ANS-Online

Bestuurders van de LSVb en ISO rennen de hele dag van hot naar her om de belangen van studerend Nederland te behartigen. ‘Even wat pers regelen. We willen op tv wel een quote van de LSVb terugzien’. ANS volgde de invloedrijkste studenten van Nederland.

Met volgeposterde muren, een studentikoze keuken met bierkratstapel, winkelwagentje en een flink aantal kamers lijkt het pand van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) in Utrecht meer op een gezellige studentengang dan een serieus kantoor. Schijn bedriegt: hier wordt door vijftien (parttime) medewerkers uit het hele land gebikkeld om studenten van dienst te zijn op vlakken als huisvesting en juridische zaken. Waar AKKU in Nijmegen beleid probeert te beïnvloeden, poogt de LSVb dat als federatie van lokale vakbonden op nationaal niveau. Een andere grote speler in de studentenvertegenwoordiging is het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), een overkoepelende instelling van veel verschillende studentenorganisaties. Zij zijn eveneens ruim behuisd, en huren een statig Utrechts grachtenpand. De activiteiten van beide organisaties worden gesubsidieerd met een flinke zak geld van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De vergoeding die de bestuursleden krijgen voor het tegenwerken van datzelfde ministerie is riant voor studentenbegrippen: 1618 euro per maand. Hiervoor maken de bestuurders wel werkweken van zestig uur. Een week op pad met de movers and shakers in het hoger onderwijs.

Media bespelen
In een broeierig hok van internationaal perscentrum Nieuwspoort presenteert de commissie Veerman haar rapport over de toekomst van het hoger onderwijs. Tussen de massaal aanwezige pers hebben de LSVb-bestuurders een plaatsje gereserveerd. Enigszins verveeld kijken ze voor zich uit. De dag ervoor hadden ze het rapport al ontvangen en werden ze door de pers platgebeld met het verzoek het rapport ‘door te spelen’. Pas na afloop van de presentatie komen de LSVb’ers in actie. Snel wordt de aandacht van de aanwezige zwerm journalisten richting de bestuursleden gedirigeerd. Na een interview met enkele verslaggevers van kranten en radio wordt de camera van RTL4 ‘geregeld’. ‘De kranten krijgen de persberichten toch wel, we moeten nu zorgen dat we voor de camera staan zodat er een quote van ons op tv is terug te zien.’
De situatie is kenmerkend voor de manier waarop studentenorganisaties de media gebruiken als machtsmiddel om hun lobby in de politiek kracht bij te zetten. Dennis Wiersma (23), vice-voorzitter van de LSVb legt uit: ‘We hebben een actief mediabeleid. Je wordt pas serieus genomen als je enig gezag hebt in de media. Pas dan kun je effectief lobbyen, daar draait het allemaal om. De lobby maakt uiteindelijk het grootste verschil.’ Tijdens het nuttigen van een luxe broodje wordt het mediaoptreden daarom goed voorbereid. Ook wil LSVb-voorzitter Jasmijn Koets (23) na afloop van de persconferentie meteen een krantje kopen. ‘Er staat in nrc.next een interview met Veerman over het rapport. Ik moet even weten waar hij de nuances legt, zodat ik weet hoe ik zelf moet reageren in de media.’
Niet altijd hoeven de organisaties actief contact te zoeken met het journaille. Op de terugreis van Den Haag naar Utrecht wordt Jasmijn aan de lopende band gebeld op haar diensttelefoon. ‘Gisteren wilden de media dat we het rapport lekten, vandaag willen ze weten wat wij ervan vinden.’ In de trein geeft ze een interview weg aan vrouwenvodje Esta. ‘Ik heb allemaal politiek correcte antwoorden gegeven. Op de vraag wat ik zou doen met een miljoen antwoordde ik natuurlijk dat ik dat in het onderwijs zou steken.’ Ook wordt ze gebeld door een journalist van NU.nl voor een interview. Het NRC en Sp!ts heeft ze al te woord gestaan. ‘Zo bereik ik heel veel mensen.’

Discussiëren in decadentie
Tijdens een discussieavond later die week, georganiseerd door de vereniging van universiteiten (VSNU), wordt het rapport van Veerman bediscussieerd. Dit vindt plaats in het luxe Café Dudok in Den Haag. Terwijl de gasten genieten van de gratis exquise hapjes en wijn die op de tafels staan uitgestald, praat VARA-presentator Victor Deconinck het debat op humoristische wijze aan elkaar. ‘We doen dit op de Jerry-Springermanier, iedereen die ook maar een lichte spastische beweging maakt krijgt een microfoon onder zijn neus geduwd.’ Na afloop staan studenten en bestuurders gebroederlijk met elkaar te kletsen. Henno van Horssen (23), voorzitter van het ISO, tikt een biertje weg met VSNU-voorzitter Sijbolt Noorda. ‘Veel zaken worden bereikt tijdens de borrels, dan kun je ideeën veel gemakkelijker ventileren.’ Jasmijn wijst: ‘Dat is Ron Minnée, de persoon die in de praktijk alles op de rails houdt sinds Plasterk weg is.’ Minnée, directeur Hoger Onderwijs & Studiefinanciering op het Ministerie van OCW staat net op het punt om weg te gaan. Henno pakt hem amicaal beet: ‘Je moet deze mensen echt even te woord staan.’ Minnée zet zijn koffertje op de grond. ‘Of studenten macht hebben? Jazeker! Studenten kunnen in Nederland uitvoerig meepraten. Zeker in vergelijking met andere landen is de mate waarin studenten medezeggenschap hebben erg groot. Bij de Europese onderwijsconferentie in Boedapest en Wenen twee maanden geleden was Nederland de enige met een student in de delegatie.’

Vinger in de pap
Toch moet er hard worden getrokken om invloed te behouden. Jasmijn legt uit dat ze altijd alert moet blijven. Regelmatig heeft zij overleg met hoge ambtenaren of kabinetsleden op het Ministerie van OCW. ‘Als er dan terloops een ander onderwerp wordt genoemd, vraag ik meteen wie daar over gaat. Dan kunnen we diegene direct een mailtje sturen met de vraag of de LSVb daarbij aanwezig mag zijn. Zo’n verzoek kunnen ze niet weigeren en op die manier blijven we overal meepraten.’ Naast dat zowel LSVb als ISO op het Ministerie van OCW overal hun vinger in de pap hebben, zijn zij vaak de primaire informatiebron voor partijen in de Tweede Kamer. Vooral in verkiezingstijd proberen ze de partijen te beïnvloeden, omdat dan de langetermijnvisie wordt vastgesteld. Met dat doel voor ogen gaat Jasmijn de dag na de persconferentie langs bij GroenLinks en de PvdA. ‘De PvdA is bang dat het Malieveld straks vol staat met ontevreden studenten. Wellicht dat ze daarom hun standpunt betreffende de studiefinanciering nog wijzigen.’ De lijntjes met de politiek zijn kort. Henno: ‘Het klinkt heel populair, maar we kunnen staatssecretaris Van Bijsterveldt gewoon sms’en. Ook belde Mariëtte Hamer laatst omdat binnen de PvdA werd geopperd studenten buiten de spits te laten reizen. Dat idee komt wel vaker bovendrijven. Wij leggen dan uit dat zoiets niet realiseerbaar is.’

Jasper van Dijk, Kamerlid voor de SP, had tijdens de VSNU-bijeenkomst nog wel een tip voor de bonden. Volgens de gepassioneerde tomatengooier moeten de studenten meer actie voeren. ‘De macht van studenten is niet te onderschatten. Als het Malieveld vol staat zien politieke partijen dat.’ Hij wordt op zijn wenken bediend. In de trein van Den Haag naar Utrecht vertelt Jasmijn: ‘Er komt binnenkort een nieuwe actie. Afgelopen woensdag hebben we overlegd met radiozender Wild FM, die een groot deel van de organisatie op zich neemt. Op 21 mei gaan we actievoeren op het Museumplein met de leus “Laat het hoger onderwijs niet leeglopen, vul het Museumplein!”.’ Dan verzucht ze: ‘Gelukkig is het nu weekend, ik ben doodop.’

Tekst: Pieter Hengst en Martijn Wehrens
Illustratie: Martijn Wehrens

Klik hier voor de andere artikelen van de ANS mei 2010.