ANS-Online

In extase tijdens het stappen, maar niet kruipend naar huis. Is MDMA de gouden drug, of kun je beter een biertje pakken? Een vergelijkend warenonderzoek.

Tot twaalf uur ’s middags stampen op een alsmaar doordreunende bas, met de kaken strak op elkaar en een moordlustige blik in de ogen. Sinds de jaren negentig is ecstasy dé partydrug van kaalgeschoren bomberjackdragend tuig. Ontwikkeld als ze zijn, drinken studenten liever een biertje in een bruin café. De stereotype gedachte is dat het gezelliger en gezonder is dan het slikken van supersmarties.
Begin jaren tachtig kwam het middel MDMA op de markt, dat vanwege zijn effect de straatnaam ecstasy kreeg. Al gauw vielen er doden door uitdroging, waarop de World Health Organisation de drug het predicaat ‘harddrug’ gaf: MDMA werd verboden. Om dit verbod te omzeilen werden verwante stoffen ontwikkeld, waaronder MDA en MDEA. Tegenwoordig vallen al deze middelen onder de verzamelnaam ecstasy en zijn ze illegaal.
In 2007 publiceerde het vooraanstaande medische tijdschrift The Lancet een onderzoek dat de heersende opvatting over ecstasy had kunnen veranderen. Het artikel, waarin twintig typen drugs worden vergeleken, plaatst alcohol in de top vijf van meest schadelijke drugs. Ecstasy staat daarentegen op de achttiende plaats. Het blijkt minder verslavend en minder gevaarlijk voor de gezondheid dan alcohol. Ook zorgt het volgens de auteurs voor minder problemen in de samenleving dan ons geliefde biertje.
Irmgard Poelmans, preventiewerker bij de Gelderse verslavingszorgorganisatie Iriszorg, bevestigt dit. ‘Alcohol is voor het gehele lichaam veel verslavender en giftiger dan MDMA.’ Bij Iriszorg kloppen dan ook vrijwel geen ecstasyverslaafden aan. Poelmans benadrukt wel dat ecstasy vaak een opstap vormt naar gevaarlijkere drugs als cocaïne en speed.
Studenten die regelmatig een pilletje slikken kunnen zich vinden in de uitleg van Poelmans. Een twintigjarige bètastudent: ‘Niets maakt meer kapot dan alcohol. Ik heb een sterke voorkeur voor MDMA.’ Een vierentwintigjarige studente aan de faculteit der Sociale Wetenschappen zegt van ecstasy ‘heel vrolijk en energiek’ te worden, maar wel helder te blijven. Ze heeft slechts één keer een vervelende ervaring gehad. ‘Meestal neem ik halve doseringen. Die avond nam ik een hele pil, waardoor ik een paniekaanval kreeg. Het effect kwam veel sneller en was veel heviger, daar moest ik erg aan wennen. Binnen een half uur vond ik het weer geweldig.’ Als we de verhalen mogen geloven, kunnen studenten hun biertje beter laten staan om massaal op MDMA over te stappen. Tijd om de proef op de som te nemen.

Zuipen en slikken
Voor 20 euro kopen we vier pillen met Mitsubishi-logo van een vriendin, die had ze al een half jaar in haar nachtkastje liggen. Ze drukt ons op het hart dat het topkwaliteit is. Ook geeft ze ons de tip slechts een halfje per persoon te nemen, anders kan het effect te groot zijn. ‘Op feestjes die minimaal twaalf uur duren, neem ik verspreid over de avond maximaal twee pilletjes.’
Hoewel we haar vertrouwen, kiezen we het zekere voor het onzekere. Daarom kloppen we aan bij Drugstestservice Nijmegen aan de Oranjesingel. Iedere donderdag lopen gebruikers tussen vijf en acht ’s uur avonds af en aan om hun vers aangeschafte stuff te checken. Na ons een weg te hebben gebaand door de zwervers in het portiek, treffen wij een bedeesde man achter de balie. Wanneer we ons willen voorstellen, wijst hij ons op onze anonimiteit. Met een simpele zuurtest kan hij bevestigen dat er een ecstasyachtige stof inzit. Via een uitgebreid fotobestand wordt de pil vervolgens vergeleken met soortgenoten. Waarschijnlijk gaat het om MDMA, is het eindoordeel.

22:05 Het onderzoek gaat van start. Ons MDMA-testpanel, bestaande uit Ronald en Frank, vertrouwt op de zuurtest. Om het experiment enigszins wetenschappelijk te houden fungeert Dirk als controlegroep. Hij gaat aan het bier. Door Nick Cave’s ‘Get Ready for Love’ hangt er een ontspannen sfeer op de kleine studentenkamer van Frank. Nadat Dirk van een biertje is voorzien, breekt Frank de eerste pil doormidden. Twee glazen water worden gevuld en de stukjes pil worden geslikt. ‘Het smaakt een beetje naar paracetamol.’

22:37 Ronald: ‘Ik voel nog niets.’ Bij Frank komt inmiddels een euforisch gevoel opborrelen. Dit is vooral te merken aan de oneindige woordenstroom die zijn mond verlaat. Een kwartier later besluiten de proefpersonen onder druk van Dirk om nog een halfje te nemen. ‘Ik drink toch ook meer dan één biertje.’

23:08 Het is goed te merken dat Ronald in hogere sferen is beland. Hij kan nog net op de bank blijven zitten, maar deint wel ritmisch mee op de klanken van de muziek. Frank lijkt geobsedeerd door de rode lamp op zijn nachtkastje. ‘Het licht is zoveel mooier. En ik voel me nu ontzettend goed. Eigenlijk zou ik dit altijd willen gebruiken.’ Hij vervolgt: ‘Wat als politici dit zouden gebruiken? De wereld zou zo veel beter kunnen zijn.’ Dirk pakt nog maar een biertje.

00:00 Nadat Ronald tien minuten naar het keukenkastje heeft gestaard, zegt hij opeens: ‘Het lijkt me nu zo lekker om die aardbeienjam en fritessaus door mijn handen te voelen glibberen.’ Nadat Dirk en Frank een lachbui te boven zijn gekomen, wordt Ronald’s kleverige droom verwezenlijkt. Ronald, kreunend van genot: ‘Ahhh, dit is bijna net zo lekker als klaarkomen.’

00:53 ‘Is het nu bijna uitgewerkt?’, begint Frank. Dirk: ‘Jullie worden inderdaad minder grappig.’ Aldus besluit het testpanel nog een halve pil te nemen. Wanneer deze laatste versnapering is genuttigd, duikt het drietal het Nijmeegse nachtleven in.

01:39 In de kroeg wordt duidelijk dat de panelleden heel verschillend reageren. Frank is compleet in zichzelf gekeerd en herhaalt steeds dezelfde minimalistische move. Ronald is ontzettend uitbundig en danst alsof zijn leven ervan afhangt. Starend naar hun strakgespannen kaken concludeert Dirk: ‘Jullie zullen morgen wel spierpijn in de kaken hebben.’ Ronald kijkt dromerig om zich heen: ‘Hebben jullie
ook het gevoel iedere tien seconden verliefd te worden op een ander meisje?’

02:55 Inmiddels heeft Dirk een hoeveelheid gerstenat op waar de gemiddelde Carolinger ‘u’ tegen zegt. Hij lijkt het nu zwaarder te hebben dan de smartieslikkers. ‘Volgens mij worden jullie steeds helderder en ik steeds zatter.’ Frank: ‘Ik voel me nu erg nuchter. Ik kan heel normaal nadenken, toch ziet de hele wereld er anders uit.’

04:30 Eindelijk in bed aanbeland kan Frank geen oog dichtdoen. Hij houdt een anderhalf uur durende liefdesserenade voor zijn vriendin, dat ze slaapt is voor hem bijzaak.

De volgende ochtend heeft Dirk last van de ingecalculeerde kater, terwijl Frank en Ronald nog van de naweeën genieten. De één heeft enorme knuffelbuien en is emotioneel instabiel, de ander ervaart elk meisje als de zijne en ziet nog steeds kunst in elk licht. Hoewel slikkers vaak een zogenaamde dinsdagdip ervaren, is daar bij het testpanel geen sprake van. Ze zijn alleen wat moe.

De eindafrekening
Wanneer Dirk in zijn portemonnee kijkt, concludeert hij dat hij de volgende keer toch beter aan de pillen kan gaan. Frank: ‘Het was heel intens, maar geestelijk vermoeiend. Ik zou dit graag vaker doen, maar niet iedere week. Dat zou me opbreken.’ Ronald voegt hieraan toe onder invloed liever naar een dancefeest te gaan. Donderdagavond in de kroeg kun je immers niet alsmaar doorgaan. ‘En dat is het enige wat je dan wil.’

MDMA, 3,4-methyleendioxymethamfetamine, is de werkzame stof in xtc of ecstasy.

De straatwaarde van een pil ligt tussen de 3 en de 6 euro, van één pil raak je gemiddeld vier uur onder invloed.

De drug zorgt ervoor dat de neurotransmitter serotinine in de hersenen tijdelijk verhoogd wordt afgegeven, en het blokkeert de heropname van noradrenaline en dopamine.

Dit zorgt voor een uiterst vrolijke stemming, empathie en verliefde de gevoelens. Tevens onderdrukt het gevoelens van honger, dorst en vermoeidheid.

Grootste gevaar bij MDMA- en XTC-gebruik is uitdroging en verhoogde lichaamstemperatuur, simpel te verhelpen door veel water te drinken.

Twee dagen na gebruik treedt vaak de zogenaamde ‘dinsdagdip’ op door een verlaagde hoeveelheid serotonine in de hersenen.

Er zijn geen onderzoeken die aantonen dat regelmatig gebruik leidt tot permanente hersenbeschadigingen.

Ethanol is het type alcohol dat in drank is te vinden.

Naar schatting zijn er een miljoen probleemdrinkers in Nederland.

De stof ethanol bindt zich in de hersenen aan GABA-receptor, wat tot meer remming van hersenactiviteit leidt.

Bij kleine hoeveelheden heeft dit ontspanning, euforie en moeite met coördinatie van handen tot gevolg, bij meer drank ook verwarring, duizeligheid, slaperigheid en verminderd waarnemingsvermogen.

De kater die volgt na een avond flink doorzakken is te wijten aan vochttekort. Misselijkheid is het gevolg van de afbraak van alcohol in je lever.

Door langdurig alcoholmisbruik kan de Ziekte van Korsakov ontstaan, een vroeg optredende vorm van dementie. Ook ernstige levercirrose en vele vormen van kanker kunnen zich ontwikkelen door overmatige alcoholconsumptie.

Tekst Frank van de Akker en Dirk van den Brand
Illustratie: Joost Dekkers

Klik hier voor de andere artikelen van ANS november 2009.