ANS-Online

ANS wist de hand te leggen op een onderzoeksrapport waarin corruptie op de RU aan de kaak wordt gesteld. ‘Voorlopig probeert het CvB voornamelijk een persschandaal te voorkomen,’ aldus onderzoeksleider dr. Medy Spikh.

Tekst en illustratie: Ruud Vos

Te lang doorgefeest en niet gestudeerd voor de herkansing. Wat nu? Voor menig student aan de RU ligt het antwoord daarop voor de hand. Voor een beetje geld kan al gauw een mooie 7 worden afgekocht. Eind maart is pijnlijk aan het licht gekomen op welke schaal corruptie voorkomt in het Nijmeegs academisch klimaat. Op een minder gelegen moment had het niet kunnen komen. Onze universiteit haalde net een wit voetje bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) door de accurate naleving van Ruttes idealen, maar krijgt nu slechts een gebeten ‘Schande!’ toegesnauwd.
En terecht, zo blijkt uit het rapport Corruptie op de Radboud Universiteit Nijmegen, dat maandag 20 maart op de mat van het bestuursgebouw viel. Het onderzoek dat ten grondslag ligt aan de rapportage werd gevoerd door dr. Medy Spikh, recentelijk aangesteld leerstoelhouder Criminologie, in samenwerking met het Nijmeegse politiekorps. Zij hebben een klein netwerk blootgelegd waarbinnen niet alleen hoge beoordelingen kunnen worden afgekocht, maar ook lucratieve snoepreisjes naar het buitenland, belangrijke taakstellingen in universitair onderzoek en zelfs een positie als AIO. ‘Niet alle faculteiten zijn besmet door dergelijke afkoopschandalen. Slechts bij negentien docenten aan de RU kan met zekerheid worden aangetoond dat er sprake is van omkooppraktijken. Dat wil niet zeggen dat er niet corruptie op grotere schaal aan de gang is. We hebben in ieder geval alvast de vinger op de zere plek gelegd, maar we zijn nog lang niet klaar,’ aldus Spikh. Het CvB ziet de lijken al drijven en doet zijn best om de kwestie buiten de aandacht van de pers te houden.

Misdaad loont
Volgens Gert-Jan Morris, die namens het CvB de communicatie met de politie onderhoudt, is deze affaire een doorn in het oog van het College. Zeker aangezien er in 2001 een strakke regeling is ingevoerd om het hackercircuit aan te pakken dat via KISS in het universiteitsnetwerk inbrak om tegen betaling cijfers te wijzigen. ‘Toen die kwestie vijf jaar geleden was opgelost, dachten we dat de problemen voorbij zouden zijn. De nieuwe beveiliging werkt prima, maar blijkbaar zijn sommige medewerkers op ideeën gebracht waarmee de maatregelen worden omzeild,’ legt Morris uit.
Over de aard van de sancties die moeten volgen naar aanleiding van het rapport, doet hij niets uit de doeken: ‘Nader onderzoek is in volle gang en er zal zeker zo spoedig mogelijk actie worden ondernomen. Maar over wat er precies gaat gebeuren, kan ik nog niets zeggen. Ten eerste ligt de zaak daarvoor te gevoelig en ten tweede wordt het daardoor misschien onmogelijk om bepaalde schadelijke elementen nog op te sporen.’ Erg politiek correct verwoord, maar wat betekent het concreet?
‘De zaak wordt bloedserieus genomen, het CvB wil geen herhaling van Watter-gate.’ Met deze term refereert Morris aan de omkopingszaak in de jaren tachtig waarin prof. Harry Watter, Natuurkunde, wist te ontkomen aan de sterke arm van de wet. Zes buitenlandse studenten betaalden de man steekpenningen in ruil voor een erg goede beoordeling van een practicumonderzoek. Watters schuld kon niet worden vastgesteld bij gebrek aan bewijs, zodat hij de laatste twee jaar voor zijn pensioen kon afmaken. Postuum deed de hoogleraar op 29 maart 1992 – een jaar na zijn sterfdag – zijn schuldigheid uit de doeken in een open brief aan de Gelderlander, met als titel ‘Misdaad loont wel’.

Gevecht tegen windmolens
Rory Cohen-van Gorp, woordvoerder van het Nijmeegse politieapparaat, laat weten dat er door het CvB geschokt is gereageerd op de bevindingen. ‘Geruchten deden zich al langer voor, ook onder het universiteitsbestuur, maar de schaal waarop deze overtredingen plaatsvinden, overtreft hun wildste nachtmerries.’ Dat neemt niet weg dat het rapport met open armen werd ontvangen. Cohen-van Gorp legt uit: ‘Verder onderzoek zal worden gesteund door het CvB. Er zal niet worden gerust voordat alle aanknopingspunten zorgvuldig onder de loep zijn genomen.’ CvB-woordvoerder Willem Hooglugt was niet beschikbaar voor commentaar.
Op de methode van onderzoek wordt nu al scherpe kritiek geuit. Harmen de Vries, een student die zijn echte naam en studie niet wenst te publiceren, is zelfs laaiend over de gang van zaken. ‘Twee jaar geleden heb ik een dienst bewezen aan een niet nader te noemen universitair hoofddocent. In ruil daarvoor kon ik een plaats bemachtigen in een belangrijke veldexcursie waarvoor ik eigenlijk te laat was met inschrijven,’ bekent De Vries. ‘De onderzoekscommissie kreeg er een halfjaar geleden lucht van en nodigde me uit voor een gesprek. Ik werd een slecht geventileerd hokje in geleid, waar ze twee uur lang allerlei valse aantijgingen naar mijn persoon slingerden. Ik was er uiteraard niet van gediend en heb stante pede protest aangetekend. Daaraan is verder geen gehoor gegeven.’ Een studiegenoot van De Vries kreeg vier maanden geleden een soortgelijke behandeling toen werd ontdekt dat hij twee tentamens had afgekocht die hij wel moest halen, omdat andere studiepunten anders kwamen te vervallen. ‘Dat is toch veel ernstiger? Gelukkig is hij wel van onze studie getrapt. Voor de docent bleef het bij een berisping.’
Over de aanpak blijven veel vragen in de lucht hangen. Chiel Jansema, assistent van Rechtendecaan en fraudespecialist Ybo Buruma, zegt: ‘Ik heb eigenlijk niet het idee dat het College al een grondig plan heeft om de corruptie in de kiem te smoren. Er wordt sinds het uitkomen van het rapport al twee dagen bijna onafgebroken vergaderd in achterkamertjes en niemand die erbij aanwezig is, wil een woord loslaten.’

Geen modderfiguur
De pers wordt voorlopig nog niet op de hoogte gesteld van de zaak. De reden hiervoor is dat de RU geen modderfiguur wil slaan bij de andere universiteiten. Daar komen slechts sporadisch corruptieschandalen voor, en die hebben doorgaans een minder ernstig karakter. ‘Eerst zal worden getracht de problemen intern op te lossen met behulp van de politieadviezen, pas daarna sturen we een persbericht naar het ANP. Het Ministerie van OCW is inmiddels wel ingelicht en steunt het CvB in zijn beslissing,’ verklaart Spikh. Vooralsnog wordt er grotendeels met begrip gereageerd op deze koers. Verbazingwekkend genoeg is slechts één docent verontwaardigd. Drs. Menno Verburght, Communicatiewetenschap: ‘Het zou juist moeten worden bekendgemaakt, studenten hebben het recht te weten dat ze worden belazerd met de oproep om veel moeite in hun studie te steken, terwijl bij wijze van spreken hun kameraden zich er met een beetje pecunia gemakkelijk vanaf maken.’