Der Abschluss
Het downloaden van films of games is populair en voedt menig muziekminnende student. Het is snel, gemakkelijk en kost geen cent. Nadelen zijn er dan ook nauwelijks. Tenminste, totdat Columbia Pictures voor de deur staat.
Tekst: Zef Faassen en Ewoud Rohn
Illustratie: Dirk Bertens
Michiel Knoers (20), derdejaars student Natuurkunde, fronste zijn wenkbrauwen toen hij de brief van Stichting Studenten Huisvesting Nijmegen (SSHN) onder ogen kreeg. De mededeling was helder: de SSHN was door Columbia Pictures gesommeerd Michel te waarschuwen voor het illegaal aanbieden van films en muziek aan andere gebruikers op internet. Geeft de SSHN geen gehoor, dan volgen nadere sancties, zo vermeldt de officiële brief uit The States. En die sancties zullen verder reiken dan een waarschuwing alleen.
Tegendraadse studenten
Sinds september 2002 hebben bewoners van de SSHN-complexen, dankzij de invoering van een nieuw glasvezelnetwerk, een zeer snelle internetverbinding. SSHN-bewoners downloaden vier keer zo snel als thuisgebruikers. Door de verbinding voor studenten is het zeer aantrekkelijk om op grote schaal films en videogames te downloaden én te verspreiden.
Volgens de Nederlandse wet is het downloaden van beeld- en geluidsmateriaal niet strafbaar. Daarentegen is het verspreiden van deze bestanden wél een overtreding. ‘En daar zit precies de kern van het probleem. Peer-to-peer-programma’s zoals BitTorrent, waarmee veel wordt geshared, eisen dat de film of de muziek tijdens het downloaden tegelijkertijd ter beschikking wordt gesteld aan andere downloaders’, vertelt Peter van Os, medewerker Projecten Services Processen van het Universitair Centrum Informatievoorziening (UCI). ‘Zodoende verricht je tijdens het downloaden meteen een strafbare handeling. Een mogelijke oplossing is de functie van het uploaden uit te schakelen, al is dat bij de meeste programma’s niet mogelijk.’ Bas Vissers, coördinator bij Stichting Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland (BREIN) stelt dat het maar de vraag is of studenten die functie ook willen uitschakelen. ‘70 tot 80 procent van de studenten weet dat het verspreiden van bestanden illegaal is. Toch blijven ze het doen: studenten nemen het klaarblijkelijk niet zo nauw met het auteursrecht.’
Serieuze dreiging
In Nederland wordt actie ondernomen tegen internetpiraterij, onder andere door BREIN. Zij schatten het verlies voor de muziek-, film- en interactieve software-sector in Nederland tussen de 142 en 189 miljoen euro. Volgens Bas Vissers nemen ook de klachten over copyrightschendingen toe. ‘Driekwart van ons werk betreft klachten over internetpiraterij. Die krijgen we binnen van bijvoorbeeld Columbia Pictures of Warner Bros, die hun eigendomsrecht willen beschermen. Wij spelen die bezwaren op onze beurt door naar de internetpiraat.’ De studenten zelf reageren laks op de aantijgingen. Dieke (22), vierdejaars Geneeskunde, bewoont een huis van de SSHN aan de St. Annastraat. ‘Wij hebben een tijd geleden een brief ontvangen. In eerste instantie was ik geschrokken, maar de brief heb ik uiteindelijk weggegooid. Ik weet toch zeker niet wie in mijn huis allemaal downloaden?’ Tim (23), vijfdejaars Recht en Management en bewoner van een SSHN-complex, downloadt zo nu en dan een film. Hij weet van zijn huisgenoten dat zij veelvuldig films down- en uploaden. ‘Ik heb echter nooit gehoord van een officiële waarschuwing door Columbia. Het klinkt ook als een broodjeaapverhaal, moet ik eerlijk zeggen.’ Volgens Peter van Os moet de dreiging serieus worden genomen. ‘Grote organisaties als Columbia Pictures en Warner Brothers komen steeds vaker in actie tegen het illegaal verspreiden van bestanden. Zij willen hun intellectueel eigendomsrecht beschermen en dat is hun goed recht. Anders lopen ze veel inkomen mis.’
Een berg met werk
Het UCI is op de Radboud Universiteit verantwoordelijk voor de beveiliging van het gehele netwerk, inclusief dat van de SSHN. Het ontvangt als centrale instantie alle klachten over SSHN-studenten die in de fout gaan. De statistische gegevens van het Computer Emergency Response Team van de RU (CERT-RU) geven een duidelijk beeld van de ontwikkelingen. Peter van Os vertelt: ‘Rond 2003 was de bestrijding van virussen onze hoofdtaak. Dat probleem is grotendeels opgelost met de invoering van het nieuwe centrale spam- en virusfilter. Tegelijkertijd ontstond een nieuw probleem: de schending van copyrights. Dit gebeurde al veelvuldig, maar we ontvingen vanaf dat moment ook daadwerkelijk brieven van de grote organisaties met aanmaningen aan de betreffende student. In het eerste kwartaal van 2007 zijn er meer dan 150 schendingen geconstateerd. In sommige gevallen betreft het studenten over wie wij tot viermaal toe een waarschuwing van Columbia ontvingen.’
Harde les
De maatregelen die de RU onder druk van de grote organisaties neemt, worden zwaarder. Samen met de SSHN is besloten de studenten harder aan te pakken. ‘We gaan de desbetreffende student niet meer eindeloos waarschuwen zonder sanctie. Voortaan wordt de schender bij een aanmaning meteen in quarantaine geplaatst – tijdelijk afgesloten van het netwerk – totdat het illegale gedrag is beëindigd. Na meerdere waarschuwingen zal hij zelfs volledig van internet worden afgesloten’, zegt Jean Popma, adjunct-directeur van het UCI en tevens voorzitter van het CERT-RU. Voor de toekomst schetst hij een nog dramatischer beeld. ‘In de Verenigde Staten gaat de ontwikkeling veel sneller. Daar is een aantal proefprocessen gehouden tegen particuliere uploaders, die gigantische schadeclaims aan hun broek kregen. Ik verwacht dat deze ontwikkeling ook naar Nederland zal overwaaien. Het is een harde les, zeker voor een willekeurige student die zijn iPod vult met muziek van internet.’ In de Verenigde Staten is het in ieder geval zeer effectief gebleken, doordat die enorme schadeclaims internetgebruikers hebben afgeschrikt. BREIN oriënteert zich in Nederland inmiddels ook op de mogelijkheid van dergelijke claims. Nadere uitspraken doet de stichting hierover niet. Bas Vissers verduidelijkt: ‘Het moet natuurlijk wel een verrassing blijven.’
