ANS-Online

In deze rubriek staat iedere maand een ander Issue centraal, waarover de meningen sterk zijn verdeeld. Deze maand: Kan de krant definitief bij het oud papier?

‘Net als een prehistorisch dier heeft het bedrukte papier met nieuws, analyse en opinie zijn tijd gehad’, vreest Henk Hofland, in 1999 door vakgenoten verkozen tot Nederlandse journalist van de twintigste eeuw. In De Groene Amsterdammer van 20 maart 2009 bespreekt hij de toekomst van de gedrukte krant. Er is volgens hem sprake van een trend: lezers zijn niet langer geïnteresseerd in uitgebalanceerde artikelen. Oneliners liggen beter in de markt dan genuanceerde volzinnen. Een van de oorspronkelijke functies van kranten – het deskundig en onafhankelijk stimuleren van het publieke debat – komt door deze ontwikkeling in het gedrang. Ondertussen speelt internet een steeds grotere rol in de journalistieke wereld. Weblogs en sites als NU.nl winnen terrein. Voor studenten is internet inmiddels de belangrijkste nieuwsbron, zo bleek recentelijk uit een enquête naar mediagebruik door het Tilburgse universiteitsblad Univers. Mede dankzij gratis online journalistiek heeft de krant moeite zijn positie te behouden. Ronald Plasterk, Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, heeft momenteel het plan subsidie te verstrekken aan de innovatie van de journalistiek. Het gaat hem niet noodzakelijk om het in stand houden van de van bestaande bladen. ‘Dat zou neerkomen op monumentenzorg’, aldus Plasterk in zijn persbrief van 14 november 2008. Betekenen deze ontwikkelingen dat de dagen van de papieren krant zijn geteld?

De stelling van deze maand: internet maakt van kranten oud nieuws

Laurens Verhagen, hoofdredacteur NU.nl
‘Kranten hebben hun koppositie op het gebied van nieuws verloren. Internet heeft in rap tempo de rol van belangrijkste nieuwsverstrekker overgenomen. De combinatie van actie en reactie van betrokken burgers is ongekend krachtig. NU.nl kan niet zo veel verdieping bieden als de gedrukte media, maar dat is ook niet onze doelstelling. Wij streven naar korte en overzichtelijke primeurs. Voor verdieping moeten lezers elders zijn.
‘Ik ben niet van mening dat de overheid papieren kranten moet ondersteunen. Subsidie aan bijvoorbeeld onderzoeksjournalistiek lijkt me goed, maar het subsidiëren van een archaïsch distributiemodel is wat mij betreft ridicuul. Er valt zeker nog een maatschappelijke rol door kranten te vervullen. Ze moeten zich echter wel afvragen of ze nog op papier willen verschijnen.’

Alexander Pleijter, docent Journalistiek aan de Universiteit Leiden en de RU en oprichter van Toekomstvandejournalistiek.nl
‘Internet vormt extra concurrentie voor de krant, maar dat wil niet zeggen dat deze laatste uit de markt wordt gedrukt. In de moderne geschiedenis is een oud medium nog nooit eerder verdrongen door een nieuwere variant.
‘De voordelen van internet zijn oneindig. Op ieder moment van de dag kun je over elk onderwerp het laatste nieuws vinden. Ook kan internet op een eenvoudige manier meer verdieping bieden dan gedrukte media. Daar bestaat namelijk de mogelijkheid door te linken naar extra informatie. Toch is de rol van kranten in de samenleving tot op heden nog steeds aanzienlijk. Ondanks de daling van oplagen worden in Nederland bijna vijf miljoen dagbladen verspreid. Op een willekeurige dag lezen zeven van de tien volwassenen de krant. Ook maken uitgevers van dagbladen in Nederland nog altijd winst. De gedrukte krant zal dus waarschijnlijk niet geheel verdwijnen, maar er is wel een grote kans dat internet de belangrijkste nieuwsverstrekker wordt.’

Titia Ketelaar, adjunct-hoofdredacteur van NRC Handelsblad en chef redactie van nrc.next
‘De journalistiek moet zichzelf opnieuw uitvinden. Lezers zijn niet meer gewend om op een bepaald tijdstip een krant op de mat te vinden. Ze willen informatie ontvangen van een betrouwbare bron, maar dan wel op hun eigen manier en op een zelfgekozen tijdstip.
‘Als er geen toekomst zou zijn voor gedrukte kranten, waren wij drie jaar geleden nooit met nrc.next begonnen. Kranten plaatsen maatschappelijke ontwikkelingen in een bredere context. Nrc.next is begonnen met de gedachte dat lezers reeds op verschillende manieren nieuws hebben vernomen. Wij leggen vervolgens oorzaak en gevolg uit. Voor dergelijke verdieping hebben wij gespecialiseerde mensen nodig, dat is ook waar je als lezer voor betaalt. Tot nu toe financieren wij al onze projecten zelf. Daar hebben wij de overheid niet bij nodig.’

Jaap Stronks, internetjournalist en nieuwe-mediastrateeg
‘De papieren krant schiet als informatiedrager hopeloos tekort. Het wordt gezien als de ideale verzameling van actuele onderwerpen, maar is in werkelijkheid een curieuze samenstelling van bij elkaar geraapte thema’s en verhalen. Als een krant is gelezen, verdwijnt deze in de prullenbak en daarmee vervliegen de woorden ook. Het is een tijdsgebonden product dat plaats zal maken voor een diverser, breder medialandschap. Deze radicale verandering in de media-ecologie is al in gang gezet. Binnen het publieke debat spelen kwaliteitskranten nog steeds een belangrijke rol, maar de vormgeving van het debat door interacties tussen organisaties, media en personen verschuift geleidelijk naar internet. Gezien het trouwe publiek van 50-plussers zullen kranten nog een tijdje voortbestaan, maar hun rol zal marginaliseren. Dat is onontkoombaar.’

Tekst: Ateke Willemse en Marijn Koop
Illustratie: Erik Molkenboer