ANS-Online

In deze rubriek staat iedere maand een ander Issue centraal, waarover de meningen sterk zijn verdeeld. Deze maand: Belonen met beurzen?

Nederlandse universiteiten besteden steeds meer aandacht aan het stimuleren van studenten. De motivatie moet omhoog en de zesjescultuur moet worden aangepakt. Gemiddeld is niet meer goed genoeg: uitblinken wordt de norm. Zo werd recentelijk bekend dat de Universiteit van Tilburg (UvT) topscholieren door middel van beurzen naar Brabant probeert te lokken. Andere universiteiten blijven niet achter. Op de RU blijven financiële beloningen achterwege, maar wordt met de onlangs in het leven geroepen Honours Academy getracht om hoog scorende studenten meer intellectuele uitdaging te bieden met een speciaal onderwijsprogramma. De Universiteit Maastricht (UM) lanceerde in het collegejaar 2007-2008 de top-3% regeling, waarbij de beste drie procent van de studenten hun collegegeld terugkrijgt.
Bij de effectiviteit van het belonen van excellentie kunnen veel vraagtekens worden gezet. Hebben uitblinkende studenten meer recht om hun collegegeld terug te krijgen dan studenten die even hard werken, maar slechts gemiddeld scoren? Vormen financiële beloningen wellicht de oplossing voor de gehekelde zesjescultuur? Kortom, universiteiten bevorderen graag uitmuntende prestaties van studenten, maar over de manier waarop lopen de meningen sterk uiteen.

De stelling van deze maand:
Topstudenten belonen met teruggave van collegegeld is een excellent idee

Prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, rector magnificus RU
‘De Maastrichtse en Tilburgse maatregelen zijn geen stimulans voor het aanwakkeren van de interesse in de wetenschap. De UM probeert bovenal een probleem te tackelen dat niet bestaat. De zesjescultuur is namelijk slechts een uitvinding van onze minister-president in zijn oproep de VOC-mentaliteit terug te halen.
‘Als rector sta ik voor inspirerend onderwijs. Wanneer studenten worden gestimuleerd zetten ze zich beter in voor hun studie en krijgen ze liefde voor hun vak. Wij bevorderen zaken die er toe doen als het om iemands toekomstige carrière gaat. Denk hierbij aan een buitenlands verblijf en persoonlijke begeleiding door grote bedrijven en overheden.
‘In plaats van de top-3% regeling beloont de RU haar topstudenten met de Radboud Honours Academy, waar excellente studenten hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen. Dat lijkt me een betere investering in de toekomst van studenten dan een financiële prikkel, zoals in Maastricht gebeurt.’

Sijbolt Noorda, voorzitter Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU)
‘De initiatieven in Maastricht en Tilburg zijn vooralsnog heel leuke pogingen om studiesucces te bevorderen. Inmiddels vinden er op verschillende universiteiten dergelijke experimenten plaats. Wij zijn voorstander van initiatieven zoals op de UM of de UvT om excellente studenten uit te dagen en zijn dan ook benieuwd naar de resultaten.
‘Alle innovatieve ideeën worden door ons toegejuicht. Tussen het motiveren van studenten met een financiële beloning of het intrinsiek stimuleren van studenten door beter onderwijs en onderzoek dient volgens ons dan ook geen keuze te worden gemaakt. Beide opties kunnen worden toegepast.
‘De zesjescultuur is moeilijk aan te pakken, het gaat natuurlijk om de inzet van studenten. Dat kan niet van bovenaf worden opgelegd. Of de top-3% regeling het probleem kan bestrijden is lastig in te schatten. Een maatregel als deze zou misschien kunnen helpen, maar het is nog te vroeg om conclusies te trekken.’

Sara Struik, voorzitter van studentenvakbond AKKU
‘Het belonen van topstudenten zoals in Maastricht gebeurt, heeft grote nadelen. Studenten die weten dat ze nooit bij de beste drie procent zullen behoren, gaan zich niet extra inzetten. De universiteit bereikt de goede doelgroep niet. De zesjescultuur pak je met deze maatregel dus niet aan. Het is belangrijk dat onderwijs intrinsiek motiveert, het moet erop zijn gericht studenten te stimuleren. Wij zijn dan ook geen voorstander van het belonen van topstudenten en zien teruggeven van collegegeld als een ongewenste maatregel. Om studenten te prikkelen kan er beter worden geïnvesteerd in intensiever onderwijs of de verbetering van bijvoorbeeld iets als de Honours Academy. Op deze manier kun je alle studenten motiveren.
‘Een positief punt van initiatieven als die van de UM is wel dat goede prestaties eindelijk worden beloond. De meeste andere maatregelen zijn erop gericht de mindere studenten te straffen. Denk hierbij aan de eis dat ze binnen twee jaar hun propedeuse moeten behalen, of binnen vijf jaar hun bachelor.’

Alexandra Rosenbach, Junior Policy Advisor van de afdeling Academic Affairs, Universiteit Maastricht
‘Met het toekennen van beurzen zoals in de top-3% regeling kunnen we studenten extra stimuleren. Hoewel er nog geen concrete resultaten bekend zijn, horen we vanuit de faculteiten positieve verhalen. Het lijkt er op dat het uitreiken van beurzen succesvol is. Het leeft namelijk echt, studenten maken er wedstrijdjes van.
‘Het strategisch programma 2007-2010, waar de regeling deel van uitmaakt, is niet bedoeld voor één doelgroep. Het dient studenten over de hele breedte te stimuleren. Studiebollen richten zich logischerwijs meer op de top-3% regeling. De mindere studenten die tussen de 6 en 6,5 schommelen, worden niet gemotiveerd door deze maatregel. Met het hele pakket aan regelingen hopen we de zesjescultuur wel aan te pakken.’

Tekst: Tamar van der Niet en Mart Waterval
Illustratie: Marieke Meijer