ANS-Online

In deze rubriek staat iedere maand een ander Issue centraal, waarover de meningen sterk zijn verdeeld. Deze maand: sociale netwerksites, gewoon gezellig of pijnlijk publiek?

Tekst: Loes Perree en Timo Pisart
Illustratie: Loes van Woezik

‘Waarom ben jij eigenlijk lid van de Gay-Leather-Bar-Hyve?’ Enkele bezorgde gezichten kijken hun potentieel nieuwe huisgenoot vragend aan. Dit is geen vraag die vroeger tijdens een kijkavond werd afgevuurd. Dankzij de komst van sociale netwerksites blijft tegenwoordig zelfs een leerfetisj geen geheim. Enerzijds een goed concept; contacten onderhouden, lid worden van groepen en foto’s plaatsen. Anderzijds kunnen ook onbekenden deze kiekjes zien en de voorkeur voor markante hobby’s aanschouwen. Het hyven is een manier geworden om nieuwe huisgenoten of zelfs toekomstige werknemers te screenen. Het is lastig om in te schatten hoe groot de invloed van dergelijke websites is. Weten mensen hoezeer ze zich blootgeven of zijn het onwetenden die tegen voyeurs en viezeriken moeten worden beschermd?

Het Issue van deze maand: het plaatsen van persoonlijke gegevens op sociale netwerksites kan onbedoeld schade berokkenen.

Dr. Alexander Schouten, promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op zelfpresentatie van jongeren op sociale netwerksites
‘Dat sociale netwerksites gevaarlijk zijn en de privacy ernstig schenden is flauwekul. Ik denk niet dat mensen tegen zichzelf in bescherming moeten worden genomen. Uit mijn onderzoek blijkt dat dergelijke sites met name voordelen met zich mee brengen. Met behulp van Hyves wordt het heel gemakkelijk om mensen te benaderen waarmee je normaal gesproken niet snel contact zou opnemen.
‘Soms beweren mensen dat dit soort sites verslavend zouden kunnen werken. Dat is onzin. Er zijn altijd mensen die er zo veel gebruik van maken dat ze zich wel eens achter hun oren mogen krabben. Slechts een gering percentage steekt hier zo veel tijd in dat het daar daadwerkelijk last van ondervindt. Mensen die beweren dat sociale netwerksites vriendschappen oppervlakkiger maken, halen twee dingen door elkaar. Tussen al die vrienden zitten misschien maar tien échte vrienden. Deze mensen spreek je sowieso nog wel. Met de andere twee- of driehonderd mensen zou je zonder dit soort sites waarschijnlijk helemaal geen contact houden. Naar mijn mening spelen sociale netwerksites goed in op de behoefte aan communicatie en sociale interactie.’

Gemma Oostra, 441 Hyves-vrienden
‘Ik ken al mijn Hyves-vrienden persoonlijk. Sommigen beter dan anderen, maar vriendschapverzoeken van onbekenden blijven onbeantwoord. Ik heb al jaren een profiel, maar ben pas echt fanatiek sinds een jaar. Zo’n twaalf keer per week log ik in op mijn Hyves-account. De groepen waarbij gebruikers zich aan kunnen sluiten zijn soms erg handig. Zo ben ik zelf lid van de diabetes-Hyve. Als suikerpatiënt vind ik het fijn om van gedachten te wisselen met lotgenoten. We geven elkaar tips en beantwoorden elkaars vragen.
‘Ik denk niet dat sociale netwerksites schade aanrichten. Ik ben me ervan bewust dat er ook vreemden zijn die mijn profiel bekijken. Dit blijkt uit de vriendschapsverzoeken van mensen die ik helemaal niet ken. Het is niet eng, ik heb immers zelf in de hand wat er nu precies op mijn profiel is te zien. Omdat ik die controle heb, draag ik daarvoor de verantwoording.’

Hanneke Vos, studeerde Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en schreef haar masterscriptie Networked Individualism over de netwerksamenleving
‘Ik ben ervan overtuigd dat mensen tegen zichzelf in bescherming moeten worden genomen op sociale netwerksites. Het is belangrijk dat expliciet op de mogelijkheid wordt gewezen om bepaalde informatie af te schermen voor onbekenden. Hyves-gebruikers weten niet altijd dat ze zichzelf blootgeven en sporen achterlaten. Vaak zijn de consequenties onbekend. Dat werkgevers en verhuurders van kamers hun oordelen steeds vaker vooraf vellen op basis van sociale netwerksites, weet niet iedereen. De groep die hiervan schade ondervindt is beperkt. Slechts een klein deel van de gebruikers heeft niet door welke informatie voor iedereen zichtbaar is. Deze groep moet wél worden beschermd.
‘Beheerders van profielensites hebben conflicterende belangen. Enerzijds willen zij de privacy van gebruikers beschermen, anderzijds zorgt openheid voor meer activiteit. Hoe leuk is het om van profiel naar profiel te hoppen als foto’s en krabbels niet meer zichtbaar zijn? Dit privacyprobleem is niet het enige probleem dat sociale netwerksites ondervinden. Uit onderzoek onder gebruikers is gebleken dat zij zich storen aan verscheidene factoren. Ten eerste wordt het netwerk steeds minder selectief. Eerst worden alleen vrienden toegevoegd, later ook kennissen, en voor de hyver het weet denkt hij: “Pietje en Jantje, ach, waarom niet ook Klaas?” Ook voyeurs en fake profielen zijn vervelend. De meeste profielen blijven daardoor erg oppervlakkig. Iedereen probeert een sociaal geaccepteerd beeld van zichzelf te presenteren met alleen de mooiste foto’s en de leukste verhalen. Ook het contact op Hyves blijft vaak nietszeggend. Sommigen delen echter hun ziel en zaligheid op Hyves.’

Raymond Spanjar, medeoprichter van Hyves
‘De gebruikers van Hyves krijgen de mogelijkheden om informatie af te schermen. Het is onze taak om die functies te bieden en de hyvers daarop te wijzen. Zij hebben echter zelf de verantwoordelijkheid om zich daadwerkelijk te beschermen. Dit was een punt waar we in het begin mee worstelden. Toen Hyves nog in de kinderschoenen stond, was het bijvoorbeeld niet mogelijk om je profiel af te schermen. Ook was het systeem veel transparanter. Je kon zien wie er net op je profielpagina had gekeken en andersom kon ook iedereen zien in wiens zaken jij je neus had gestoken. Als wij geen afschermfuncties bieden, zou een grote groep mensen geen persoonlijke informatie op sociale netwerksites zetten. Dit heeft als gevolg dat deze informatie ook niet meer toegankelijk is voor vrienden, wat het hele idee van Hyves ondermijnt.
‘We hebben inmiddels een goede balans gevonden tussen openheid en bescherming. We proberen tegenwoordig foto’s te filteren, waardoor meisjes van veertien geen foto’s van zichzelf kunnen posten waarop ze schaars gekleed zijn te zien. Hyves wordt in de eerste plaats gebruikt om contacten te onderhouden en vrienden te krabbelen, niet als medium om “aapjes te kijken” of om nieuwe vrienden te maken. Ongeveer de helft van de keren dat een profiel wordt bekeken, is dat door Hyves-vrienden. Voor de andere helft van de pageviews zijn vooral vrienden van vrienden en kennissen verantwoordelijk. Ik kan geen precieze schatting maken van het aantal voyeurs, maar het zijn er weinig.’

Heb jij ook een mening over dit issue? Discussieer mee op ANS-online.nl.