Vlaanderen vakantieland?
Tekst: Tom Raeven
Illustratie: Ruben Trimbach
Bert Vanheste, oud-docent Vlaamse Letterkunde aan de Radboud Universiteit, noemde Nijmegen onlangs ‘de noordelijkste stad van het zuiden, een on-Hollandse stad’. Hij doelde met name op het barokke en het bourgondische dat Nijmegen met Vlaanderen deelt. Verder vertoont Nijmegen echter, net als de rest van Nederland, niet geweldig veel gelijkenis met de bovenste helft van België. Zo lopen in Vlaanderen straatenquêteurs door de winkelcentra, evenals in Nederland, maar het zou een slimme zet zijn om ze te vervangen door Nederlandse evenknieën. De zachtaardige Vlaamse shopper zou door de welbespraakte en drammerige Hollander gemakkelijk worden overtuigd. De lieve Vlaamse leeuw en de brutale, harder brullende Hollandse leeuw: het zijn twee clichés van de bovenste plank. Echter, als ook maar de helft van de clichés over Vlamingen en Hollanders waar is, lijkt het een groot toeval te zijn dat juist deze volkeren naast elkaar leven.
‘Het grootste misverstand over Vlamingen en Nederlanders is dat ze denken dat ze dezelfde taal spreken’ sprak Vlamoloog Paul Wouters eens, en dat lijkt grotendeels te kloppen. Twee leeuwen die weinig gelijkenis vertonen zitten aan de grens rug aan rug: Vlaanderen heeft het meest ingewikkelde politieke systeem ter wereld, blundert op justitieel gebied vaker dan de rest van de Westerse wereld, is in tegenstelling tot Nederland niet aangeharkt en heeft de Eerste Wereldoorlog als bindende traumatijd. Men leest er nog strips, luncht uitgebreid, heeft de spelling van het Nederlands tot hoofdzaak verheven en de hedendaagse Vlaamse popmuziek is minstens zo verrassend en grillig als de bebouwing.
En toch. Vlaanderen mag dan van Nederland verschillen, in sommige opzichten hebben wij Hollanders meer met de Vlamingen gemeen dan we geneigd zijn te denken. Niet alleen de taal delen we, maar ook een lange geschiedenis, een gebrek aan hooggebergte en een gezellige dichtbevolktheid. Die overeenkomsten, gecombineerd met de verschillen, maken Vlaanderen zo apart. Of, beter gezegd: onderzoekswaardig.
Het Italië aan de Noordzee verdient meer dan een vluchtige zomerse autotocht richting Frankrijk. ANS onderneemt een ontdekkingstocht en duikt in een Vlaamse collegezaal, een kroeg, zielen van maar liefst vier Bekende Vlamingen en een tot verdwijnen gedoemd spookdorp. Voorts werd Vlaanderen op veilige afstand binnenstebuiten gekeerd: analyses over de verdeling van het land en van de volksaard van de Vlaamse student sieren deze special.
Helemaal begrijpen zullen we ze nooit, de Vlamingen, en we zullen ook nooit alle overeenkomsten zien, laat staan dat we helemaal hetzelfde zullen worden. Maar Nijmegen, de Noordelijkste Vlaamse stad, ligt ook weer niet zo ver weg dat het onmogelijk is Vlaanderen te ontleden en te waarderen.
