduidelijk is hoe ver de industrie rondom seksrobots daadwerkelijk reikt. Tot dusver zijn er dan ook geen plannen bekend om robots te ontwikkelen die op kinderen lijken.

Het scenario dat Levy schetst is voor mensen dus nog een ver-van-mijn-bed-show. Toch leidt het onderwerp al tot veel discussie. Waar Levy bijvoorbeeld positief is over het idee van seksrobots, probeert robotethicus Kathleen Richardson met haar Campaign Against Sex Robots juist de negatieve kanten, zoals objectivering van vrouwen en kinderen, te belichten. Ondertussen blijft de opkomst van seksrobots vooral een theoretisch dilemma, maar het debat hierover leidt in ieder geval tot bewustwording van de ethische kwesties die ermee gepaard gaan.