ANS-Online

Voor buitenstaanders lijkt het alsof de studentenraad weinig voor elkaar krijgt. Insiders lijken dit grotendeels te kunnen bevestigen. Een jaar USR nader bekeken: ‘Tegen de tijd dat een plan wordt goedgekeurd, is er weer een half jaar voorbij.’ Toch is het nodig het opkomstpercentage bij de aankomende studentenraadsverkiezingen op te krikken.

Tekst: Maartje Bakker en Antine Fest
Illustratie: Martijn Nas

Daar staan ze. Niet op het bordes, maar op de grashelling voor het Gymnasion. Als volleerde politici poseren de leden van de Universitaire studentenraad (USR) van de Radboud Universiteit. Vrolijk lachen zij de studenten toe vanaf een poster, die is verspreid over de campus als onderdeel van een actie om de bekendheid te vergroten. Het hele jaar door hebben ze veelvuldig gedebatteerd in vergaderingen met het College van Bestuur (CvB). Zo hebben ze de mening van studenten over het universitair beleid mee laten wegen in universitair beleid.
Tenminste, dat is wat de hardwerkende raadsleden het liefst zouden bereiken. Want wat brengt de USR nu werkelijk tot stand? Welke partij maakt haar belofte waar? Vorig jaar waagden vier studentenpartijen zich aan de verkiezingen: SIAM, AKKUraatd, Student’01 en GO!! Transparant RU&HAN/MEI. Allemaal schreven ze een veelbelovend partijprogramma. De eerste drie wisten een of meer zetels in de USR te bemachtigen. Er mag vanuit worden gegaan dat zij allen proberen zoveel mogelijk invloed op het College van Bestuur uit te oefenen. Hoe hard hebben de studentenraadsleden gestreden voor hun partijprogramma’s? En tegen welke problemen liepen zij aan?

Koffieproblematiek en schoppartijen
Laurens de Wit (22), derdejaars Politicologie en zetelhouder namens Student’01, wijst erop dat binnen de studentenraad niet zozeer sprake is van rivaliteit, maar juist van samenwerking. Hoewel de verschillen tussen partijen tijdens campagnetijd breed zijn uitgemeten, is de onderlinge omgang al vlug na de verkiezingen een stuk gemoedelijker geworden. Maarten Dijk (23), vijfdejaars Bestuurskunde, afgelopen jaar derde op de lijst van SIAM en huidig USR-voorzitter, beaamt dit. ‘Na de verkiezingen hebben we de partijprogramma’s naast elkaar gelegd en gekeken waar ze gelijkenis vertoonden. Aan de hand daarvan hebben we een beleidsplan opgesteld. We wilden ons dit jaar vooral richten op internationalisering van de universiteit, het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs en verbetering van ICT-voorzieningen en studiebegeleiding.
Toch zijn de verschillen tussen de partijen niet verdwenen. Hun programma’s mogen dan in grote lijnen overeenkomen, men legt wel andere accenten, bijvoorbeeld in stijl van politiek bedrijven. Sanne Nauts (21) is derdejaars student Psychologie en zit dit jaar voor de eerste keer in de studentenraad namens AKKUraatd. Ze vertelt: ‘Student’01 is de partij van het schoppen, dat kan soms praktisch zijn om de aandacht erbij te houden.’ SIAM is volgens Nauts een wat minder hechte fractie. ‘Het zijn drie afzonderlijke personen in de studentenraad. De leden van AKKUraatd bespreken alles uitvoerig met elkaar.’ Dijk reageert: ‘AKKUraatd is, bijvoorbeeld wat betreft milieuzaken, idealistischer dan wij. Bovendien richt SIAM zich vooral op onderwijskundige zaken, terwijl AKKUraatd zich naar onze mening wat te veel bezighoudt met zaken als het koffiebeleid.’ Nauts denkt hier anders over. ‘Ons hoofdpunt is nog steeds onderwijs. Vaak wordt onze partij in een adem genoemd met groentepakketten en Max Havelaarkoffie. We denken graag aan duurzaamheid, maar zijn geen stelletje linkse pluizen.’

De strijd voor beter onderwijs
Wat heeft de studentenraad afgelopen jaar bereikt als team? Een succes is het aanbieden van een collectieve zorgverzekering voor studenten van de Radboud universiteit. De RU was de eerste universiteit met een dergelijke regeling. Verder heeft de USR ervoor gezorgd dat mensen voldoende werden geïnformeerd over de verzekering. Daarnaast heeft de USR het een en ander bereikt op het punt van digitalisering van de universiteit. De Wit zegt hierover: ‘Het CvB heeft toegezegd dat er extra computers in de universiteitsbibliotheek komen. Ook kan er in steeds meer collegezalen gebruik worden gemaakt van draadloos internet.’ Een ander punt waar de USR zich uitgebreid mee bezighoudt, zijn de onderwijsvoorzieningen op de universiteit. ‘We vinden het belangrijk dat de algemene voorzieningen, zoals collegezalen, in orde zijn. Ik vind het niet kunnen dat er op last van de brandweer collegezalen worden ontruimd omdat ze te vol zitten,’ zegt Nauts. Helaas gaat de besluitvorming langzaam. De Wit: ‘Tegen de tijd dat er een plan wordt goedgekeurd, is er weer een half jaar voorbij. Daardoor kan de USR binnen een jaar niet al te veel concrete dingen voor elkaar krijgen.’

Miljoenenkwesties
‘Afgelopen jaar werd er meer initiatief genomen dan voorgaande jaren,’ aldus Dijk. ‘De USR heeft pas inspraak aan het einde van het bestuurlijk proces, maar dan ligt een plan al klaar. Daarom is betrokkenheid aan het begin van het besluitvormingsproces juist nodig. Dan kunnen wijzigingen veel gemakkelijker worden doorgevoerd. Je kunt als USR onderwerpen op de agenda zetten. Daarom hebben we dit jaar veel voorstellen gedaan vanuit de studentenraad.’ De Wit geeft aan dat de studentenraad vooral kan reageren op onderwerpen die het College aangeeft. ‘Zelf kunnen wij echter ook punten naar voren brengen. Om de invloed van de raad te vergroten is het belangrijk goed voor ogen te hebben wat we willen bereiken.’
Over sommige zaken heeft de studentenraad instemmingsrecht. De USR mag dan een veto uitspreken. De Wit: ‘Dit jaar was een van de onderwerpen de wijziging van het kiesstelsel voor opleidingscommissies, de facultaire raden en de universitaire studentenraad. Het CvB voegde op het laatst, buiten de studentenraad om, nog een punt toe.’ Het kiesstelsel is hierdoor iets democratischer geworden, maar een enorme doorbraak voor een beter leven op de campus is het natuurlijk niet.
Het blijft steken dat studentenraadsleden in verreweg de meeste gevallen alleen maar mogen meedenken over besluiten en geen macht kunnen uitoefenen. Ze hebben slechts adviesrecht. De raad mag wel haar zegje doen, maar het CvB bekijkt zonder enige verplichting of het zich iets van die opmerkingen aantrekt. Worden studentenvertegenwoordigers dan ook min of meer genegeerd en is medezeggenschap slechts schijninvloed? Maarten Dijk: ‘Ik vind studenteninspraak op dit moment goed geregeld. Studenten hebben niet genoeg ervaring en verstand van besturen om over het gehele universitair beleid te kunnen beslissen. Je spreekt dan over miljoenen euro’s! Dat moet je overlaten aan professionals.’
Volgens Nauts is het belangrijkste punt van de USR ‘om ervoor te zorgen dat de universitaire beleidsmakers scherp blijven. Dat er, als het CvB een plan heeft ontwikkeld, ook nog een paar mensen erop wijzen dat er rekening moet worden gehouden met studenten. Daarvan lopen er toch heel wat rond op een universiteit.’

Blondines zijn strategischer
De USR doet zijn uiterste best om onderwijsvoorzieningen op de universiteit te verbeteren, maar veel belangstelling is er niet onder studenten. Het lijkt soms alsof ze niet zijn geïnteresseerd in de kwaliteit van hun universiteit, althans wanneer zoiets aan belangstelling voor de studentenraad valt af te meten. Op vergaderingen van de USR blijft de publieke tribune vrijwel leeg, net zoals op discussieavonden over het universitair beleid. De opkomst van de verkiezingen was vorig jaar maar 21,3 procent. Dijk: ‘Studenten klagen veel, maar houden zich niet bezig met medezeggenschap. Wij missen hen in de verkiezingen, zij missen ons doordat wij onvoldoende naar voren brengen welke zaken wij bereikt hebben.’
De dramatisch lage opkomst valt hoogstwaarschijnlijk niet te wijten aan de bevoegdheden die de studentenraad heeft. In andere steden is de opkomst niet zo treurig, terwijl inspraak vergelijkbaar is geregeld. In Eindhoven laat bijvoorbeeld maar liefst de helft van de studenten zijn stem horen. Ook in Delft is de opkomst een stuk hoger dan op de Nijmeegse universiteit. Misschien ligt dat aan het feit dat daar zeer strategisch campagne wordt gevoerd, met flitsend promotiemateriaal en een knappe blondine als lijsttrekker. Voor de Nijmeegse USR wordt het wellicht ook tijd voor een sexy campagne. Wellicht krijgt de studentenraad dan een sterkere achterban en zal zij daardoor serieuzer genomen moeten worden door het CvB.