ANS-Online

Geen enkele Nederlandse actrice heeft meer Gouden Kalveren in de wacht gesleept dan Monic Hendrickx. De rollen zouden voor de hoofdrolspeelster in films als ‘Leef!’, ‘Nadine’, ‘De Poolse Bruid’ en ‘Anna’ voor het oprapen moeten liggen. De werkelijkheid is anders. ‘Het zou goed kunnen dat ik later dit jaar te horen ben als voice-over in een wasmiddelenreclame.’

Tekst: Martine Peters van Ton en Ewoud Rohn
Foto: Valentijn Brandt

Hendrickx wordt in de media vaak neergezet als een vrouw met vele gezichten, maar wordt naar eigen zeggen beperkt door typecasting. ‘Ik probeer niet in hokjes te denken, toch sta ik bekend als die actrice uit de filmhuishoek.’ Haar rollen zijn variaties binnen het spectrum van de alternatieve film: van babydief in Nadine tot vroedvrouw met mid-life crisis in Leef!. ‘Ik zou heel graag eens in een stoere vechtfilm willen spelen, maar daar vragen ze me niet voor.’

De macht van film
Tijdens dit interview maakt Hendrickx gretig gebruik van de mogelijkheid om haar nieuwe film en stichting in de publiciteit te krijgen. Ze ontwijkt de eerste vraag volkomen en begint een relaas over Unfinished Sky, de film waarin zij de hoofdrol speelt en die eind deze maand in de bioscopen verschijnt. ‘De film is een remake van De Poolse Bruid, de film die mijn doorbraak in Nederland betekende. Unfinished Sky – een Australische productie – is goed gelukt. Hij is alleen veel commerciëler dan de Nederlandse versie tien jaar geleden. Zoals het een internationaal georiënteerde blockbuster betaamt, bevat hij veel actie, achtervolgingen en spanning.’
‘Aan de film ligt een duidelijk politiek statement ten grondslag. Het strenge asielbeleid in Australië, dat aan de kaak wordt gesteld, is een typische uiting van de groeiende angst van mensen voor alles wat vreemd is. Unfinished Sky wil graag door deze angst heen prikken: de ene asielzoeker is de andere niet.’
Hendrickx onderstreept het belang van politieke boodschappen in films, maar verwacht geen wonderen: ‘Films kunnen de wereld niet redden. Helaas. Wel kunnen films misstanden uitbeelden voor een groot publiek. Ik sta achter de boodschap die mijn werken uitdragen. De werkelijkheid is echter nooit zo gemakkelijk en eenduidig als de wereld die op het witte doek wordt gecreëerd. In de televisieserie Stellenbosch wordt geen uitspraak gedaan over de apartheid in Zuid Afrika. Ik speel hierin een idealist, maar wel één met oogkleppen op. Een kritisch oordeel over de situatie in Zuid-Afrika blijft dus uit.’

Decadent in schaapskleren
‘Tijdens het filmen voor Stellenbosch werd ik geraakt door het contrast tussen arm en rijk waaruit de nieuwe apartheid bestaat. Deze wordt internationaal geaccepteerd en dat is idioot!’ Eenmaal thuis heeft Hendrickx de stichting Small Change opgericht om achtergestelde jongeren kansen te bieden. ‘De kinderen uit de townships hebben waanzinnig veel energie, maar kunnen geen kant op in de gewelddadige omgeving waarin ze leven. Een kleine verandering – Small Change – kan voor hen veel betekenen.’ Ondanks oproepen bij onder andere Pauw & Witteman heeft ze nog niet veel geld bij elkaar weten te sprokkelen voor haar goede doel. Hendrickx geeft echter niet op: ‘Vorige week was ik in Dubai. Daar ontmoette ik een sjeik met ontzettend veel geld, maar ook die heb ik helaas niet weten te strikken voor een gift.’
Hendrickx erkent dat zij niet de eerste actrice is die nobel probeert zijn. ‘Natuurlijk ben ik bang dat ze denken: daar is weer een bekende Nederlander met idealen. Ik ben bepaald geen Katja Schuurman. Die creëert zonder zichtbare moeite goodwill voor haar Return to Sender project, zij heeft een groot productieteam achter zich.’ Politiek correct als ze is, realiseert Hendrickx zich maar al te goed hoe relatief welvaart is: ‘Het is maar net waar je geboren wordt op de wereld en welke kansen je in het leven krijgt. Ik zag Small Change als dé kans om iets te betekenen.’
In haar antwoord op de vraag of haar motieven enkel altruïstisch zijn, zoekt Hendrickx de nuance: ‘Natuurlijk koop ik door de stichting mijn schuldgevoel af. De filmwereld is behoorlijk decadent en ik ben niet te calvinistisch om daarvan te genieten. Mijn stichting biedt me de mogelijkheid om af en toe aan de glitter and glamour te ontsnappen.’

Prinsessengedrag
Hendrickx toont zich kritisch tegenover de filmwereld. ‘Voor een groot deel is het wereldje gebakken lucht. Ik heb helemaal geen zin om mezelf te verkopen en alle premières af te lopen. Wat dat betreft is acteren net als elk ander beroep: het heeft leuke en minder leuke kanten.’ Hendrickx blijft realistisch: ‘De rollen liggen niet voor het oprapen dus kan ik de vervelende aspecten van mijn werk niet negeren. Ik ben de kostwinnaar in huis en er moet brood op de plank komen.’
Hendrickx begint te stralen als de voorbereiding van haar films aan bod komt: ‘Dat vind ik interessant aan mijn werk: me helemaal verdiepen in een rol. Ook bevalt de luxe en structuur van het leven op de set me prima. Dan kom ik thuis en denk ik: “Zijn de boodschappen al gedaan?”‘
‘Het mooiste aspect van mijn werk vind ik de ontroering die mijn spel teweeg kan brengen bij mensen. Uiteindelijk gaat het er toch om de mensen te raken met mijn werk. Dat sterkt het zelfvertrouwen.’ Als huis- tuin- en keukenpsycholoog weidt Hendrickx uit over het belang van zelfvertrouwen: ‘Als mens moet je een groot ego hebben. Vooral in de filmwereld is dit belangrijk. Acteurs zijn psychologisch gezien heel rare wezens. Ze zijn constant op zoek naar bevestiging. Ik vertoon dat prinsessengedrag ook; ik heb erg veel aandacht nodig. Zo nu en dan moeten mensen tegen me zeggen: “Godverdomme Monic, wat doe je dat goed.” Als ik lang niet speel, word ik heel vervelend en doe ik geïrriteerd tegenover mijn naaste omgeving. Het is te vergelijken met het gedrag van kinderen, altijd op zoek naar een podium om hun ei kwijt te kunnen. Acteren is eigenlijk een infantiel beroep.’

Hokjesgeest
De kritieken en complimenten van de toeschouwers en critici zijn onlosmakelijk verbonden met het leven in de schijnwerpers. Voor Hendrickx was omgaan met kritiek lastig omdat ze vooral in het begin onzeker was. Dit was ook de reden dat ze werd weggestuurd van de toneelschool in Maastricht. Ze had een te afwachtende houding die de docenten als weinig theatraal betitelden. ‘Ik hoorde de kritieken veel harder dan de complimenten. Naarmate de jaren verstreken werd het gemakkelijker dingen te accepteren. Nadat ik in Maastricht was weggestuurd dacht ik: “Nooit meer toneel!” Nu kan ik beter met afwijzingen omgaan. Ik ben niet altijd tevreden over alles wat ik doe. Amazones is bijvoorbeeld geen goede film.’ Gelukkig is Hendrickx in staat lering te trekken uit haar fouten. ‘Ik realiseerde me dat ik ook slechte films moet maken om mezelf te ontwikkelen als acteur.’
Hendrickx heeft er moeite mee dat ze vaak wordt getypecast. ‘De meeste films waarin ik speel zijn filmhuisfilms. Ik zou dolgraag in een film als Alles is Liefde spelen, maar daar vinden regisseurs me niet geschikt voor. Ik denk dat ik het wel zou kunnen, een lichtere rol. Niet alles wat ik doe hoeft een boodschap uit te dragen.’ Behalve kritiek incasseren heeft Hendrickx ook geleerd kritiek te geven. Vooral over de acteerprestaties van haar meer mainstream collega’s is ze fel. ‘Goede Tijden, Slechte Tijden is bagger. Ik zou mijn kind er niet naar laten kijken. Ook zie ik soms een film en denk: “Die rol had ik veel beter kunnen vertolken.”

Big bucks
Nu Hendrickx stabieler in het leven staat, zoekt ze ook nieuwe uitdagingen. Small Change is daar een voorbeeld van, maar de ambities van de actrice reiken verder. ‘Ik ben samen met een vriend begonnen aan het schrijven van een script. Het verhaal draait om het leven van een prostituee. Die hoofdrol zou ik dan zelf invulling geven, dat lijkt me te gek. Het is wel erg raar iets te schrijven en dan te denken: “Dat moet ik straks zelf spelen.” Ik schrijf echter wat goed is voor het verhaal, niet wat bij mij als actrice past. Het schrijfproces gaat nog erg langzaam: ik heb weinig discipline en ben met veel dingen tegelijk bezig. Plannen vind ik erg moeilijk. Als ik niet uitkijk, zit mijn dag ineens vol met afspraken voor de stichting, of met mijn dochter. Dan betrap ik mezelf erop dat ik denk: “Nu even niet!”
Met Unfinished Sky zet Hendrickx haar eerste schreden op het internationale podium. Ze ziet het als een nieuwe uitdaging, maar een leven in de Verenigde Staten ziet ze niet zitten. ‘In Amerika wil iedereen acteur worden. Die concurrentie zou ik niet aankunnen. Wat Carice van Houten doet, vind ik heel stoer. Soms denk ik: “Geef me één Amerikaanse film, dat levert een goed salaris op.” Zo praktisch ben ik. Vanochtend was ik bijvoorbeeld bij een stemmenbureau, dus wellicht ben ik over een paar maanden te horen in een wasmiddelenreclame. Nederland is een te klein filmland om te kunnen zeggen: “Daar voel ik me te goed voor.”‘