ANS-Online

Martijn van Dam is bezig aan een opmars in de Nederlandse politiek. In 2003 trad hij aan als het jongste mannelijke Tweede-Kamerlid ooit. Inmiddels geniet hij de titel Politiek Talent 2005. ‘Voor het huidige kabinet heb ik geen goed woord over.’

Tekst: Ruud Vos
Foto: Archief Martijn van Dam

Al tijdens zijn studie Technische Bedrijfskunde aan de Technische Universiteit Eindhoven, wist Martijn van Dam (28) het in 2001 te schoppen tot fractievoorzitter van de PvdA in de Eindhovense gemeenteraad. Het destijds nog erg jonge gemeenteraadslid kreeg alle vertrouwen van zijn fractie. ‘Het CDA had er wel moeite mee,’ herinnert Van Dam zich, ‘in die partij heerst een ouderwetse cultuur waarin iedereen heel gestaag in de hiërarchie omhoog klimt.’ Na de laatste landelijke verkiezingen heeft hij de stap kunnen maken naar de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zijn vroege ervarenheid in de politiek heeft vruchten afgeworpen. Afgelopen december werd de volksvertegenwoordiger gelauwerd door de parlementaire pers als het politiek talent van 2005. Hij eindigde in de ranglijst boven respectievelijk minister Alexander Pechtold en kamerlid Joost Eerdmans.

Wat is politiek talent?
‘Die vraag moet je stellen aan degenen die me hebben uitgekozen. Het is fijn om te horen dat ze vinden dat ik mijn dossiers goed beheers. Waar ik voor probeer te zorgen, is dat niemand me erop zal betrappen dat ik het over een onderwerp heb als ik niet van de hoed en de rand weet. Een ander compliment van de jury is dat ik in debatten altijd mijn mannetje sta. Het helpt dan als je de dossiers van voor tot achter kent.’

U hebt als debutant al ruim de gelegenheid gehad om oppositie te voeren.
‘Dit kabinet geeft álle aanleiding om oppositie te voeren. De regering is niet genoeg bezig met de politieke problemen van het land. Er wordt alleen geprobeerd om vriendjes te blijven met elkaar. Met de WAO ging het precies zo: de plannen die werden bedacht, pakken slecht uit voor de burger. Alle partijen van de coalitie kregen een beetje hun zin, zodat er geen crisis zou komen. Dat is een dramatische manier van besturen.’

Hoe heeft de PvdA zijn werkstijl de laatste jaren bijgesteld?
‘We zijn sinds 2002 meer een partij geworden die tussen de mensen staat. We zijn veel op straat te vinden. De mensen die ons daar aanspreken, spreken hun onderbuikgevoelens uit. Politici zijn volksvertegenwoordigers, ze horen niet de hele dag met elkaar bezig te zijn. De vragen die moeten worden gesteld, luiden: “Welke onzekerheden houden de mensen op straat bezig? Wat kunnen we voor ze doen en wat verwachten ze van ons?” De PvdA is zelf al boos, maar de mensen die we op straat tegenkomen, zijn nog bozer.’

Zijn de bezuinigingen onder Balkenende wel noodzakelijk?
‘Ze zijn onontkoombaar, al kunnen ze eerlijker worden verdeeld. Bijvoorbeeld in het geval van het eigen risico: met de nieuwe zorgverzekering is een stelsel geïntroduceerd dat ervoor zorgt dat gezonde mensen korting krijgen, terwijl chronisch zieken er ver op achteruitgaan. Als er iets is waar in principe niets aan kan worden gedaan, is het wel of iemand ziek of gezond is. Ze hadden beter kunnen bezuinigen op de Joint Strike Fighters.’

De PvdA kwam geregeld met alternatieve begrotingen.
‘We hebben geprobeerd te laten zien dat wij een begroting kunnen maken waarmee de economie er niet zo hard op achteruit gaat. We willen geen oppositie voeren op de manier waarop de SP dat doet; door maar een beetje vanaf de zijlijn te roepen, zonder in de tussentijd de verantwoordelijkheid te nemen om te laten zien hoe het anders kan. Zeggen wat slecht is, is makkelijk. De SP is nog heel erg van de oude socialistische stempel. Het verschil met de PvdA is levensgroot. Idealisme is mooi, maar een partij moet realistisch zijn over hoe de wereld er vandaag de dag uitziet.’

Een linkse coalitie zit niet in de planning?
‘Elke coalitie moet mogelijk zijn. Uiteindelijk gaat het erom dat we onze belofte aan de kiezers kunnen waarmaken. Het maakt niet zoveel uit of nou het CDA of de SP zegt dat ze ons erbij willen helpen, zolang ze maar helpen. Ik vind het naar om van tevoren te zeggen dat we een linkse coalitie willen, dan kunnen we evengoed fuseren tot één partij. Er zijn nu drie linkse partijen, omdat we anders tegen bepaalde onderwerpen aankijken. Hoewel het verschil met GroenLinks niet zo heel groot is, vind ik die partij soms wel wat naïef. Met de SP zie ik niet snel de mogelijkheid om het land op een verstandige manier te besturen.’

Als woordvoerder voor mediazaken hebt u het rapport van de commissie Rinnooy Kan over de publieke omroepen vast ook gelezen.
‘Inderdaad. Dat rapport heeft heel goed de vinger op de zere plek gelegd; er zijn negen miljoen mensen die nauwelijks meer naar de publieke omroep kijken. Ten eerste betalen zij belastinggeld waarvoor ze niets terugkrijgen. Ten tweede laten de afhakers zich vaker informeren door commerciële zenders, die hebben niet de bedoeling mensen wijzer te maken. Jammer is dat in het rapport te veel gezocht naar een oplossing die het huidige publieke bestel zoveel mogelijk in stand houdt. Ik denk dat er revolutionairdere plannen moeten worden gemaakt.’

Hoe staat u tegenover de plannen van Medy van der Laan?
‘De coalitie wil dat er straks een nieuwe, door de overheid benoemde, Raad van Toezicht komt, die aan de hand van de inhoud gaat bepalen of een programma mag worden uitgezonden. De omroepen blijven bestaan zoals ze nu zijn, en ze moeten zich zoveel mogelijk gaan profileren in minder zendtijd. Ze moeten dus weer terug naar hoe het vroeger was. Daar zit niemand op te wachten, en zeker niet de negen miljoen afhakers; vooral jongeren, allochtonen en mensen die minder geëngageerd zijn. Tot overmaat van ramp komt er ook 54 procent extra reclame. De staatsinvloed wordt dus vergroot, de verzuiling komt terug én er komt meer commercie. Dat zijn allemaal zaken die de politiek niet zou moeten willen.’

Klik hier voor alle artikelen van ANS februari 2006.