De Verdieping: Zenmeditatie bij het Han Fortmann Centrum
Gaat verdieping in het studentenleven verder dan de bodem van een bierglas? In deze rubriek een portie canonwaardige kennis, spirituele zelfreflectie óf toch een intellectuele kater. Deze maand: Zenmeditatie bij het Han Fortmann Centrum.
Ingeklemd tussen de grijze gebouwen van de RU in een pittoresk landhuis genaamd ‘Oud Heyendael’ bevindt zich het Han Fortmann Centrum, plek voor balans en bezieling. De instelling is vernoemd naar de Nijmeegse hoogleraar Cultuur- en Godsdienstpsychologie, die gedurende zijn leven was geboeid door de samenhang tussen psychisch welzijn en spiritualiteit. De nagenoeg autovrije en groene omgeving vormt het ideale toneel voor cursussen in lichaamsbewustwording en meditatie. Dagelijks komen mensen hier samen voor de zenmeditatie van Zengroep Oshida, waar ego plaatsmaakt voor het diepere zelf.
Geestelijke schoonmaakbeurt
Bij het betreden van de meditatiezaal zit het merendeel van de groep al in ‘semi’-lotushouding. Semi, omdat de eigenlijke lotushouding vereist dat de pezen in de lies 5 centimeter oprekken. De stilte wordt doorbroken door knorrende magen en diepe zuchten. ‘Waar het om gaat is dat je bij mediteren contact maakt met de grond’, aldus begeleidster Ineke Teunissen. ‘Je rekt je rug dan automatisch, wat belangrijk is voor een juiste ademhaling. Dat helpt bij het stoppen met denken, wat essentieel is voor innerlijke rust.’
Zen is een manier van mediteren waarbij je wordt geconfronteerd met de tunnelvisie van het ego. Deze wordt overwonnen in het diepere zelf, wat resulteert in een open en onbevooroordeelde waarneming van de werkelijkheid. Leon Claessen, een doorgewinterde deelnemer, verklaart: ‘Het leven is een pad met gebreken. Dat doet geen afbreuk aan het leven maar maakt het juist groots. Zen leert je om jezelf en anderen te accepteren.’ Dit heeft volgens Teunissen niets zweverigs. ‘Het gaat erom dat je goed geaard in het nu staat. Veel basaler kan bijna niet.’ De minder mystieke nieuwkomer bestempelt dit echter snel als zweverigheid pur sang.
Na 25 minuten luidt de gong en staat iedereen op. Het zittend mediteren is voorbij, wat het begin betekent van de lopende variant. Na 10 minuten stapvoets in cirkels te hebben gelopen, is er een einde gekomen aan de geestelijke schoonmaakbeurt. Helaas heeft de zenmeditatie ons niet in hogere sferen gebracht.
Corvee
Na afloop is iedereen weer verrassend snel in het hier en nu teruggekeerd. Pär Flodin (26), masterstudent Cognitieve Neurowetenschappen, ziet mediteren als een goed begin van de dag. ‘Tijdens de meditatie vloeien mijn gedachten weg, waardoor de stress in mijn hoofd verdwijnt. Wanneer ik na afloop naar buiten ga, merk ik dat mijn blik scherper is geworden.’ Wim den Biesen (87), de oudste deelnemer, vertelt dat het jaren duurt voordat je de zenmeditatie beheerst. Beginnen met mediteren voorafgaand aan een stressvol tentamen heeft dus weinig zin. Op de lange termijn werpt mediteren volgens van Biesen zijn vruchten af. ‘Je kunt jezelf beter overgeven aan het verloop der dingen, wat betekent dat je handelingen als evenwaardig leert waarderen. Het schoonmaken van wc’s komt gelijk te staan aan het mediteren zelf. Het is de ultieme zijnservaring.’
Tekst: Imke Kerkhof en Dave Willems
Illustratie: Erik Molkenboer
