Hoe ga ik om met angst?

ANS geeft raad: angst

In ANS geeft raad bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt wetenschappers in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een hoogleraar Aziatische Religies, een levensfilosoof en een klinisch psycholoog antwoord op de vraag: hoe ga ik om met angst?

Tekst: Daan Linnartz en Bas van Woerkum
Illustratie: Jeroen Wintraecken

Dit artikel verscheen eerder in het zevende nummer van ANS

Paul van der Velde, hoogleraar Aziatische religies aan de radboud Universiteit
‘Zie onder ogen wat je angsten zijn en waarom je deze hebt. Omgaan met angst betekent volgens mij niet het ontkennen van angst, maar juist het onderkennen ervan. In het boeddhisme en het hindoeïsme wordt angst gezien als een raadgever, of het nou om fobieën of sociale angsten gaat. Of angst een goede of slechte raadgever is, hangt af van de situatie.

‘Angst is een reactie op gevaar, dus soms moet je ook handelen naar dat gevoel. Bang worden van een aan- stormende neushoorn is bijvoorbeeld heel verstandig. Je moet dan aan de kant springen en niet denken: “Dit is angst, dat moet ik onder ogen zien.” Als je niet bang bent voor dreigende neushoorns of tijgers moet je in therapie. De paniekreactie functioneert in dat geval niet naar behoren en daarmee breng je jezelf in gevaar.

‘Wees echter niet bang voor de angst zelf. In het Tibetaans boeddhisme zien goden er gruwelijk uit, omdat ze je moeten beschermen tegen gevaar. Je moet echter bang zijn voor het gevaar waarvoor de godheid je behoedt en niet voor de godheid zelf. Dan verlamt de angst je en kom je letterlijk je bed niet meer uit.

‘Als iedereen boeddhist wordt en gaat mediteren op compassie – zich focust op en inleeft in elkaars lijden en angsten – dan worden alle sociale angsten verleden tijd. Althans, dat zeggen sommige moderne boeddhisten. Dit zou inderdaad werken als iedereen het deed, maar dat streven is niet haalbaar.’

Joep Dohmen, emeritus hoogleraar ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht en lector Bildung, gespecialiseerd in filosofie als levenskunst
´Tegenover angsten moet je gaandeweg zelfvertrouwen ontwikkelen. Als filosoof spreek ik over levensangsten, waar vier vormen van zijn: angst voor de dood, de ander, vrij- heid en zinloosheid. De Franse filosoof Sartre beschrijft het leven als een bospad met een afgrond erlangs. Als je geen zelfvertrouwen ontwikkelt om over dat pad te lopen omdat je bang bent in de afgrond te storten, kom je nooit vooruit: je gaat voortdurend met angst door het leven.

‘Om met angst om te gaan, moet je reflecteren op jezelf. Vraag je af wat je aan het doen bent in het leven en of je de juiste keuzes hebt gemaakt, gezien je achtergrond en talent en met oog op de toekomst. Pas als je dat echt duidelijk voor ogen hebt, kun je met de levensangsten omgaan. Wan- neer je iets echt wilt en erachter staat, hoef je minder bang te zijn voor wat anderen denken.

‘Ga daarnaast goed na wat de beperkte keuzevrijheid is in jouw situatie; houd de context in de gaten. Wat je wilt doen, moet je goed afstemmen op wat mensen om je heen willen. Daarnaast speelt tijd een belangrijke rol: naarmate je ouder wordt, verdwijnen er mogelijkheden. Als je de context vergeet, ga je wensen nastreven die niet haalbaar zijn in jouw situatie. Wanneer dat gebeurt, kun je bijvoorbeeld de angst ontwikkelen dat het leven zinloos is.

‘Leg je erbij neer dat je niet alles in de hand kunt hebben. Wees niet bang dat je relatie kan eindigen, je ontslagen kunt worden, een tentamen kunt missen, je je studie niet haalt, enzovoorts. Zelfvertrouwen krijg je niet door op een idiote, krampachtige manier te proberen alles in je greep te houden. Om dat te krijgen, moet je door ervaring wijs worden en accepteren dat het leven zelf niet volledig maakbaar is.’

Agnes van Minnen, hoogleraar Klinische Psychologie aan de Radboud Universiteit
‘Om zonder onnodige angst door het leven te gaan, moet je de angsten opzoeken die je belemmeren. De Klinische Psychologie houdt zich bezig met angststoornissen. Dat zijn angsten die het dagelijks functioneren in de weg staan. Door de confrontatie aan te gaan met deze angsten, zullen
ze verminderen. Dat kun je zelf doen of in therapie. Met deze methode, die bekend staat als de exposure-methode, train je de hersenen om negatieve en irreële verwachtingen te doorbreken. Bij eenvoudige angsten, zoals angst voor een situatie, dier of voorwerp, is het slagingspercentage van de exposure-methode heel hoog. Bij meer complexe angsten, zoals sociale angststoornissen, waarbij meerdere factoren spelen, neemt dit percentage af. De reden daarvoor wordt momenteel onderzocht.

‘De exposure-omgeving moet zo veilig mogelijk zijn. Dat heb je niet altijd volledig in de hand en een negatieve ervaring tijdens de confrontatie zal de angst juist vergroten. Iemands angst voor wespen zal verergeren wanneer die persoon wordt gestoken tijdens de exposure.

‘Virtual Reality kan worden gebruikt bij exposure om eenvoudige angststoornissen te verhelpen. Hierbij kan de begeleider de situatie volledig controleren. Uiteindelijk wil je mensen wel in de realiteit van bijvoorbeeld hoogtevrees afhelpen. Situaties in Virtual Reality kunnen een opstapje zijn naar echte situaties.

‘Om een ernstige angststoornis tijdelijk te overwinnen, kun je kalmerende medicijnen gebruiken. Psychologen raden dat echter liever niet aan, omdat de personen met een angst dan kunnen denken: “Ik kan het wel, maar alleen met het medicijn.” Dan leren ze de angst nooit helemaal te overwin-
nen.’

ANSvrouwDe balans van ANS
1.
Onderken de functie van angst. Als je helemaal nergens bang voor bent, leg je bin- nen de kortste keren het loodje.

2. Zoek datgene wat je belemmert op. Angst voor bijvoorbeeld honden wordt minder bij goede ervaringen met deze dieren.

3. Angst is beter beheersbaar als je er met zelfvertrouwen tegenover staat.

4. Wees niet bang voor de angst zelf, maar voor concreet gevaar.

5. Leg je erbij neer dat niet alles in het leven te controleren is.

6. Ga je angst virtueel te lijf als je de realiteit nog niet onder ogen durft te zien.

7. Gebruik kalmerende medicijnen, maar alleen bij ernstige angststoornissen en slechts als tijdelijke oplossing.

8. Als je naïef bent en tijd over hebt, word boeddhist en mediteer op compassie

Add a comment
Redactie
'Hoe word ik rijk?'

ANS geeft raad: rijkdom

In ANS geeft raad bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt wetenschappers in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een schrijver, docent economie en lifecoach antwoord op de vraag: hoe word ik rijk?

Tekst: Vera Crienen en Wisse de Jonge 
Illustratie: Jeroen Wintraecken

Dit artikel verscheen eerder in het zesde nummer van ANS

Erica Verdegaal, econoom en schrijver van het boek ‘Waar doen ze het van? Hoe je rijk wordt. en blijft.’
‘Als je nieuwe dingen aandurft, ben je financieel minder kwetsbaar. Wees daarom ondernemend en weet je uit elke situatie te redden. Raak je arbeidsongeschikt, schrijf een bestseller. Verlies je je baan, begin een eigen bedrijf. Redt die onderneming het niet, bedenk een nieuw product. Ware rijkdom schuilt in durf, optimisme en inventiviteit, niet in geld.
‘Maak een lijstje van je financiële zwakheden, zoals niet uitkomen met je inkomen, goklust of spilzucht. Neem deze lijst regelmatig door. Zo stoot je je niet twee keer aan dezelfde steen. Zelfkennis is belangrijk om rijk te worden. Blijf echter ook genieten. Overmatig plannen en gierigheid zijn ook zwakheden. Denk maar eens aan die ene persoon die, wanneer je met een groepje uit eten gaat, niet meebetaalt aan de rekening. Diegene wordt niet aardig gevonden. Gierigheid staat een gelukkig leven in de weg en daardoor kun je minder genieten van je rijkdom.
‘Pas op voor hypes. Sluit je helemaal af van wat andere mensen doen en bepaal wat jou gelukkig maakt. Probeer niet rijker of beter te zijn dan anderen. Veel jonge mensen willen bijvoorbeeld in Amsterdam wonen, terwijl woningen daar peperduur zijn. Als je iets wilt kopen, moet je jezelf eerst afvragen of het bijdraagt aan wat jij belangrijk vindt.’

Roel Grol, docent economie aan de HAN en gepromoveerd op de economische geletterdheid van leerlingen
‘Zorg ervoor dat je financieel geletterd bent. Dat houdt in dat je je bewust bent van de trucs die anderen bedenken om je te verleiden tot bepaalde uitgaven. Vraag jezelf daarbij af hoe je niet arm wordt in plaats van hoe je rijk wordt. Elke dag word je namelijk geconfronteerd met allerlei verleidingen en gemanipuleerd in je gedrag. Blijf jezelf bij alle financiële beslissingen afvragen: “heb ik hierom gevraagd?” en “wordt iemand anders hier beter van dan ik?” In het Douwe Egbertscafé in het Spinoza-gebouw zijn kleine kopjes koffie relatief duurder dan de grote koppen. Je wordt verleid om meer koffie te kopen dan je eigenlijk wilt. Met dit soort afleidende opties en schijnkortingen proberen marketeers jou te laten kopen. Aanbiedingen kunnen aantrekkelijk lijken, maar leveren bij nader inzien vooral voordeel op voor de verkoper. Wie deze trucs herkent, maakt betere keuzes in zijn koopgedrag.
‘Gebruik deze afleidende trucs om zelf geld te verdienen. Mensen die rijk willen worden, zoeken naar een gat in de markt - iets wat iedereen wil - en springen daarop in. Ze organiseren bijvoorbeeld een cursus ‘hoe word je rijk?’ omdat iedereen rijk wil worden. Of dit nu ethisch verantwoord en deugdzaam is, is nog maar de vraag.’

Luc Mutsaers, lifecoach en auteur van ‘rijk binnen 365 dagen’
‘Als je miljonair wilt worden, moet je heel hard werken en sparen. Gebruik je vrije tijd niet om geld uit te geven, maar om geld te verdienen door bijvoorbeeld een bedrijfje te beginnen of een extra bijbaan te nemen. Zonder hard te werken, is de enige andere optie het winnen van de loterij, maar het kopen van loten gaat eerder ten koste van je rijkdom. Door niet mee te doen aan loterijen, bespaar je binnen twintig jaar een bedrag ter hoogte van een middenklasse-auto. Wie per maand een klein bedrag opzij zet, houdt al snel veel geld over.
‘Ga in je studententijd op zoek naar je drijfveren en passies. Dit is de ideale periode om te ontdekken waar je goed in bent en waar je naartoe wilt. Wil je voor een baas werken? Wil je voor jezelf beginnen? Wil je in Nederland of in het buitenland werken? Je wordt niet rijk in je studententijd. Tijdens deze periode moet je vooral investeren in jezelf. Ga je gericht oriënteren op toekomstig werk. Waar is behoefte aan en welke vaardigheden zijn daarvoor nodig? Zorg dat je cv die elementen bevat om je droombaan dichterbij te brengen. Kijk wat je zelf belangrijk vindt in je toekomstige baan en je toekomstige leven. Benut je studententijd om dat scherp te krijgen.'

De balans van ANS ANSvrouw
1.
Wees inventief en ondernemend. Je BSA niet gehaald? Start je eigen bedrijf.

2. Ken je eigen financiële zwakheden, zoals bier.

3. Pas op voor hypes. Vraag jezelf af of je echt een nieuwe telefoon nodig hebt.

4. Herken de trucs, zoals de schijnkortingen van de koffie in het Spinozagebouw, die anderen bedenken om je te verleiden tot onnodige aankopen.

5. Zoek naar een gat in de markt, zoals het schrijven van een boek over rijk worden, en gebruik trucs om geld te verdienen aan anderen.

6. Werk hard en spaar veel. Neem meerdere bijbanen en open een Zwitserse spaarrekening.

7. Gebruik je studententijd om in jezelf te investeren en op zoek te gaan naar je drijfveren.

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap? Mail deze naar redactie@ans-online.nl

Add a comment
Redactie
Deze zin is onwaar

ANS geeft raad: liegen

In ANS geeft raad bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt deskundigen in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een sociotherapeut, ex-rechercheur en psycholoog antwoord op de vraag: hoe kom ik weg met een leugen?

Tekst: Dennis van der Pligt en Bas van Woerkum
Illustratie: Jeroen Wintraecken

Dit artikel verscheen eerder in het vijfde nummer van ANS

Frank van Marwijk, sociotherapeut, lichaamstaalexpert en schrijver van het boek Manipuleren kun je leren
‘Vertoon als je liegt geen gedrag dat mensen van een leugenaar verwachten. Mensen hebben allerlei clichés in hun hoofd over leugenaars. De drie grootste zijn dat ze altijd wegkijken, het gezicht aanraken en hun benen niet stil kunnen houden. De waarheid van deze clichés wordt door onderzoek eerder weerlegd dan bevestigd, maar die stereotype verwachtingen zijn zo wijdverbreid dat mensen deze geloven. Houd dus oogcontact, raak je gezicht niet aan en houd je benen onder de tafel.
‘Geloof de leugens door ze voor jezelf te verantwoorden. Dat is mogelijk door de cognitieve dissonantie te verlagen: je probeert twee tegenstrijdige gedachten te verenigen in een middenweg die je zelf kunt accepteren. Je vindt je baan bijvoorbeeld geweldig, maar je baas jou niet. Wanneer je wordt ontslagen, maak je jezelf wijs dat die baan eigenlijk niet iets voor jou was, in dit geval vanwege de baas. Op deze manier wordt de leugen een soort waarheid en breng je deze overtuigender.
‘Spreek nonchalant bij het verspreiden van leugens en toon enige desinteresse. Hoe zichtbaarder het is dat je het onderwerp waarover je liegt belangrijk vindt, hoe nerveuzer je overkomt.
‘Als je liegen moeilijk vindt, kun je ten slotte de telefoon gebruiken. Als je belt of een bericht stuurt, kan de ander jouw gezicht niet lezen. Schat wel goed in wat je doet. Het feit dat je de ander niet persoonlijk wilt spreken kan juist verdacht zijn. Als de ander vermoedt dat je bijvoorbeeld bent vreemdgegaan, kan je beter even langsgaan.’

Guido de Ville, ex-rechercheur, docent verhoortechnieken en schrijver van de boeken Het grote leugenboek en Leer liegen
‘Maak de leugen niet te ingewikkeld. Als je te veel moet onthouden, val je bij detailvragen door de mand. Het is daarom verstandig om niet alles meteen prijs te geven. Wees goed geïnformeerd over het onderwerp waar je over spreekt. Als een automechanicus mij iets wil wijsmaken over een auto, krijgt hij dat heel gemakkelijk voor elkaar. Ik heb daar namelijk geen enkel verstand van.
‘Om je verhaal aannemelijker te maken, doe je na een tijd alsof je eerder in het verhaal informatie bent vergeten te vertellen. Een serie gebeurtenissen die je perfect van voren naar achteren vertelt, is meestal minder betrouwbaar dan een rommelig verhaal. Als je perfect chronologisch vertelt, heb je het verhaal waarschijnlijk voorbereid. Dit hoef je niet te doen wanneer je de gebeurtenissen uit je geheugen haalt. Blijf daarom dicht bij de waarheid.
‘Stop een ongeloofwaardig, maar waar element in je verhaal, dat zo onwaarschijnlijk is voor de ander dat hij het gaat controleren. Als het dan echt gebeurd blijkt te zijn, creëer je een grote voorsprong. Goede leugenaars gebruiken deze techniek vaak. Details die men niet verwacht, kunnen je ook helpen. Maak je leugens aannemelijker door zintuigelijke ervaringen toe te voegen als kleur, geur en smaak. Door deze methoden groeit het vertrouwen in je bij de ander. Dat creëert argeloosheid.’

Job Boersma, psycholoog en schrijver van het boek Ik weet dat u liegt
‘Voorbereiding is alles. Zorg ervoor dat je een goed verhaal paraat hebt, dat je van achter naar voren kent. Wanneer je gebeur tenissen alleen chronologisch kan ver tellen, wordt duidelijk dat het verhaal is verzonnen. Je bedenkt een verhaal immers van voren af aan.
‘Alles wat afleidt van de inhoud, is handig om voor een leugen te gebruiken. Het inspelen op emoties is een techniek om dit te doen. Door bijvoorbeeld tegen je par tner te zeggen “als je nu doorvraagt, verpest je onze relatie”, laat je de ander terugschrikken om verder onderzoek te doen. Ook kun je à la Lance Armstrong de tegenaanval inzetten. Toen aan hem werd gevraagd of hij doping gebruikte, zei hij: “Hoe kun je mij nou beschuldigen? Ik ben net genezen van kanker. Dit is gewoon riooljournalistiek.” De volgende dag hadden journalisten het alleen over hoe Armstrong onheus was bejegend.
‘De acute dementie is ook een veelgebruikte leugentechniek. Door te doen alsof je iets niet meer weet, dwing je de ander in een welles-nietesmodus. Het gesprek valt hierdoor snel stil, omdat een ander moeilijk kan achterhalen of je iets echt bent vergeten.
‘Tot slot zijn er mensen die niet kunnen liegen. Die moeten het gewoon echt niet doen.’ 

ANSvrouwDe balans van ANS
1. Bereid je verhaal goed voor. Leer het van achter naar voren uit je hoofd.
2. Gebruik afleidingstechnieken. Doe een tegenaanval of speel in op de emoties van de ander.
3. Zeg dat je het niet meer weet, het liefst op een nonchalante manier.
4. Voorkom dat je verhaal onnodig ingewikkeld wordt. Verander de waarheid slechts een beetje.
5. Maak het geheel een beetje rommelig. Een perfect, chronologisch verhaal klinkt voorbereid en dus gelogen.
6. Voeg enerzijds ongeloofwaardige elementen die toch waar zijn en anderzijds specifieke details toe. Zo win je vertrouwen.
7. Voldoe niet aan clichés. Mensen denken bijvoorbeeld dat je wegkijkt als je liegt, houd dus oogcontact.
8. Maak jezelf wijs dat je leugen waar is. Als je jezelf kan overtuigen, geloven anderen je ook eerder.
9. Wanneer je je ledematen en emoties niet onder controle hebt, lieg dan via de telefoon. Over een moord liegen aan de telefoon is echter weer verdacht.
10. Als je echt niet kan liegen, doe het dan niet.

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap? Mail deze naar redactie@ans-online.nl

Add a comment
Redactie
Hoe train ik mijn geheugen?

ANS geeft raad: geheugen

In ANS geeft raad bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt wetenschappers in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een experimenteel psychofarmacoloog, een geheugenkampioen en een cognitief psycholoog antwoord op de vraag: hoe train ik mijn geheugen?

Tekst: Pim ten Broeke en Auke van der Veen
Illustratie: Jeroen Wintraecken

Dit artikel verscheen eerder in het vierde nummer van ANS

Wim Riedel, bijzonder hoogleraar Experimentele Psychofarmacologie aan de Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in de biologische kant van het geheugen.
‘Pillen om je geheugen te verbeteren, zoals in de film Limitless, bestaan helaas niet. Het is ook niet reëel dat deze binnenkort zullen verschijnen, ondanks de grote hoeveelheid onderzoek naar die pillen. Wat je wel kan doen om je geheugen optimaal te benutten, is een middel innemen dat voorkomt dat je alertheid afzwakt. Modafinil en methylfenidaat, beter bekend onder de merknaam Ritalin, helpen bijvoorbeeld om tentamenstof beter te kunnen onthouden. Deze middelen zorgen namelijk voor minder vermoeidheid en voor verhoging van het geestelijk uithoudingsvermogen. Een sterke bak koffie is ook een goede optie, vooral om ’s ochtends op te starten of ’s avonds wanneer je vermoeid raakt. Pas echter op voor overmatig gebruik van middelen als koffie en Ritalin. Op korte termijn kun je hierdoor misschien dingen beter onthouden, maar ze verstoren bij veel gebruik het slaappatroon. Een vast slaappatroon is essentieel om zaken goed te kunnen onthouden en slaapverstoring heeft op de lange termijn een negatief effect op het geheugen.
‘Sporten kan een remedie zijn tegen slaapverstoring, omdat beweging ervoor zorgt dat je vermoeid raakt, waardoor je beter slaapt. Probeer stress te vermijden, want als je bijvoorbeeld strest voor een tentamen, slaap je slechter.
‘Alcohol heeft een heel slechte invloed op het geheugen. Na een paar biertjes kun je misschien denken dat je een effectief slaapmiddel hebt gevonden, maar door de kater die je oploopt, presteert je geheugen juist minder goed. Je brein kan daarnaast niet goed uitrusten na het consumeren van alcohol.’

Wessel Sandtke, Nederlands geheugenkampioen en derdejaarsstudent Psychologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
‘Visualisatie is van groot belang voor het onthouden van informatie. Als je zaken wilt onthouden, maak je daar gekke beelden van, zoals iets gewelddadigs of seksueels. Die beelden plaats je in je hoofd op een bekende route en vervolgens loop je die route in je gedachten af. Je loopt bijvoorbeeld van je kamer naar de voordeur en onder- weg kom je die gekke beelden tegen. Voor een geheugenkampioenschap leer ik op deze manier reeksen van zo veel mogelijk willekeurige woorden uit mijn hoofd. Dit kan ook werken voor een tentamen.
‘Wat je ook kunt doen om je geheugen te verbeteren, is een associatief bruggetje maken in je hoofd. Stel dat iemand Jan Bakker of Kees Broeke heet. Dan zet je hem in je hoofd een koksmuts op of visualiseer je hem zonder broek, waardoor je later bij zijn gezicht die associatie maakt en de naam erg makkelijk weer op kunt roepen. Als je diegene later ontmoet, weet je direct hoe hij heet.
‘Het belangrijkste bij het verbeteren van het geheugen is om er veel tijd aan te besteden. Wereldgeheugenkampioenen bij steken duizenden uren in het trainen van trucs. Een fotografisch geheugen bestaat niet. Niemand kan alles wat hij ooit heeft gezien terughalen als een foto. Ik ben zelf bijvoorbeeld maar een gemiddelde student, dus iedereen zou met genoeg moeite Nederlandse geheugenkampioen kunnen worden.’

Gezinus Wolters, universitair hoofddocent Cognitieve Psychologie aan de Universiteit van Leiden en expert op het gebied van het geheugen.
‘Als je het geheugen wilt trainen om gebeurtenissen en ervaringen goed te onthouden, moet je deze in de eerste plaats zo snel mogelijk op papier zetten en regelmatig nalezen. Maak daarnaast foto’s van die gebeurtenissen om alles zo effectief mogelijk in je geheugen te plaatsen. Voor het onthouden van vakantiemomenten maken we niet voor niets overal kiekjes van.
‘Het geheugen train je anders bij het onthouden van zaken die niets met elkaar te maken hebben. Om deze informatie te memoriseren, kan je het best gebruik maken van “mnemonische technieken”. Dit zijn trucs waarbij je een verband creëert tussen willekeurige informatie of cijfers, zoals jaartallen of een boodschappenlijstje. Kaartentellers en geheugenkampioenen maken volop gebruik van deze technieken.
‘Wanneer je graag een hoog cijfer wilt halen voor een tentamen, moet je heel andere technieken toepassen. Het helpt als je zo veel mogelijk voorkennis hebt van het onderwerp dat je bestudeert. Wanneer je ergens van tevoren in geïnteresseerd bent, onthoud je het ook makkelijker en kun je daar beter nieuwe kennis aan verbinden. Als de voorkennis ontbreekt, kun je retrieval practice toepassen, waarbij je regelmatig herhaalt wat je denkt te hebben geleerd of er met anderen over praat. Geef jezelf hierbij ook feedback over wat je nog niet bleek te weten en herhaal dit “oefenen in ophalen” vaak.’ 

ANSvrouwDe balans van ANS

1. Herhaal je tentamenstof zo vaak mogelijk en deel de kennis met andere mensen.
Op deze manier oefen je met de stof en prent je deze in je geheugen.

2. Loop in je hoofd een bekende route af en plaats daarlangs de beelden die je wilt onthouden.

3. Maak een associatief bruggetje met de naam van de persoon die zich aan je voorstelt. Jan Bakker beeld je bijvoorbeeld af met een bakkersmuts op.

4. Drink een bak troost om ’s avonds vermoeidheid tegen te gaan en zaken beter te onthouden.

5. Zorg voor voldoende slaap en doe aan sport om vermoeid te raken. Je geheugen werkt het best als je goed uitgerust bent.

6. Drink niet te veel alcohol voordat je een afspraakje regelt met Klaas Vaak. Door de consumptie van alcohol kan je brein niet goed uitrusten.

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap?
Mail deze naar redactie@ans-online.nl

Add a comment
Redactie
Hoe ga ik om met een winterdepressie?

ANS geeft raad: winterdepressies

In ‘ANS geeft raad’ bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt deskundigen in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een farmacoloog, studentpsycholoog en klinisch psycholoog antwoord op de vraag: hoe ga ik om met een winterdepressie?

Tekst: Max Bosschaart en Noor de Kort
Illustratie: Jeroen Wintraecken 

Dit artikel verscheen eerder in het derde nummer van ANS

Judith Haffmans, farmacoloog, gespecialiseerd in winterdepressies en chronobiologie
‘Een regelmatig slaappatroon helpt bij het omgaan met een winterdip. Al onze lichamelijke en mentale functies zijn ritmes die netjes op elkaar moeten worden afgestemd. Dit doet de biologische klok. Om deze ritmes niet te verstoren, is het van belang om overdag geen middagdutjes te doen en ’s ochtends op tijd op te staan. Onze interne tijdgever is melatonine, een hormoon dat wordt vrijgemaakt in de pijnappelklier als het donker is. Rond een uur of zes ’s avonds wordt dit stofje in de hersenen aangemaakt en in de ochtend verdwijnt het als er licht op je ogen valt. In de winter wordt het ’s middags rond drie uur al donkerder en is de lucht vaak grijs. Melatonine wordt dan niet goed afgebroken en dit zorgt voor een lusteloos gevoel. Een onregelmatig slaapritme versterkt dit.
Studenten zijn gevoeliger voor een winterdepressie omdat ze een onregelmatig eetpatroon hebben, veel uitgaan en lang uitslapen. Regelmatig eten is ook belangrijk, want snaaien is funest voor je bioritme. Als je het ene ritme verstoort, verstoor je namelijk weer een ander ritme. De hormonen die je eetgedrag bepalen, zorgen ervoor dat je trek of een verzadigd gevoel hebt. In de winter is er een grotere kans dat je eetpatroon verstoord raakt. Rond de feestdagen eten we bijvoorbeeld op rare tijden. Bovendien komen er rond deze tijd vaak gerechten op tafel die we normaal nooit eten.
Voor een echte depressie, dus geen tijdelijk dipje, is lichttherapie de meest effectieve behandelmethode. Preventief lichttherapie geven is echter geen goed idee. Je schiet dan de andere kant op: je wordt heel druk.’

Annemiek Godefrooy, studentpsycholoog aan de Radboud Universiteit en psychotherapeut
‘De meest simpele methode om met een winterdepressie om te gaan, is veel naar buiten gaan en de zon pakken die er is. Het is wel winter, maar de zon schijnt vaker dan je denkt. Een veelgenoemde theorie is namelijk dat weinig zonlicht ervoor zorgt dat mensen met aanleg voor depressie eerder hierin geraken.
Probeer jezelf niet terug te trekken, maar zoek juist andere mensen op en vraag of ze je willen stimuleren om activiteiten te ondernemen. Praten over het probleem is heel belangrijk. Het helpt namelijk als iemand zegt: “Ik ben hier ook in het weekend. Zullen we een stukje in het bos gaan wandelen, of fietsen in de Ooijpolder?’’ Lid worden van een sportvereniging kan ook helpen. Dit zorgt voor structuur in je leven. Je gaat ergens naartoe en hierdoor kom je uit je isolement.
Wat je absoluut niet moet doen, is in je bed blijven liggen. Je hebt hier misschien wel behoefte aan. Dat is dus lastig, want je moet tegen je wil in opstaan.’

Ybe Meesters, klinisch psycholoog aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en hoofd van polikliniek Winterdepressies van het Universitair Centrum Psychiatrie Groningen
‘Waarschijnlijk is de winterdepressie een biologisch fenomeen, maar hoe het nu exact in de hersenen werkt, is nog onduidelijk. De veronderstelling is dat een verstoring van de biologische klok, die in de hersenen zit, tot een winterdip leidt. De klachten zijn somberheid, weinig energie en een grote behoefte aan slaap.
Een eenvoudige manier om een winterdepressie te voorkomen, is naar een zonnig oord gaan, waar geen korte dagen zijn. Deze vorm van depressie houdt namelijk een verband met licht. In de winter zijn de dagen korter, waardoor de hoeveelheid daglicht minder is. Een manier om met een winterdip om te gaan, is daarom ’s ochtends vroeg, na zonsopgang, een wandeling maken in de buitenlucht, want dan kom je in aanraking met licht. Bij een zware depressie kan lichttherapie worden toegepast. Daarbij zorgen speciale lampen ervoor dat je kunstmatig extra licht krijgt toegediend. Bij 70 à 80 procent van de patiënten nemen de klachten na ongeveer een week therapie weer af.
Meer licht ontvangen helpt dus, maar onder de zonnebank gaan liggen, werkt niet. Een zonnebank maakt gebruik van ultraviolet in het licht, want je moet er bruin van worden. Ultraviolet is schadelijk voor de ogen en daarom niet geschikt voor lichttherapie. Het licht dat wij gebruiken voor de behandeling van winterdepressies moet namelijk op het netvlies van de ogen vallen.’

De balans van ANS

ANSvrouw1. Om helemaal geen last te hebben van een winterdepressie, kun je het beste naar een ver oord verhuizen, waar geen korte dagen zijn.

2. Je bed ligt natuurlijk erg lekker, maar wees verstandig en kom ook in de winter op tijd je nest uit. Een wandeling in de vroege buitenlucht zorgt voor afbraak van melatonine, zodat je echt wakker wordt.

3. Om je bioritme niet nog meer te verstoren, is het belangrijk om regelmatig te eten. Weersta dus de verleiding om jezelf vol te stoppen met chocoladepepernoten en kerstkransjes.

4. Wees sociaal. Anderen kunnen je helpen om activiteiten te ondernemen.

5. Bij een aanhoudende depressie biedt lichttherapie uitkomst. Laat je wel goed informeren, voordat je hieraan begint. Door het preventief toepassen van lichttherapie kan je bioritme namelijk van slag raken.

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap? Mail deze naar redactie@ans-online.nl

Add a comment
Redactie
Hoe maak ik een geslaagde grap?

ANS geeft raad: humor

In ‘ANS geeft raad’ bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt deskundigen in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een psycholoog, cultuursocioloog en cabaretier antwoord op de vraag: hoe maak ik een geslaagde grap?

Tekst: Auke van der Veen en Miriam Zeroug 
Illustratie: Jeroen Wintraecken

Sibe Doosje, universitair docent Klinische en Gezondheidspsychologie aan de Universiteit Utrecht en oprichter van het ‘Humorlab’, dat workshops, lezingen en congressen organiseert over humor
‘Het basisingrediënt van een goede grap is de tragedie. Bij humor relativeer je in feite iets dat eigenlijk serieus en tragisch is. Wanneer iemand van het dak stort, lachen mensen om de ellende daarvan. Als er daarbij echter een nek breekt, is het niet meer grappig. Te ver gaan met narigheid werkt dus niet. Het meest komische is het uitbuiten van je eigen leed, omdat dat nog tragischer is dan de tegenspoed van een ander. Doen alsof je uitglijdt over een banaan, levert altijd een lach op.
‘Als een ernstige gebeurtenis net heeft plaatsgevonden, moet er genoeg tijd overheen gaan voordat je daar een grap over kan maken. Een gebeurtenis is pas rijp voor een grap als de tragedie niet meer aan de oppervlakte ligt. Iets naars dat nog vers in het geheugen ligt, is niet komisch. In 2015 worden plaatjes over vliegtuigen die het World Trade Center verwoesten door veel mensen leuk gevonden, maar vlak na de ramp was dat niet zo.'
‘Als je intelligent bent en je hoort een originele grap die ingewikkeld in elkaar zit, kun je de humor ervan meer waarderen. Slimme mensen waarderen verfijnde, zelf bedachte grappen, omdat ze daarbij meer stof tot nadenken hebben. Canned jokes, moppen die niet gebonden zijn aan een bepaalde situatie, werken bij hen niet. Een goed voorbeeld hiervan is de grap over het blondje met een koptelefoon op. Waarom valt ze dood neer als je dat ding van haar hoofd aftrekt? Omdat het bandje zegt: “Adem in, adem uit”. Vrouwen en intellectuelen – vooral intellectuele vrouwen – zullen hier waarschijnlijk niet om schateren.’
 
Rob Urgert, cabaretier, televisiepresentator en schrijver van het boek Humor? Doe het zelf!
‘De ingrediënten van een goede grap zijn de aanwezigheid van een slachtoffer, een clue en emotie. Je moet er altijd voor zorgen dat iemand of een bepaald denkbeeld de sjaak is. Het is belangrijk dat de toehoorders worden verrast door een clou, een onverwachte wending van het plot waardoor alles op zijn plaats valt. Daarnaast moet je inspelen op de emoties van het publiek, zodat ze betrokken raken bij de grap. Bij het programma De Kwis waar ik aan meewerk wist Paul de Leeuw bijvoorbeeld met succes de drie bouwstenen van een geslaagde grap in de praktijk te brengen. Hij moest in de eerste aflevering aan Henk Bleker een vervelende vraag stellen en vroeg naar een broer die toevallig ‘Anus’ heette. Bleker was het slachtoffer, de clou was dat er werd gevraagd naar een man genaamd ‘anusbleker’ en de emotie van het publiek was shock.
‘Humor werkt alleen als mensen doorhebben dat een grap is bedoeld als grap. Een film van Jackass vind je bijvoorbeeld pas grappig wanneer je deze thuis op bank zit te kijken en doorhebt dat daarin grappige mannen rare dingen uithalen met mensen op straat. Je kunt nooit om die kerels lachen als je ze in de stad zelf tegen het lijf loopt terwijl ze met opnamen bezig zijn. Dan vind je het irritant om te worden lastig gevallen.’

Giselinde Kuipers, hoogleraar Cultuursociologie aan de Universiteit van Amsterdam, schrijfster van het boek Goede humor, slechte smaak en hoofredactrice van het internationale blad HUMOR
‘Voor een goede grap is het belangrijk dat je de situatie en de mensen met wie je praat goed inschat. Zorg dat het publiek jouw kijk op de wereld deelt, zodat ze je grappen begrijpen. Let er daarnaast op dat je toehoorders dezelfde stijl van humor hebben. Sommige mensen vinden gezelligheid, uitbundigheid en luidruchtigheid komisch. Voor anderen is het juist belangrijk dat je niet te veel laat zien dat je een grap leuk vindt en met een strak gezicht ironisch overkomt. Als ik bij collega’s schreeuwerig zou gaan moppentappen, zouden ze me raar aankijken.
‘Of een grap slaagt, hangt ervan af of deze aanluit bij de culturele groep. De opvattingen over humor verschillen niet alleen sterk binnen Nederland, maar ook tussen landen. Wij Noord-Europeanen vinden het bijvoorbeeld fijn als humor een beetje hard en grensoverschrijdend is, terwijl Noord-Amerikanen veel eerder de neiging hebben om humor te associëren met een positieve moraliteit en zien het als een probleem als anderen worden gekwetst.
‘Een geslaagde grap wordt op een impliciete manier verteld. Als je te duidelijk bent of een mop moet uitleggen, is deze niet leuk meer, dan verdwijnt het uitdagende puzzelelement. Met humor die niet expliciet is, breek je het verwachtingspatroon dat mensen hebben bij reguliere communicatie. Je verwacht in een normaal gesprek niet dat iemand veel informatie achterhoudt. Zoek wel een publiek uit dat genoeg achtergrondkennis heeft, want anders word je alleen maar uitgelachen.’

ANSvrouwDe balans van ANS
1. Zorg ervoor dat je de situatie waarin je zit en de mensen met wie je praat goed inschat. Wanneer je toehoorders hetzelfde wereldbeeld hebben en jouw cultuur delen, begrijpen ze jouw grollen. Ook lachen ze pas wanneer ze dezelfde stijl van humor hebben. Pientere personen prefereren bijvoorbeeld originele, complexe grappen zodat ze meer hebben om over te peinzen.
2. Het leven zit vol met tragedie. Daar is altijd wel een grap over te maken, vooral als deze jezelf betreft. Je relativeert iets wat volkomen serieus is. Pas wel op dat je niet te snel na een verse tragische gebeurtenis aan het moppentappen slaat.
3. Een grap werkt altijd wanneer iemand het slachtoffer ervan is, emoties van het publiek worden bespeeld en een verrassende clue de mop succesvol afsluit.
4. Een geslaagde grap is een puzzel. Wees impliciet en niet te simpel, omdat je op die manier het verwachtingspatroon van je toehoorders doorbreekt.
5. Een grap is pas leuk als je ook daadwerkelijk doorhebt dat deze als grap is bedoeld. 

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap? Mail deze naar redactie@ans-online.nl

Add a comment
Redactie
Hoe maak ik iemand verliefd op me?

ANS geeft raad: liefde

In ‘ANS geeft raad’ bepalen studenten zelf de collegestof. ANS schakelt wetenschappers in voor praktisch advies over alledaagse kwesties en maakt hieruit de balans op. Deze keer geven een sociaal psycholoog, filosoof en biologisch psycholoog antwoord op de vraag: hoe maak ik iemand verliefd op me?

Dit artikel verscheen eerder in het derde nummer van ANS

Tekst: Bas van Woerkum
Illustratie:
Jeroen van Wintraecken 

Tila Pronk, universitair docent Sociale Psychologie aan de Universiteit van Tilburg en schrijver
van het boek Hartstocht: een psychologie van de liefde
‘Voor mannen is het belangrijk om eerst oogcontact te maken met een vrouw. De vrouw moet een non-verbaal signaal geven dat ze de man wel ziet zitten. Uit onderzoek weten we dat de meeste mannen veel makkelijker te versieren zijn dan vrouwen. Vrouwen kunnen beter gewoon op een man afstappen.’
‘Benadruk tijdens een afspraakje vooral niet dat je het ergens mee oneens bent. Tegenpolen trekken elkaar, in tegenstelling tot het spreekwoord, absoluut niet aan. Wil je dat de ander op je valt, ga dan ‘spiegelen’. Als iemand heel enthousiast over sporten praat, zeg dat je ook twee keer per week hardloopt. Als de ander met de handen door het haar gaat, moet je dat tien seconden later ook doen.’
‘De Amerikaanse sociaal psycholoog Art Aron heeft ook een concrete methode ontwikkeld om de kans op intimiteit tussen twee mensen te vergroten. Intimiteit is de sleutel tot verliefdheid. Wanneer je twee willekeurige mensen een serie vragen aan elkaar laat stellen die steeds intiemer wordt, dan is de aantrekkingskracht al groter. Voorbeelden van zulke vragen zijn “Wat voor band heb je met je moeder?” en “Wanneer heb je voor het laatst gehuild in het bijzijn van iemand anders?”. Het kan dus een trucje zijn om te zeggen: “Ik ken een leuk onderzoekje over vragen beantwoorden. Wil je dat met me doen?”’

Gilles van Luijtelaar, hoogleraar Biologische Psychologie aan de Radboud Unversiteit
‘Als je verliefd bent, bevind je je vanuit fysiologisch oogpunt in een stresssituatie. Cortisol is een stresshormoon en de cortisolspiegel verhoogt aanzienlijk wanneer je verliefd bent. Bij mannen verlaagt daarnaast de hoeveelheid testosteron, het mannelijk geslachtshormoon. Dat zorgt ervoor dat jongens op straat met een grote bek ineens lieve jongens worden. Vrouwen hebben ook een beetje testosteron. Sommigen hebben weer iets te veel en dat zijn dan van die mediterrane types met een snor die je wel eens ziet lopen, maar daar gaat het nu niet om. Bij vrouwen stijgt de hoeveelheid testosteron juist. Daardoor worden zij juist agressiever om andere vrouwen weg te jagen.’  ‘Wat je moet doen om iemand verliefd op je te laten worden, is situaties creëren waarin het arousal-niveau hoog ligt. Dit niveau is de mate waarin iemand zich bewust is van wat er gebeurt. Dit stijgt bijvoorbeeld bij de ervaring van spannende dingen en zorgt er ook voor dat mensen sneller verliefd worden. Op de kermis gebeurt dit vaak. Dat is een ontmoetingsplaats die opwindend is, want je gaat in hoge en snelle attracties. Het arousal-niveau neemt daardoor toe. In een disco of een andere plaats waar jongens en meisjes naar elkaar toe gaan is dit niveau ook hoog en vergroot je de kans dat iemand verliefd op je wordt. Alcohol helpt daar een klein beetje bij en partydrugs zoals XTC natuurlijk ook. Niet dat iedereen dan meteen verliefd wordt, maar je houdt veel meer van andere mensen. Dat creëert wel de juiste sfeer.’ 

Jan Drost, docent filosofie aan de Hogeschool van Amsterdam, liefdesexpert en schrijver van het boek Het Romantisch Misverstand
‘Wat je kunt doen om iemand verliefd op je te laten worden, is een soort lijst maken bij wijze van zelfreflectie: wat vind ik echt belangrijk in een vrouw of man? Als iemand dezelfde dingen leuk vindt als jou, is de kans namelijk groter dat diegene jou ook leuk vindt. Je kunt als vrouw ook ontzettend schaars gekleed langs een man paraderen en waarschijnlijk krijg je zijn aandacht. Dat is prima, maar het is dan wel uitsluitend fysiek en die ander wordt niet meteen verliefd. Je moet je afvragen wat je wilt bereiken als je iemand benadert.’ 
‘Daarnaast is op wie je verliefd wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die jij hebt over aantrekkelijkheid, geluk, liefde, enzovoorts. Het idee van de man van je dromen onwikkel je bijvoorbeeld door literatuur, opvoeding en films. Als jij romantische idealen hebt, dan heeft die ander dat natuurlijk ook. Een groot deel van die idealen is onrealistisch. Het is slecht als mensen verwachtingen hebben over hoe het “hoort te gaan”. Iemand kan het beeld hebben dat het begin heel makkelijk moet gaan omdat hij of zij verliefd is. Vervolgens haakt diegene af als het even tegenzit, terwijl die visie een misverstand is over het begin van een relatie.’

De balans van ANS
De mythe is wetenschappelijk ontkracht: tegenpolen trekken elkaar niet aan, dus zet dat idee uit je hoofd. Wanneer je als vrouw iemand op het oog hebt, kun je het best die man gewoon belagen. Mannen moeten afwachten totdat de vrouw instemt. Beiden seksen kunnen daarna gebruik maken van de methode van Art Aron. Niet geschoten is altijd mis, dus probeer het eens.

ANSvrouwDe methode bevat 36 vragen, waardoor het met een redelijk tempo binnen een uurtje moet lukken. Daarnaast is het belangrijk om zo spannend mogelijke situaties te creëren. Horrorfilms, pretparken of uitgaan zijn slechts enkele mogelijkheden. Elke situatie kan bovendien gepaard gaan met alcohol, maar dat is bij iedereen wel bekend. XTC in iemands drankje stoppen is een minder ethisch verantwoorde manier om iemands hart te veroveren en of het de beste methode is, valt te betwijfelen.

Je kunt proberen een lijstje te maken om te zien welke eigenschappen je belangrijk vindt, maar dit lijkt niet de meest vruchtbare tip. Beter kun je de vastgeroeste, romantische idealen van de ander en van jezelf uit de weg ruimen. Door dit bij jezelf te doen word je standaard realistischer en daardoor vind je eerder iemand die bij je past.

Heb je iemand specifiek op het oog, dan pak je het anders aan. Als de vrouw op wie je verliefd bent bijvoorbeeld het hardnekkige idee heeft dat mannen met een roos in hun mond op een wit paard voorbij moeten paraderen, moet je haar overtuigen dat dit nergens op slaat. Als een man dit denkt, geldt dat trouwens ook. Degene die je voor je wilt winnen zal je dan niet meteen verlaten als je een mens van vlees en bloed blijkt te zijn. 

Heb jij ook een prangende vraag voor de wetenschap? Mail deze naar redactie@ans-online.nl 

Add a comment
Redactie