ANS-Online

Liften is gevaarlijk en backpacken doet iedereen al. Toch is er nog hoop voor studenten die graag goedkoop en een tikje alternatief op vakantie willen. CouchSurfing.com is een wereldwijd netwerk van mensen die elkaar ontmoeten en gratis onderdak bieden. Hoe gastvrij zijn deze couchsurfers in – pak ‘m beet – Glasgow?

Tekst: Erik Denessen en Sjors Overman
Foto’s: Sjors Overman

Weer en wind trotseert Bill Wright (51) om zijn ’surfers’ van het station te komen ophalen. Onze kalende gastheer voor de komende twee nachten ziet eruit als een typische working class hero. Aangekomen in zijn kleine appartement in Shawlands, een volksbuurt van Glasgow, zet hij meteen wat biertjes op tafel. Bill schuift een pizza voor ons in de oven en vertelt honderduit over zijn ervaringen met couchsurfers. ‘Ik reisde al twintig jaar voordat deze naam ervoor werd bedacht op de pof door Europa. Sinds mijn scheiding heb ik weer genoeg tijd om te reizen en ontvang ik zelf zo veel mogelijk gasten.’
De site CouchSurfing.com (CS) bestaat pas enkele jaren, sinds de oprichting hebben zich al meer dan 150.000 leden aangemeld. Op de homepage staan profielen van hippe, overwegend jonge wereldreizigers. Zij vormen een netwerk van mensen die op een alternatieve manier de wereld willen rondreizen. Online wordt een eerste contact gelegd met iemand die een kop koffie wil delen, zijn stad kan laten zien of een slaapplek aanbiedt in zijn hometown.

Voor wat hoort wat
Couchsurfen houdt meer in dan alleen gratis opvang of een stadswandeling. ‘De essentie is het ontdekken van de wereld door anderen te ontmoeten’, legt Bill uit. ‘Je behandelt mensen zoals je zelf wilt worden behandeld. Deze manier van reizen draait om geven en nemen, al brengt het gebruikmaken van elkaars gastvrijheid geen verdere verplichtingen met zich mee. Ik had eens gasten die mijn huis schoonmaakten, voor me kookten en bij vertrek mijn koelkast vulden. Een ander vermaakte me ooit een hele avond met goocheltrucs in ruil voor een maaltijd en een slaapplaats. Zo reist hij nog steeds de wereld rond.’
Het Schotse accent van de gastheer wordt sterker naarmate de avond vordert en de Glaswegian ale zijn keel smeert. Bill rookt sigaret na sigaret tijdens het vertellen van talloze reisverhalen. Tevens blijkt de man een boek te schrijven over zijn vermeende lotsbestemming: een verbinding met Wrightsville in Pennsylvania. Als klap op de vuurpijl laat hij wat muziek horen van Roost, de bluesband waarin hij basgitaar speelt.
We zakken steeds verder weg in de comfortabele banken. ‘Jullie zijn vast moe van de reis’, concludeert Bill. Terwijl onze ogen bijna dichtvallen, steekt hij een laatste peuk op. ‘Ik leg de sleutels van de voordeur alvast op het kastje in de hal; morgen ga ik om acht uur werken. Kijk maar wanneer jullie weggaan en weer terugkomen.’ Bill vertrekt naar zijn slaapkamer. Het is bijzonder zo veel vertrouwen te krijgen van iemand die we slechts luttele uren kennen.

Rebel
Na een middag sightseeing in het centrum van de Schotse metropool wachten we in de regen op onze volgende ontmoeting. ‘Sorry dat ik wat later ben’, roept Kate terwijl ze lachend op ons af stapt. Ze is kunstenaar en woont pas enkele jaren in deze stad. ‘Ik verdwaal af en toe nog. Maar voor vanavond weet ik wel wat leuke plekken te vinden.’ In looppas neemt ze ons mee naar Scotia, de oudste kroeg van Glasgow.
De whisky vloeit aan het begin van de avond al rijkelijk in deze karakteristieke pub, en dat helpt om het ijs te breken. Kate is een levendige, charmante dame. Evenals Bill steekt ze van wal met haar positieve couchsurf-ervaringen. Zijn de gasten die ze had wel eens tegengevallen? ‘Nog nooit. Mensen nodigen in principe zichzelf uit. Het gaat uiteindelijk om het contact dat je met elkaar hebt, en dat is vooralsnog altijd positief uitgevallen. Je hoeft geen boezemvrienden te worden. Ik zie dit soort ontmoetingen als een vorm van rebellie tegen de heersende xenofobie.’
Voor Kate is het ontvangen van mensen via CS een ideale manier om leuke dingen te doen met onbekenden. Zelf ’surft’ ze niet, en bovendien ze wil geen mensen bij haar thuis over de vloer. ‘Mijn huis blijft altijd voor mezelf. Ik heb zelfs eens geweigerd om mijn beste vriendin een paar nachten bij me te laten intrekken. Maar buiten de deur neem ik mensen snel in vertrouwen. Ik wil jullie graag inwijden in het Schotse nachtleven.’
Na een paar drankjes gaan we onder Kates paraplu op weg naar een restaurant. Op haar aanraden proberen we haggis. ‘Dit gerecht is voor velen een uiting van de authentiek Schotse haute cuisine, maar je moet ervan houden.’ De bruinige substantie waarin gemalen orgaanvlees zit, bereid met uien en whisky, is inderdaad een karakteristiek gerecht dat alleen aan fijnproevers is besteed.

Niet voor controlfreaks
Bezoekers van de site zijn er soms huiverig voor om te gaan couchsurfen. Net als Kate heeft niet iedereen graag onbekenden over de vloer. De veiligheid van de reizigers wordt via CS deels gewaarborgd door middel van referenties die gebruikers na ontmoetingen aan elkaars profiel toevoegen. Het systeem is hierdoor grotendeels afhankelijk van de sociale controle van haar leden. Daarnaast kunnen gegevens die gebruikers over zichzelf verstrekken worden geverifieerd. Je kunt bijvoorbeeld een financiële bijdrage leveren, waardoor het opgegeven adres bij de bank wordt gecontroleerd. Dit leidt tot een hogere waardering op je profiel, wat het voor anderen gemakkelijker maakt om je te vertrouwen. De plaats waar je wilt overnachten, en ook het profiel van de gastheer bepalen de zoektocht naar een geschikte couch.
Het is gebruikelijk voorafgaand aan de ontmoeting een programma af te spreken, maar uiteindelijk zijn er geen absolute garanties dat alles volgens plan verloopt. Kate relativeert: ‘Via internetdating doe je er langer over om iemand online te leren kennen en uiteindelijk te ontmoeten, maar vaak valt de date zelf tegen. Dat is me hierbij nog nooit gebeurd. Verder is het fijn dat je hier niet hoeft te verwachten dat je met elkaar in bed beland.’

Positieve vibe
Tijdens de derde ontmoeting krijgen we een korte stadswandeling van de kleine Emma Pollard (22). Ze laat ons mooie aanzichten van Glasgow zien vanaf de laaggelegen oevers van de Clyde, die door de stad stroomt. De vrolijke, alternatief geklede jongedame vertelt over haar drukke bestaan als vertaler bij de BBC. Vanwege deze fulltime baan en haar krappe behuizing kan ze nog geen gasten ontvangen of zelf surfen. ‘Ik hoop op een korte vakantie, zodat ik de site binnenkort wel kan benutten.’
Mensen die niet surfen, kunnen door op de site groepen te creëren toch met elkaar in contact komen. Bill vond het bijvoorbeeld handig om met leden van de groep uit zijn stadsdeel gasten te ‘delen’: wanneer hij niet thuis is, kan een ander zijn gasten voor hem opvangen, en vice versa. Ook Emma heeft een groep opgericht, vertelt ze. ‘Ik probeer een aantal mensen bij elkaar te krijgen met wie ik kroegentochten kan houden in andere Britse steden, zodat we samen door het land kunnen reizen.’
Zoals gebruikelijk in Glasgow is het een regenachtige ochtend; reden genoeg om een warm theehuisje op te zoeken. ‘Hoewel ik als vrouw wel wat voorzichtig ben, staat de filosofie achter dit soort contacten me erg aan’, vertelt Emma bij een kop thee. ‘Een positieve vibe, mensen helpen en plezier maken, dat is waar couchsurfen voor mij om draait.’