Het laatste oordeel: Dr. F.P.M. Jespers
Duffe opsommingen of ultiem entertainment? Iedere maand verschanst ANS zich in de collegebanken om een genadeloos oordeel te vellen over het onderwijs aan de RU.
Studie
Religiestudies
College
Nieuwe religieuze bewegingen en niet-geïnstitutionaliseerde levensbeschouwingen, woensdag 12 mei 8:45 tot 10:30 – El 2.61
Docent
Dr. F.P.M. Jespers
Uitstraling
Burgerlijke ADHD’er
Publiek
Fanatiekelingen op leeftijd
Inhoud
Bijgeloof en paracultuur
Eindcijfer
7,5
Naar aanleiding van de longproblemen van een beller krijgt medium Sonia Pereira minutenlang last van theatrale ademnood. Het college van Dr. F.P.M. Jespers opent met dit fragment uit AstroTV. Met puppy-ogen kijkt hij het klasje aan: ‘Hebben jullie hier iets van religie in terug gezien?’ De elf aanwezige studenten, waarvan vele al enkele jaren opleiding of werk achter de rug hebben, beginnen direct te speuren. Drie Boeddhabeelden en een aantal engelen zijn al snel ontdekt, maar verdere sporen van religie lijken onvindbaar. Met levendige handgebaren wijst een opgetogen Jespers zijn studenten erop dat religie niet alleen in tastbare symbolen zit maar ook in achtergronden en betekenissen. ‘Niet dat ik wil beweren dat op AstroTV hetzelfde gebeurt als in de Dominicuskerk hier om de hoek, maar mevrouw Sonia Pereira heeft wel stellige overtuigingen die als geloof zijn op te vatten.’
Na de jolige inleiding duikt Jespers de diepte in. De schamele vijf PowerPointslides worden ruimschoots gecompenseerd door de spraakwaterval van de religiegoeroe. Door het filmpje als rode draad te gebruiken zorgt de docent dat de verhandeling over populaire holistische spiritualiteit geen geestdodende opsomming wordt. De centrale vraag vandaag is of paracultuur tot religie kan worden gerekend. Paracultuur is alles wat niet tot de gangbare cultuur wordt gerekend, zoals alternatieve geneeswijzen, waarzeggerij en astrologie. Borrelend van enthousiasme vertelt de academicus dat de paracultuur terrein wint. Volgens een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau gelooft een kwart van de Nederlanders in spirituele zaken. ‘Het is tegenwoordig sociaal geaccepteerd iemand een boek over engelen of een steentje “met een betekenis” cadeau te geven.’
Tekenend voor het college is de afwisseling tussen diepgaande discussies en gezellig gebabbel. Terwijl de doctor druk gesticulerend door de zaal loopt vraagt hij het participerende publiek naar hun ervaringen met tarotkaarten. Een van de studenten barst onmiddellijk los met een luisterrijk borrelverhaal dat in de eerste instantie niets met het onderwerp te maken lijkt te hebben. Hij doet uitgebreid zijn verleden als taxichauffeur uit de doeken en beschrijft hoe hij bij iemand thuis belandde die hem een baan aanbood in de telecomtarotbusiness. ‘Het zegt wel wat over de kwaliteit van hun diensten dat ze zelfs een willekeurige taxichauffeur willen aannemen.’
AstroTV lijkt niet de enige met dubieuze verkooppraktijken. Jespers verwijst een stuk of vijf keer naar zijn eigen boek. Ook enkele andere literaire meesterwerkjes met prikkelende namen als Spiritualities of Life: New Age Romanticism and Consumptive Capitalism en The Re-Enchantment of the West worden aan de man gebracht. Aan het einde van het college worden de studenten naar huis gestuurd met de opdracht zelf eens naar een alternatieve winkel te gaan en met ‘iemand uit die hoek’ te praten. ‘Jullie verslagen gebruik ik voor mijn volgende boek.’
Het Laatste Oordeel der Studenten
De alternatief ingestelde academici – volgens Jespers is één op de twintig cursisten reikimeester – plaatsen de kritische kanttekening dat de docent vaak doorschiet in zijn pogingen het college te ordenen. ‘De man wil alle kennis delen en bij elk begrip de juiste dia laten zien. Hierdoor verwordt zijn ordening tot chaos.’ Volgens een alternatief ogende cursist is dit één van de betere colleges: ‘Het sluit goed aan op de belevingswereld van de student. Vorige week ging het over paganisme en pinksterkerken. Dat spreekt minder tot de verbeelding.’
Tekst: Floortje Schiks en Martijn Wehrens
Foto: Martijn Wehrens
Klik hier voor alle artikelen van de ANS juni 2010.
