Wie, ik?
De kennis hebben we in huis, maar in ons handelen zijn we niet milieubewust. Als hoogst opgeleiden zijn wij niet groener dan onze landgenoten. Zouden studenten, als wakers van de wetenschap, niet beter moeten weten?
Het rode lampje van de tv in onze studentenkamers brandt altijd en we zetten ’s ochtends vroeg de computer aan, om deze de hele dag te laten ronken. We doen geen dikke trui aan in koude dagen, maar draaien de verwarming nog een standje hoger. Zodra wij ’s avonds honger krijgen, koken we voor twee en gooien de helft weg. Het licht op de gang gaat nooit uit, want bij thuiskomst moet ook met de zwaarste dronk de klink zichtbaar zijn. Het moge duidelijk zijn: wij, studenten, springen verre van zorgvuldig om met het milieu.
‘De ecologische voetafdruk van studenten kan veel kleiner’, aldus Aafke Smal, tweedejaars Algemene Cultuurwetenschappen en coördinator van het Universitair Milieu Platform (UMP), een Nijmeegse organisatie die streeft naar duurzaamheid op de universiteit. De jonge academici moeten niet op hun luie achterste blijven zitten, ze moeten zich hard maken voor de natuur. In de woorden van Smal: ‘Studenten moeten worden geprikkeld om zich milieubewuster te gedragen. Zij moeten meer op de hoogte worden gebracht van de schade die zij de wereld berokkenen met hun lakse gedrag.’
Een beetje duurzaam
Er blijft niets van de aarde over als de hoogst opgeleiden al geen respect voor onze toekomstige leefwereld kunnen opbrengen. ‘De veronderstelling dat studenten werkelijk milieuonbewust zijn, is een misvatting’, nuanceert Lavinia Warnars, vierdejaars Milieu- en Maatschappijwetenschappen en voorzitter van studievereniging Milieuprisma. Zij heeft onderzoek gedaan naar het milieubewustzijn van Radboud-studenten. Uit haar bachelorscriptie blijkt dat wetenschappers in spe wel degelijk goede voornemens hebben. Het probleem is dat zij die amper omzetten in gedrag.
Studenten kiezen hooguit voor makkelijke acties, zoals het reizen met het openbaar vervoer – dat voor hen toch al gratis is – en het af en toe kopen van milieuvriendelijke producten. ‘Ze willen hun gemakkelijke leventje behouden’, onderstreept Christopher Baan, de voorzitter van Morgen, voorheen het Landelijk Hogeschool en Universitair Milieu Platform. ‘Men wil wel bewust leven, maar er vooral niet te veel voor inleveren.’
Bewust biologisch
Niet iedere student denkt hetzelfde. De verschillen in voornemens en gedrag komen niet zomaar uit de lucht vallen. ‘Sociaal-demografische karakteristieken hangen samen met het milieubewustzijn en houding van de student’, zo stelt Warnars in haar scriptie. Studiekeuze blijkt te correleren met correct gedrag. Biologiestudenten zijn zich het meest bewust van het belang van een goede leefwereld, zij worden op de voet gevolgd door politicologen. De Faculteit der Rechtsgeleerdheid scoort daarentegen beroerd.
Stupiditeit van de slimsten
Ongeacht de studiekeuze zijn volgens Baan veel studiebollen onverschillig. ‘Ze denken dat ze überhaupt niets kunnen betekenen door eco-friendly producten te kopen en zuiniger met energie om te gaan. Dat is bijna stompzinnig te noemen. Als de vraag naar producten verandert, zal ook het aanbod veranderen. De consument speelt, naast de overheid en bedrijfswereld, een belangrijke rol.’ Als Nederlandse studenten hun koopgedrag aanpassen, draagt dat wel degelijk bij aan een betere leefomgeving. Vanwege hun kennis, opleiding en intellect is dit toch niet te veel gevraagd?
Ook vanuit een ander oogpunt is de stupiditeit verontrustend. Studenten zijn tijdens de studietijd enkel consument, maar in de toekomst zullen zij topfuncties in bedrijven, overheid en de wetenschap gaan bekleden. Omdat de huidige laksheid een belangrijke indicator is voor toekomstige bijdragen aan het milieu, is verontrusting op zijn plaats. Er is een simpele remedie: de toekomstige toppers moeten worden gemotiveerd duurzamer te leven. Dit zal uitwerken in beleid in alle hoeken van onze samenleving.
Een kwalijke studentenziekte
Laksheid, krenterigheid en onverschilligheid zijn niet de grootste boosdoeners in de wereld van wangedrag. Studentenziekte nummer één is onkunde: menigeen weet simpelweg niet op eigen initiatief milieubewust te handelen. De organisaties Morgen en UMP proberen hier bij te springen. Respectievelijk op landelijk niveau en in Nijmegen bevorderen zij het belang van duurzaamheid bij studenten en promoten zij duurzame ontwikkeling op hogescholen en universiteiten.
Het leeuwendeel van de aandacht gaat uit naar de studenten. Met weinig radicale maatregelen hopen beide organisaties handvatten te bieden. Een effectief voorbeeld hiervan is de stickeractie van UMP. Afgelopen collegejaar zijn er op de campus stickers op computerbeeldschermen geplakt, met de boodschap het beeldscherm uit te schakelen, wanneer het niet wordt gebruikt. Een ander groen initiatief van UMP is het groenteabonnement. Voor 5 euro per week worden abonnees voorzien van een tas vol milieuvriendelijke seizoensgroenten.
Eerdergenoemde maatregelen zijn goedbedoeld, maar moet de student echt bij de hand worden genomen om in actie te komen? Zijn de intellectuelen te infantiel om zelf maatregelen te nemen? Anno 2008 wordt het tijd dat de student zich meer assertief gaat gedragen. Eigen initiatieven mogen niet uitblijven, ook in verantwoordelijkheidsgevoel voor het milieu zou de academische student boven het gemiddelde moeten uitstijgen.
Tekst: Suzan van Kuppeveld en Timo Pisart
