ANS-Online

Duffe opsommingen of ultiem entertainment? Iedere maand verschanst ANS zich in de collegebanken om een genadeloos oordeel te vellen over het onderwijs aan de RU.

Tekst: Maartje Mulders
Foto: Jos Janssen, Malden

College:
Sociale psychologie: attitudes en beïnvloeding, dinsdag 6 juni,
10.45 – 12.30 uur, CC 1

Docent:
Prof. dr. Roos Vonk

Uitstraling:
Vlammende dame met dito haardos

Inhoud:
Snelcursus manipuleren

Publiek:
Eerstejaars, overwegend vrouw, met voornemens van het aangeboren instinct hun beroep te maken. Hier en daar een man, want alles valt te leren

Eindcijfer:
7,5

Bij het betreden van deze collegezaal zou zelfs een blinde concluderen dat Psychologie een grote studie is, waarbinnen het vrouwelijke geslacht de overhand heeft. Een zachte, geduldige stem mengt zich in de kakofonie en meteen volgt het verzoek vanuit de zaal of de microfoon harder mag. ‘Jullie moeten gewoon wat stiller zijn, de microfoon werkt prima.’ Na deze opmerking neemt het gekakel direct af. Vonk weet haar publiek te bespelen en dat is geen verrassing, aangezien zij expert is op het gebied van menselijke interactie. Bij elke zichzelf respecterende psycholoog zal het horen van haar naam een belletje doen rinkelen, niet in de laatste plaats dankzij haar maandelijkse column in Psychologie Magazine.
Het eerste deel van het college, waarin attitudes worden behandeld, staat bol van voorbeelden. In combinatie met het enthousiasme van de docent heeft de op zichzelf genomen droge stof wat weg van borrelpraat. De begeleidende PowerPoint-presentatie is geen overbodige luxe, wil je de structuur van het verhaal niet uit het oog te verliezen.
Hoe mensen over iets denken en hoe we dingen beoordelen, wordt bepaald door onze attitude, welke vervolgens ons gedrag bepaalt. De reclamebranche maakt daarom veelvuldig gebruik van subtiele manipulatietechnieken om via een attitudeverandering ook een gedragsverandering te bewerkstelligen. Wat de mighty good man uit de Coca-Colareclame aan geweldige gevoelens bij de gemiddelde vrouw teweegbrengt, moet dus leiden tot een betere verkoop onder de desbetreffende doelgroep.
Niet alleen wetenschap komt vandaag aan de orde: als voorzitter van Stichting Wakker Dier grijpt Vonk de kans een kort reclameblok in te lassen. Op de vraag hoeveel mensen vegetariër zijn, komt een gering aantal reacties. Zo blijkt wel dat er onder de studenten nog heel wat zieltjes zijn te winnen. Een aantal filmpjes en een gruwelijk verhaal over de castratie van biggetjes, maken de toehoorders vervolgens duidelijk dat een attitudeverandering bij voorkeur wordt bereikt door in te spelen op emoties.
Na het korte reces worden de toehoorders ingewijd in de kunst van het beïnvloeden zelf. Een van de mechanismen die hieraan ten grondslag ligt, is die van het kameleoneffect. Voor de uitleg van dit begrip speelt Vonk direct in op het verantwoordelijkheidsgevoel van een aantal onruststokers: ‘Ik zou willen dat ik jullie allemaal stil kon krijgen, want dat gepraat is zeer besmettelijk.’
Hoewel een groot deel van het publiek ongenaakbaar en ongeïnteresseerd in de collegebanken hangt of druk bezig is met iets anders, lijkt aan het geduld van de professor geen einde te komen. Geanimeerd bespreekt Vonk verschillende technieken om op huichelachtige wijze de medemens naar de hand te zetten. Daarna vertelt ze over haar eigen ervaring met zulke praktijken. Een aanzienlijk deel wordt zodoende van de collegetijd afgesnoept. Het wetenschappelijke element is ver te zoeken, maar met wat fantasie valt uit het verhaal een cocktail van de eerder besproken theorieën te herleiden.
Hoewel Vonk aan attitudes en beïnvloeding twee uur kan volpraten, blijkt uit haar verhaal dat zelfs zij eraan ten prooi is gevallen. Aan een gladde Amerikaan welteverstaan. Voor honderden dollars werd zij opgelicht bij de aankoop van een ondermaatse digitale camera, iets wat haar slapeloze nachten bezorgde. De moraal van haar verhaal is dan ook: gebruik de zojuist opgedane kennis voor weerstand en autonomie.

Het Laatste Oordeel der Studenten
Gezellig, spontaan, leuk, vegetarisch, grappig, sociaal. Naarstig zoeken haar studenten naar de juiste woorden om de docent te typeren. Unaniem wordt zij uitermate sympathiek gevonden.
Vooral de persoonlijke benadering, waarbij zij veelvuldig om reacties vraagt, valt in goede aarde. De grote hoeveelheid praktijkvoorbeelden is voor menig student een verademing, alhoewel haar afdwalingen bij velen leiden tot gedachtes van weinig wetenschappelijke aard. Fantasieën over witte beren, gecastreerde biggen en grote liefdes ondermijnen de concentratie. Een enkeling geeft aan het prettiger te vinden als Vonk wat minder van de stof zou afwijken.
Mede uit de observatie dat meerdere individuen de zaal vroegtijdig verlaten blijkt dat de wens bestaat de ingeroosterde tijd niet te overschrijden. ‘Houdt u aan de tijd!’, voegt het publiek hier in meerdere varianten aan toe.