Wist je dat… het idee van een dom blondje te maken heeft met de kleur van je wenkbrauwen?

Duizendpoten hebben maar tientallen poten, er zitten meer bacteriën in je mond dan mensen op aarde en als je je rechteroog sluit kun je nooit over je rechterschouder kijken. In Wist je dat lees je weetjes waarvan je niet wist dat je ze wilde weten. Deze keer: wist je dat het idee van een dom blondje te maken heeft met de kleur van je wenkbrauwen?

Tekst: Myrte Nowee

'Waarom heeft een dom blondje lege flessen in de koelkast?', 'Waarom gaat een dom blondje in een hoek zitten als ze het koud heeft?' of 'Wat is er gebeurd als een dom blondje op een stoel staat?'. Moppen over domme blondjes zijn er genoeg. Maar waar komt het idee vandaan dat blonde mensen dommer zouden zijn dan hun rood- of donkerharige vrienden?

Gekleurde intelligentie 
De crux zit hem niet in de kleur van het hoofdhaar van de persoon, maar in de kleur van de wenkbrauwen. De VPRO stuurde als experiment een blond meisje van een jaar of 20 de straat op. Aan willekeurige voorbijgangers werd gevraagd wat haar opleidingsniveau zou zijn en in welke richting ze zou werken of studeren.

Wanneer het meisje met haar eigen blonde wenkbrauwen de straat op ging waren de antwoorden vooral in de laagopgeleide hoek te zoeken. 'Kassamedewerker?',  'Iets in de horeca?' en 'In een kledingzaak?'. De antwoorden waren drastisch anders toen het meisje met donker gekleurde wenkbrauwen de straat op ging. Niet alleen dachten voorbijgangers vaker dat ze studeerde in plaats van werkte, ook waren de mogelijke studies die ze opnoemden bijna allemaal van universitair niveau. Met donker gekleurde wenkbrauwen werden ineens antwoorden als 'geneeskunde', 'een leidinggevende functie' en 'advocaat' genoemd.

Gezicht spreekt boekdelen
Waardoor komt het dat de kleur van je wenkbrauwen invloed heeft op hoe intelligent je overkomt?
De wenkbrauwen hebben een duidelijke signaalfunctie: zonder dat je het doorhebt, bewegen je wenkbrauwen mee bij iedere gezichtsuitdrukking die je maakt. Op die manier geven ze voor je gesprekspartner een beeld van je gedachtes of gevoelens op dat moment. Bij mensen met blonde wenkbrauwen bewegen deze natuurlijk ook mee, maar door de lichte kleur vallen ze minder op. De gesprekspartner kan daardoor niet alleen minder goed inschatten wat iemand met blonde wenkbrauwen denkt, het lijkt over het algemeen alsof diegene minder op de informatie uit het gesprek reageert. Om die reden kan het lijken of de persoon niet snapt wat er wordt verteld.

Zoiets ogenschijnlijk onbenulligs als de kleur van je wenkbrauwen kan dus veel betekenen voor een eerste indruk. Heb je binnenkort bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek, dan kun je overwegen om je wenkbrauwen net wat donkerder te kleuren. Wie weet werkt het in je voordeel.

PS Mocht je nieuwsgierig zijn geworden naar de antwoorden: 'Voor als er gasten komen die niets willen drinken', 'Omdat de hoek negentig graden is’ en 'Ze wilde aan de computer werken maar schrok van de muis'.

 

Redactie
vergoeding of pech?

Je goed recht: "De directie is niet aansprakelijk", of toch wel?

Van huisjesmelkers tot illegaal downloaden en van stagevergoedingen tot het DUO. Studenten komen het recht overal tegen. Op ANS-Online geeft Rechtswinkel Nijmegen-Oost maandelijks uitleg over juridische zaken waar studenten mee te maken krijgen. Deze keer: de waarde van bordjes met de tekst "de directie is niet aansprakelijk".

Tekst: Lieke Oosterveld

Eens in de zoveel tijd een goed avondje stappen mag in het leven van de gemiddelde student niet ontbreken. Met de typisch Nederlandse weersomstandigheden is het dan zeker geen overbodige luxe om een jas mee te nemen op de fiets. Eenmaal op de plaats van bestemming aangekomen, is het dan erg fijn om je jas in de garderobe te kunnen ophangen. Enkele uren later sta je met je ophaalbewijs in de aanslag bij de garderobe om je jas weer op te halen, maar wanneer je eindelijk aan de beurt bent, blijkt je jas uit de garderobe te zijn verdwenen. Tot overmaat van ramp vertelt de garderobehouder dat je pech hebt, en hij de jas niet hoeft te vergoeden. Hierbij wijst hij naar een bordje met de mededeling 'de directie is niet aansprakelijk voor verlies, diefstal en/of beschadiging van uw eigendommen'. Maar klopt dat bordje wel? Heb je dan echt gewoon pech als jouw jas na een avondje stappen uit de garderobe is verdwenen? En hoe zit het als de garderobehouder aangeeft maximaal €50 te zullen vergoeden?

Bewaarnemingsovereenkomst
Zonder dat je het misschien door hebt, sluit je bij het afgeven van je jas een overeenkomst met de garderobehouder. Deze overeenkomst wordt een bewaarnemingsovereenkomst genoemd. De kern van de bewaarnemingsovereenkomst is dat je er vanuit mag gaan dat de garderobehouder maatregelen treft om diefstal of beschadiging van jouw jas te voorkomen. Als je vervolgens jouw jas komt ophalen en deze blijkt weg of beschadigd te zijn, dan kan je de garderobehouder hiervoor in veel gevallen aansprakelijk stellen

Uitsluiting van aansprakelijkheid
Omdat veel horecaondernemers hier niet op zitten te wachten proberen zij hun aansprakelijkheid uit te sluiten door een bordje op te hangen met een mededeling zoals 'de directie is niet aansprakelijk voor verlies, diefstal en/of beschadiging van uw eigendommen'. Het bordje van de horecaondernemers dient als algemene voorwaarde die je accepteert als je besluit je jas in de garderobe op te hangen. De horecaondernemer probeert er op die manier voor te zorgen dat hij minder snel aansprakelijk kan worden gesteld. Desondanks kan hij hier meestal geen geslaagd beroep op doen. De wet bepaalt namelijk dat een algemene voorwaarde waarin staat dat de garderobehouder zijn aansprakelijkheid (deels) uitsluit, in principe wordt beschouwd als 'onredelijk bezwarend'. Dit houdt kort gezegd in dat de wetgever het in de meeste situaties oneerlijk vindt als de garderobehouder er op die manier voor kan zorgen dat hij niet (volledig) aansprakelijk is. Het is daarom aan de garderobehouder om aan te tonen dat het in zijn geval wél redelijk was om zich op het bordje te beroepen. In het geval van een bewaakte garderobe is dit niet eenvoudig. Hierbij maakt het in principe niet uit als er geen of slechts een kleine vergoeding voor de garderobe is .

Als het gaat om een gratis, onbewaakte garderobe, dan ligt het mogelijk anders. Van de horecaondernemer kan niet worden verlangd dat hij de schade vergoedt voor een jas die is verdwenen uit een gratis, onbewaakte garderobe in een druk café. In dat geval is een bordje met de tekst 'het gebruik van deze onbewaakte garderobe is kosteloos en voor risico van de gebruiker' in de meeste gevallen wél voldoende om de aansprakelijkheid uit te sluiten. Is het daarentegen verplicht om je jas in een onbewaakte garderobe op te hangen, dan kunnen de omstandigheden weer anders zijn. Hierbij zal het probleem zich met name voordoen dat het lastig is om aan te tonen dat je daadwerkelijk een jas hebt opgehangen. In zo'n garderobe krijg je immers geen ophaalbewijs bij het afgeven van je jas, waardoor iedereen wel kan zeggen daar een jas te zijn kwijtgeraakt.  

Hoogte van de schadevergoeding
Wanneer het je gelukt is om een schadevergoeding te krijgen, willen garderobehouders nog wel eens het standpunt innemen dat zij slechts een bepaald maximumbedrag hoeven te vergoeden van bijvoorbeeld €50 of €100. Zo heeft een rechter enkele jaren geleden geoordeeld dat een horecaondernemer een jas van maar liefst €688 moest vergoeden, terwijl er slechts €1,50 was betaald voor de garderobe. Het aanbod van de horecaondernemer om €300 te vergoeden was volgens de rechter niet redelijk. De garderobehouder zal in principe dus altijd de werkelijke waarde van jouw jas moeten vergoeden als hij deze kwijtraakt. Hierbij geldt natuurlijk wel dat je zult moeten aantonen hoeveel je voor je jas hebt betaald.

Samenvattend
Bordjes met de tekst 'de directie stelt zich niet aansprakelijk voor vermissing, diefstal en/of beschadiging van uw eigendommen' kom je overal tegen. Niet alleen in cafés of andere uitgaansgelegenheden, maar ook in restaurants, bioscopen, fietsenstallingen of andere plaatsen waar veel publiek komt. In de meeste gevallen kun je de ondernemer echter wel degelijk aansprakelijk stellen. Als jij je eigendommen aan iemand toevertrouwt, dan mag je er namelijk vanuit gaan dat diegene jouw spullen in dezelfde staat zal teruggeven. Doet hij dit niet, dan heb je recht op een schadevergoeding. Deze schadevergoeding is dan in ieder geval net zo hoog als de waarde van jouw spullen. Dit is slechts anders als het gaat om een onbeveiligde situatie. In dat geval kan de ondernemer vaak niet aansprakelijk worden gesteld. Kortom, laat je niet zomaar afschrikken door bordjes met deze welbekende tekst.

 

Redactie

Kleren maken de vrouw

Feminisme is in de mode. Van Dior tot Forever21: shirts met teksten als 'The future is female' en 'Girl power' zijn in elke maat en voor elk budget te verkrijgen. Maar wie is er nu eigenlijk gebaat bij deze 'feministische' shirts?

Tekst: Aaricia Kayzer en Floor Toebes
Illustratie: Inge Spoelstra 

THE FUTURE IS FEMALE

 

Feminisme anno 2019 gaat over grote thema's zoals abortuswetgeving en vrouwenbesnijdenis, maar ook oversluimerende verschillen tussen man en vrouw: ongewensteaanrakingen, het gebrek aan vrouwen aan de top of de loonkloof. Het is een complexe stroming waarin gelijke kansen voor ieder mens centraal staan in een wereld waarin juist iedereen verschilt.

Feminisme zat een tijd in een verdomhoekje, ziet Anneke Smelik, hoogleraar Visuele Cultuur aan de Radboud Universiteit (RU). 'Het cliché bestond dat feministen allemaal lelijke lesbische vrouwen in paarse tuinbroeken zijn, maar dat is natuurlijk helemaal niet zo.' Tegenwoordig lijkt feminisme juist in de mode: Kim Kardiashian en Nicki Minaj identificeren zich ermee, Madonna en Rihanna dragen feministische shirts en sinds modehuis Dior in 2017 een shirt met 'The future is female' de catwalk opstuurde, hangen ook winkels als H&M, Forever21 en Primark vol met 'Girl power' en '#feminist'.

Een hippere beeldvorming omtrent het feminisme lijkt positief, maar het is maar de vraag in hoeverre zulke 'activistische' shirts de stroming helpen. Feministen, bedrijven of kleermakers: wie plukken daadwerkelijk de vruchten van deze 'geëmancipeerde' shirts? 

Holle woorden
Journalist Emy Demkes twijfelt of een boodschap op een T-shirt leidt tot meer bewustwording of interesse. Voor De Correspondent schrijft ze artikelen waarin ze de kledingindustrie onder de loep neemt. 'Ik denk dat veel mensen zo'n shirt dragen om met de hype mee te gaan, zonder dat ze eigenlijk weten wat het feminisme inhoudt of waarom het belangrijk is om voor vrouwenrechten op te komen. Het kan natuurlijk zo zijn dat jongeren die aanvankelijk niets met feminisme hebben door de trend geïnteresseerd raken in de boodschap achter de ideologie, maar ik denk niet dat die groep heel groot is.'

Ook Libby van Dalen, lid van feministisch platform De Bovengrondse, denkt dat er twee kanten aan feministische shirts zitten. 'Het normaliseert feminisme en kanop die manier de ideologie een positiever imago geven. Feminisme was namelijk heel lang een "vies" woord.' Anderzijds kan de commercialisering van feminisme ervoor zorgen dat de boodschap verzwakt en alleen de tekst overblijft, denkt Van Dalen. 'Misschien komt het woord loste staan van de strijd voor gelijkheid.'

'Feminisme was heel lang een "vies" woord.'

Dat betekent echter niet dat het slecht is om een shirt met feministische leuzen te dragen. 'Als het dragen van zulke shirts een manier is om feminisme uit te dragen, is dat oké. Door bewust te kiezen voor een shirt met zo'n boodschap, maak je hoe dan ook een statement. Soms kan activisme beginnen met een T-shirt', gaat Van Dalen verder. Smelik denkt echter dat de kans klein is dat feministische shirts meer bewustwording creëren. 'Het kan positief zijn als jonge, hippe meiden zichzelf als feminist zien, maar uiteindelijk hebben de bedrijven die zulke shirts maken een winstoogmerk en daardoor verwatert de feministische gedachte.' Op het moment dat bedrijven iets oppakken, is de angel er volgens Smelik namelijk al uit. 

'In de tijd dat iedereen met een Che Guavara-shirt rondliep, was ook niet iedereen communist. Het was gewoon hip.' Deze commercialisering is een trend die niet alleen in mode plaatsvindt. 'Eigenlijk zie je dat bijna alles op dit moment heel snel in een kapitalistisch systeem wordt opgenomen, met het doel om zo snel mogelijk zo veel mogelijk winst te maken.'

Een feministisch verhaal
Volgens Smelik kan het feminisme gebruikt worden als een verhaal om de verkoop van producten te stimuleren. Om te zorgen dat mensen producten blijven kopen, moet de urgentie van zo'n nieuw product namelijk duidelijk gemaakt worden. Daarom veranderen trends constant. 'Je ziet dat overal', vertelt Smelik. 'Niet alleen in de mode, maar ook bij gadgets of superfoods. Er wordt telkens een nieuw verhaal verzonnen om trends te laten zien.' Het narratief kan bijvoorbeeld eerst zijn dat een jurkje met sneakers combineren comfortabel en cool is. Een korte tijd later kan dit echter veranderen naar het aanprijzen van oncomfortabele hoge hakken, die de consumentkrachtig of vrouwelijk zouden laten voelen.

'Wie het allerminste halen uit deze 'feministische' trend, zijn de vrouwen die de kledingstukken maken.'

Hoewel het voornamelijk verkooptrucs zijn, kan zo'n narratief misschien ook worden ingezet voor iets goeds. Voor duurzame kleding, bijvoorbeeld. Smelik ziet een omslagin de bewustwording rondom duurzaamheid en arbeidsomstandigheden. 'Iedereen was stil toen ik drie jaar geleden een verhaal vertelde over duurzaamheid, maar nu kennen steeds meer mensen van de schaduwkanten van de kledingindustrie.' Misschien bereikt de mode binnenkort een punt van zelfbewustzijn waarin duurzaamheid het nieuwe narratief wordt, met een opdruk als 'This shirt is sustainable'. Sommige bedrijven gebruiken duurzaamheid al om hun producten aan te prijzen. Een voorbeeld is cosmeticamerk Lush, dat de hashtag '#BeCrueltyFree' op een 'shampoo bar' heeft gedrukt. Wellicht kan feministische kleding op eenzelfde manier een rol spelen in destrijd voor gelijke rechten.

Hypocriete productie
Op zo'n punt is de kledingindustrie echter nog lang niet. Wie namelijk het allerminste halen uit deze 'feministische' trend, zijn de vrouwen die de kledingstukken maken. Op het gebied van duurzaamheid en arbeidsomstandigheden wringt de schoen namelijk pas echt. Het gros van de shirts met feministische leuzen wordt in elkaar gezet dooronderbetaalde vrouwen in slechte werkomstandigheden.

'Bijna alle kleding wordt gemaakt in Bangladesh, India of China', vertelt Demkes. 'Allemaal landen waarvan heel duidelijk uit rapporten naar voren komt dat het slecht is gesteld met arbeidsomstandigheden.' In de kledingindustrie zijn voornamelijk vrouwen werkzaam tussen de twintig en dertig jaar, die weinig betaald krijgen en moeilijk rondkomen. De eigenaren van fabrieken zijn veelal mannen en er is regelmatig sprake van seksueel misbruik. 'Vrouwen kunnen vaak nergens terecht met hun verhaal en er is ook niemand die voor hen opkomt', aldus Demkes. 'Het is nogal vreemd om met een T-shirt rond te lopen dat voor feminisme pleit, terwijl het tot stand is gekomen door vrouwenuitbuiting.'

Er zijn feministische shirts die duurzaam en eerlijk worden geproduceerd door kleine bedrijven, maar in een markt die gedomineerd wordt door grote ketens is het over het algemeen moeilijk om als consument te controleren waar je shirt precies vandaan komt. Veel merken zijnleren waar je shirt precies vandaan komt. Veel merken zijn niet transparant over hun productieketens - luxe merken zelfsnog minder dan goedkope merken, blijkt uit onderzoek van de internationale duurzaamheidsorganisatie Fashion Revolution.

'Het is bijna onmogelijk om niet hypocriet te zijn.'

'Kijk goed naar het bedrijf waar je iets van koopt', adviseert Demkes. 'Bij grote ketens die een verdienmodel hebben dat gebaseerd is op snelle productie voor zo min mogelijk geld, weet je eigenlijk al dat de kans groot is dat arbeiders worden uitgebuit.' Er zijn een paar initiatieven die kunnen helpen bij het uitzoeken van duurzame merken, zoals de website Rankabrand. Gewoon afstappen op de winkelmedewerker kan volgens Demkes ook veel opheldering geven: 'Als diegene niet kan vertellen waar het kledingstuk is gemaakt of door wie, weet je eigenlijk al dat er iets niet goed zit.'

Slechte werkomstandigheden, het risico op de uitholling van de ideologie en vooral veel winst voor bedrijven: hoe goed zo’n modieus statement ook bedoeld is, er lijken niet veel voordelen te zitten aan de feministische T-shirts van grote bedrijven. Toch heeft het volgens Van Dalen geen zin om vrouwen die zulke shirts dragen te bekritiseren. 'Het is bijna onmogelijk om niet "hypocriet" te zijn. Je moet vooral kritisch zijn tegenover grote bedrijven.'

 

 

 

Redactie
Rechten en plichten van de kleine lettertjes

Je goed recht: algemene voorwaarden

Van huisjesmelkers tot illegaal downloaden en van stagevergoedingen tot het DUO. Studenten komen het recht overal tegen. Op ANS-Online geeft Rechtswinkel Nijmegen-Oost maandelijks uitleg over juridische zaken waar studenten mee te maken krijgen. Deze keer: algemene voorwaarden.

Tekst: Bregt Martens

Bijna iedereen heeft er dagelijks, gemerkt of ongemerkt, wel mee te maken: algemene voorwaarden. Is het niet bij het binnenlopen van een festival of het plaatsen van een online bestelling, dan is het wel bij de zelfscankassa in de supermarkt. Vaak klikken we achteloos het vinkje aan of gaan er stilzwijgend mee akkoord. Niet voor niets worden deze vaak ook wel 'de kleine lettertjes' genoemd. Betekent dit dan gelijk dat je in alle gevallen aan die vervelende kleine lettertjes gebonden bent? Niemand leest immers toch honderd pagina's juridische tekst? In dit artikel zullen we de praktische werking van algemene voorwaarden bespreken.

Naaktschilders B.V.
Stel dat Diederik-Jan met zijn jaarclub een weekendje weg wil om het eerste lustrum van zijn jaarclub te vieren. Ze hebben dit keer een originele activiteit bedacht, namelijk naaktschilderen. DJ vindt een leuke workshop bij Naaktschilders B.V. en laat per mail weten deze workshop te willen boeken. Ondertussen gaat hij akkoord met de algemene voorwaarden van het bedrijf, zonder er echt bij stil te staan. In de offerte stond namelijk een link naar de algemene voorwaarden, maar deze heeft DJ niet opgemerkt. Een paar dagen later vindt hij echter precies zo'n zelfde cursus, maar dan voor de helft van het geld. Hij krabt zich even achter de oren en besluit toch maar de goedkopere optie te nemen, aangezien het toch zo'n vijftig bier scheelt. Hij laat twee weken voor de geplande activiteit aan Naaktschilders B.V. weten toch af te zien van de cursus omdat hij een andere heeft gevonden. Eind goed al goed lijkt het, totdat hij opeens een factuur van Naaktschilders B.V. ontvangt. Hij moet annuleringskosten ter hoogte van 90% van de afgesproken prijs betalen omdat de annuleringstermijn van drie weken al was verstreken. DJ schrikt zich rot en mailt terug dat hij dat zeker niet gaat betalen. Hij heeft toch immers helemaal niets voor dat geld gekregen? Het bedrijf mailt vervolgens dat dit gewoon in de algemene voorwaarden staat, en DJ er daarom aan gebonden is.

Is DJ nu verplicht het gevorderde bedrag te betalen? Aan de hand van verschillende wettelijke regelingen zullen we de werking van de algemene voorwaarden in deze casus bespreken.

Inzichtelijkheid van de algemene voorwaarden
Ten eerste wist DJ überhaupt niet dat er algemene voorwaarden in het spel waren, laat staan dat hij ze gelezen heeft. Dit laatste is in ieder geval niet relevant. De wet bepaalt namelijk dat iemand ook aan algemene voorwaarden is gebonden in het geval ze niet zijn gelezen. Het maakt ook niet uit of de verstrekker van de algemene voorwaarden dit wist. Wél moet de consument een redelijke gelegenheid hebben gekregen de algemene voorwaarden te kunnen lezen. Er zijn verschillende manieren waarop dit mogelijk is: bij online overeenkomsten is bijvoorbeeld een directe link naar de voorwaarden genoeg. Daarentegen is het niet genoeg om alleen te verwijzen naar de website en te noemen dat ze daar ergens te vinden zijn. Ook mag niet achteraf, nadat de overeenkomst gesloten is, verwezen worden naar algemene voorwaarden. DJ heeft in dit geval dus pech: het bedrijf had keurig een link geplaatst naar de algemene voorwaarden en heeft zo voldaan aan de plicht de algemene voorwaarden kenbaar te maken.

Onredelijk bezwarend
DJ moet 90% van de kosten betalen omdat de annuleringstermijn van drie weken al was verstreken. Is dit niet een beetje veel omdat DJ niet drie maar twee weken van tevoren heeft geannuleerd? In sommige gevallen kunnen algemene voorwaarden onredelijk bezwarend zijn. De wet beschermt consumenten tegen dit soort algemene voorwaarden. Een algemene definitie van onredelijk bezwarend is lastig te geven. Het hangt vaak namelijk af van de omstandigheden van het geval. Het gaat erom of de consument heel erg benadeeld wordt door de voorwaarden. De wet kent wel twee lijsten als uitgangspunt: de zwarte lijst en de grijze lijst. Bepalingen die onder de zwarte lijst vallen, zijn altijd onredelijk bezwarend. Stel dat DJ een abonnement op het tijdschrift Quote heeft, dan mag in de algemene voorwaarden van het abonnement niet worden opgenomen dat binnen drie maanden een prijsverhoging kan worden doorgevoerd zonder dat DJ het abonnement kan opzeggen. Dat is namelijk een bepaling die op de zwarte lijst staat.

Daarnaast is er nog de grijze lijst. De bepalingen die hierop staan zijn in de meeste gevallen onredelijk bezwarend maar kunnen door bepaalde omstandigheden soms wel geldig zijn. De annuleringskosten waar Naaktschilders B.V. een beroep op doet, vinden we op deze grijze lijst. Annuleringskosten mogen in principe niet in algemene voorwaarden worden opgenomen, tenzij de partij kan aantonen dat hij door de annulering kosten heeft gemaakt of winst is misgelopen. Daarnaast moeten die kosten ongeveer hetzelfde zijn als het gevraagde bedrag in de voorwaarden. Hoe zit het dan in het geval van DJ? De aanbieder van de workshop zal aannemelijk moeten maken dat hij bijna alle kosten voor de workshop al heeft gemaakt en veel winst is misgelopen. Waarschijnlijk gaat hem dit niet lukken, zeker niet omdat DJ nog relatief op tijd is met annuleren. Het gevolg is dat de grijze lijst bescherming biedt tegen deze bepaling.

Vernietigbaarheid
Indien de zwarte of grijze lijst bescherming biedt tegen een bepaling, houdt dit in dat deze vernietigbaar is door de consument: de rechtsgevolgen worden ongedaan gemaakt Dit klinkt vrij abstract, maar iets concreter betekent dit dat er wordt gedaan alsof de bepaling nooit heeft bestaan. DJ hoeft de annuleringskosten dan ook niet te betalen indien hij de bepaling vernietigt. Vernietigen kan op twee manieren: zowel door naar de rechter te stappen als door een brief te sturen naar de wederpartij waarin je verklaart de bepaling te willen vernietigen. Een brief sturen is natuurlijk veruit het makkelijkst, maar biedt wel minder zekerheid aangezien de wederpartij kan aangeven het niet eens te zijn met de vernietiging.

Conclusie
Het uitgangspunt blijft dat je algemene voorwaarden het beste gewoon kunt lezen. In principe ben je er namelijk aan gebonden. Wel biedt de wet op sommige plaatsen bescherming aan de consument. Bij het sluiten van een overeenkomst moet namelijk wel duidelijk zijn dat er algemene voorwaarden gelden en welke dat dan zijn. Doet een bedrijf dit niet duidelijk genoeg, dan kunnen de algemene voorwaarden vernietigbaar zijn. Hetzelfde geldt wanneer de voorwaarden onredelijk bezwarend zijn. Of de voorwaarden onredelijk bezwarend zijn hangt af van veel omstandigheden, maar de zwarte en grijze lijst bieden wel goede uitgangspunten. DJ lijkt in dit geval geluk te hebben en kan met het bespaarde geld een paar extra rondjes geven in de stad.

 

 

Redactie
asociaal gedrag

Nederlanders omarmen #doeslief campagne

In maart startte de campagne #doeslief. Het is een initiatief van Stichting Ideële Reclame (SIRE) die met de campagne mensen wilde wijzen op hun (onbewust) asociale gedrag.

Tekst: Myrte Nowee

De campagne bestond uit het mededelen van statistieken over negatief gedrag met daarna de boodschap 'doeslief' (spreek uit: doe eens lief). Zo stond op verschillende posters: 'Jaarlijks wordt 8 procent van de OV-medewerkers bespuugd, doeslief', te lezen en hoorde je in radiospotjes en op televisie boodschappen als: '146.571 scheldtweets met het woord 'kanker' in 2018, doeslief'.

SIRE is een onafhankelijke stichting die maatschappelijke onderwerpen die weinig of geen aandacht krijgen en dit eigenlijk wel verdienen onder aandacht wil brengen. Het doel van deze campagne was dan ook om mensen na te laten denken over hun gedrag in dagelijkse situaties. Uit onderzoek van SIRE bleek namelijk dat zaken als het negeren van kassamedewerkers in supermarkten, asociaal gedrag in het verkeer, geluidsoverlast, burenruzies, schelden en haatberichten op sociale media de laatste jaren allemaal zijn toegenomen. Ook bleek dat mensen zich vaak zelf niet bewust zijn van hun eigen negatieve gedrag, terwijl ze dit bij anderen wel opmerken en zich hieraan storen. De campagne met de hashtag #doeslief zou hier op een positieve verandering in moeten brengen.

Positieve reacties
De campagne heeft drie maanden gelopen en voor veel positieve reacties gezorgd vertelt Vanessa Alkemade, projectmanager van SIRE. 'Ik werk nu bijna vijf jaar bij SIRE, maar we hebben nog nooit zoveel reacties gehad, het lijkt wel of het omarmd wordt door heel Nederland.' Niet alleen op Facebook en Twitter werd de hashtag #doeslief flink gedeeld, ook telefonisch en via de mail stroomden de positieve verhalen binnen. 'Iedereen wil er iets mee doen', vertelt Alkemade. 'Soms zijn het mensen die er producten van willen maken zoals T-shirts, maar er zijn ook mensen die straatfeesten of activiteiten op scholen organiseren en om materialen van doeslief vragen.' Het succes van de campagne lijkt te zitten in de herkenbaarheid van het onderwerp. SIRE is om deze reden ook benaderd door verschillende beroepsgroepen die, net als de onderwerpen in de campagne, te maken krijgen met negatief gedrag. Zij vroegen dan om op maat gemaakte posters om ook hun gedeelte in dit verhaal te vertellen. 

Aangezien de campagne een van de succesvolste van SIRE lijkt te zijn, is het idee van een vervolg niet ondenkbaar. 'Normaal lopen onze campagnes een aantal maanden en gaan we dan weer door met een ander onderwerp, maar nu hebben we ons afgevraagd of we over een tijdje hier niet met een andere insteek mee verder zouden moeten gaan', aldus Alkemade. 'Voor nu is er echter niets concreets en is de campagne echt afgerond, maar ik sluit niets uit.'

 

Redactie
Achtergrondartikel sceptici wetenschap

Vage kennis

Als je de media moet geloven is er steeds meer kritiek op de wetenschap. Klimaatontkenners, anti–vaxxers en aanvallende uitspraken van Thierry Baudet richting universiteiten krijgen een groot podium in het publieke debat. Waar komt dit scepticisme tegenover de wetenschap vandaan?

 

Tekst: Myrte Nowee
Illustraties: Roos in’t Velt

Dit artikel verscheen eerder in de zevende editie van ANS

Achtergrond 650

In de media verschijnen steeds meer kritische geluiden over de wetenschap. Zo sprak Thierry Baudet zich in zijn overwinningsspeech na de Provinciale Statenverkiezingen in maart sterk uit tegen Nederlandse universiteiten. Hij beschuldigde ze ervan linkse bolwerken te zijn, aan indoctrinatie te doen en de samenleving te ondermijnen. De wetenschap werd publiekelijk aangevallen. Politici kunnen electorale belangen hebben om wetenschap te bekritiseren, maar ook in andere lagen van de bevolking zie je deze twijfel. Zo wordt nog maar 90 procent van de kinderen ingeënt. Dit komt onder andere door wantrouwen van ouders over de betrouwbaarheid van vaccinaties ontwikkeld door wetenschappers. De wetenschap ligt onder vuur. Waar komt deze twijfel vandaan en hoe gaat de academische wereld hiermee om?

Van het voetstuk
'De jaren vijftig en zestig worden over het algemeen gezien als de tijd van het grote wetenschappelijke optimisme', vertelt Willem Halffman, wetenschapsfilosoof aan de Radboud Universiteit (RU). 'Het was een tijd waarin men geloofde dat de wetenschap een nieuwe, glorieuze toekomst zou creëren.' De wetenschap kwam op een voetstuk te staan, ver van het alledaagse leven en verheven boven het gewone volk. Wetenschappelijk onderzoek leek foutloos en de bevolking zou er goed aan doen daarop te vertrouwen.

Grote onderzoeken brachten echter niet de verlangde vooruitgang. Met de ontdekking van DNA werd in invloedrijke artikelen bijvoorbeeld voorspeld dat veel ziektes snel zouden kunnen worden genezen. Hier slaagden wetenschappers echter nog niet in. Het was typerend voor het afnemende vertrouwen in de wetenschap: de gehoopte glorieuze toekomst bleek nog ver weg te liggen. De druk op wetenschappers om relevante resultaten te produceren werd hierdoor enorm, zo vertelde psycholoog Brian Nosek op de Wereldconferentie over Wetenschappelijke Integriteit in 2017. 'In de wetenschap draait het niet meer om gelijk krijgen, maar om gepubliceerd worden.'

Om aan de hoge verwachtingen te kunnen voldoen pleegden sommige wetenschappers fraude. Uit een meta-analyse van alle enquêtes waarin onderzoekers werd gevraagd of ze ooit hadden gefraudeerd, bleek dat 1 tot 2 procent van de onderzoekers dit wel eens heeft gedaan en dat 33 procent weleens gebruik maakt van zogeheten questionable research practices. Onder dit laatste valt alles tussen het afronden van data en het verzinnen van data. Dit soort onthullingen zorgden ervoor dat de voorheen optimistische bevolking een kritische houding tegenover wetenschappelijke onderzoeken ontwikkelde.
Daarnaast speelde mee dat de samenstelling van de samenleving veranderde, wat ook voor een kritischere blik op de wetenschap zorgde. 'Vanaf de jaren zestig en zeventig nam het opleidingsniveau van de bevolking toe, waardoor zij meer van wetenschap ging begrijpen', vertelt Halffman. 'Naast dat ze hierdoor de voordelen zag, ontplooide zij zich ook tot een kritische partner van de wetenschap.' De brede toegang tot academische kennis zorgde ervoor dat het klakkeloos aannemen van informatie onder het mom van 'trust me, I'm a scientist' afnam. Mensen werden mondiger en ontwikkelden een kritische blik op wetenschappelijke onderzoeken en conclusies. Het blinde vertrouwen in de wetenschap verdween.

 

'De laatste tijd zijn sceptici heel prominent aanwezig in de media.'

 

Media mania
Sommige wetenschappers wijzen naar de media als de oorzaak van de groeiende openlijke kritiek op de wetenschap. Hoewel mensen in de loop van de jaren kritischer zijn geworden, blijkt uit peilingen van het Rathenau Instituut dat het vertrouwen in academische kennis niet per se is afgenomen. 'Afwijkende trends en scepticisme tegenover wetenschap hebben altijd bestaan', legt Halffman uit. 'De laatste tijd zijn sceptici echter heel prominent aanwezig in de media.' De vraag die hij daarom stelt, is waarom het wantrouwen dan wel zoveel aandacht krijgt in de media.

Dit heeft volgens wetenschappers verschillende redenen. Ten eerste zorgt de komst van sociale media ervoor dat alternatieve meningen veel sneller een groot publiek bereiken. 'Het is vrij makkelijk om via sociale media radicale tegengeluiden te vinde', vertelt de Nijmeegse wetenschapsfilosoof Laurens Landeweerd. Daarnaast kanop platforms als Facebook, waar geen journalistieke controle is, fake news gemakkelijk worden verspreid. Valse stellingen als 'onderzoek wijst uit dat het middelste kind het slimste is' en 'vlees eten veroorzaakt kanker' zijn op sociale media breed vertegenwoordigd. Omdat het niet altijd even gemakkelijk is om fake news te onderscheiden van echte wetenschappelijke onderzoeken heeft de wetenschap hier last van. 'Het overnemen en verspreiden van dit soort berichten schaadt van het imago van de wetenschap', benadrukt wetenschapsjournalist Enith Vlooswijk.

Volgens Landeweerd spelen traditionele media zoals kranten, radio en televisie ook een belangrijke rol bij het verspreiden van fake news. 'Soms worden onjuiste berichten namelijk overgenomen door gevestigde media.' Hans Harbers, wetenschapsfilosoof aan de Rijksuniversiteit Groningen, voegt hieraan toe dat traditionele media er daarnaast verantwoordelijk voor zijn dat tegengeluiden in de samenleving niet altijd in perspectief worden geplaatst. 'Wanneer je bijvoorbeeld een wetenschapper tegenover een klimaatscepticus zet, doe je alsof de samenleving in die verhouding is verdeeld, terwijl het overgrote merendeel van de Nederlanders wel in klimaatverandering door de mens gelooft.' Deze onjuiste weergave wordt veroorzaakt doordat media vaak uit zijn op sensatie, stelt Halffman. 'Media zoals televisieprogramma's zijn platforms geworden voor spektakel in plaats van voor wederzijdse argumentatie. Het maakt eigenlijk niet zoveel uit wat er wordt gezegd als het maar lekker knalt, want dat is leuk voor de kijkers.' Ondanks dat dit het beeld geeft dat er een groot wantrouwen is in de wetenschap, blijkt dit dus niet zo te zijn. Desalniettemin waarschuwt Landeweerd dat wetenschappers zich niet in slaap moeten laten sussen door het idee dat het wantrouwen in academische kennis wel meevalt. 'Dat het vertrouwen in de wetenschap in de publieke discussie minder lijkt geworden presenteert, ongeacht of dit nu waar is of niet, wel een probleem. Het kan er in de toekomst namelijk wel toe leiden dat mensen daadwerkelijk minder vertrouwen krijgen in academische kennis.'

 

'Wetenschappers moeten zich niet in slaap laten sussen.'

 

Academisch antwoord
Wetenschappers proberen ondertussen steeds meer te laten zien dat ze zo integer mogelijk wetenschap bedrijven. In reactie op de uitspraken van Baudet werd bijvoorbeeld een open brief opgesteld door twaalf Nijmeegse wetenschappers waarin ze het College van Bestuur (CvB) van de RU opriepen stelling te nemen tegen deze uitspraken. Inmiddels hebben al 1597 wetenschappers uit heel Nederland zich aangesloten bij de inhoud van de brief. Het CvB heeft hierop gereageerd dat zij altijd voor de academische vrijheid en onafhankelijkheid van hun academici staat. 'De openheid en transparantie die gepaard gaan met wetenschappelijk werk aan een universiteit is het beste antwoord op elke vorm van verdachtmaking.'

Sinds 2004 ondertekenen wetenschappers aan elke Nederlandse universiteit daarom de Nederlandse Gedragscode voor Wetenschappelijke Integriteit. Deze houdt in dat het helder moet zijn op welke data een onderzoek is gebaseerd, hoe die data zijn verkregen en wat de rol van eventuele externe belanghebbenden is geweest. 'Doorgaans betekent dit dat het onderzoek voldoende gedetailleerd moet zijn beschreven om de dataverzameling te kunnen repliceren en de data-analyse te kunnen herhalen.' Daardoor is er plaats voor controle tussen wetenschappers onderling. Bijvoorbeeld doordat het mogelijk is financiering te krijgen voor replicatieonderzoeken, wat de kwaliteit van onderzoeken moet waarborgen. Harbers voegt hieraan toe dat het belangrijk is om ook open te zijn over de tekortkomingen in wetenschappelijk onderzoek. 'Wanneer je niet erkent dat er onzekerheidsmarges zijn in de wetenschap en het niet altijd de objectieve waarheid produceert, moet je ook niet doen alsof.'

Achtergrond2 400xBeide benen op de grond
Toch is alleen een gedragscode niet genoeg om de 'gewone man' te overtuigen van de integriteit van wetenschappers. Daarom is het belangrijk de bevolking te betrekken bij onderzoeken. Hiervoor zijn de afgelopen jaren bijvoorbeeld verschillende kenniscafés opgericht waar wetenschap op laagdrempelige wijze kan worden besproken. Ook zetten wetenschapsjournalisten zich in om onderzoeken toegankelijk en behapbaar te maken. Het is belangrijk dat dit gebeurt zonder ze onjuist te versimpelen. 'Onkritische journalistiek kan het imago van de wetenschap schaden', verklaart Vlooswijk. Halffman benadrukt dat een kritische kijk van de bevolking goed is en dat we niet terug moeten naar een tijd waarin we kinderlijk vertrouwen in de wetenschap hebben. ‘Hoe hoger opgeleid mensen worden, hoe meer ze kritische vragen gaan stellen. Daar is op zich niks mis mee.'

Tegelijkertijd is Halffman van mening dat er niet te zwaar moet worden getild aan de meningen van sceptici. 'Door veel aandacht aan hen te besteden lijkt het alsof dit scepticisme een maatschappelijke trend is, terwijl het in werkelijkheid gaat om een minderheid in de samenleving.' Vlooswijk is het hier niet volledig mee eens. Zij benadrukt dat het belangrijk is dat iedereen wordt gehoord en sceptici dus ook niet moeten worden geweerd uit het publieke debat. 'Een te groot onkritisch vertrouwen in de wetenschap is ook niet gewenst. Bovendien verlies je dan een groep mensen dat zich serieus zorgen maakt. Om te zorgen dat er een juiste balans is, moet je deze mensen niet totaal negeren.'

 

Myrte Nowee
Je rechten als vakantieganger

Je goed recht: Vlucht vertraagd of geannuleerd? Dit zijn je rechten

Van huisjesmelkers tot illegaal downloaden en van stagevergoedingen tot het DUO. Studenten komen het recht overal tegen. Op ANS-Online geeft Rechtswinkel Nijmegen-Oost maandelijks uitleg over juridische zaken waar studenten mee te maken krijgen. Deze keer: de rechten van passagiers bij de vertraging of annulering van een vlucht.

Tekst: Lieke Oosterveld

Na urenlang op het internet te hebben gezocht naar de ideale vakantiebestemming, is dan eindelijk het moment aangebroken om de zomervakantie te boeken. Vanaf dat moment kan de voorpret écht beginnen. Nog even de laatste tentamens knallen en daarna zo snel mogelijk het vliegtuig in. Helaas komt het nog wel eens voor dat een vlucht is vertraagd. Als het om één of twee uurtjes gaat, is dit meestal niet zo'n ramp. Een vertraging van een halve dag of annulering van een vlucht kunnen de vakantiestemming echter behoorlijk bederven. Gelukkig heeft de Europese Unie aan gedupeerde vliegtuigpassagiers bepaalde rechten gegeven om het leed te verzachten.

Recht op compensatie
Bij een langdurige vertraging van ten minste drie uur of een annulering van de vlucht kan een passagier aanspraak maken op een financiële compensatie. Dit bedrag komt dan naast de eventuele terugbetaling van het vliegticket. De hoogte van de compensatie is afhankelijk van het aantal kilometers van de vlucht en kan op basis daarvan variëren tussen de 250 en 600 euro per passagier. Zo bedraagt de compensatie voor alle vluchten tot en met 1500 kilometer 250 euro en daarbuiten 400 euro. Wanneer je naar een bestemming buiten de Europese Unie gaat met een vlucht van meer dan 3500 kilometer, kan de compensatie zelfs 600 euro bedragen.

Of een passagier recht heeft op een financiële compensatie, is van meerdere omstandigheden afhankelijk. In de eerste plaats zal bij een annulering worden gekeken hoe lang van tevoren een passagier hierover is geïnformeerd. Je krijgt bijvoorbeeld geen compensatie als je meer dan twee weken voor vertrek bent geïnformeerd over de annulering. Ben je korter dan twee weken voor vertrek geïnformeerd over de annulering, dan heb je alleen recht op compensatie als het tijdstip van de vervangende vlucht te veel afwijkt van die van de geannuleerde vlucht.

Vervolgens kan de reden van de vertraging of annulering aan een financiële compensatie in de weg staan. Als de annulering of vertraging het gevolg is van zogeheten 'bijzondere omstandigheden', heb je namelijk geen recht op een financiële compensatie. Van zulke 'bijzondere omstandigheden' kan bijvoorbeeld sprake zijn bij zeer slechte weersomstandigheden, terrorisme of onaangekondigde stakingen van externe partijen. De achterliggende gedachte is dat het niet eerlijk is om de luchtvaartmaatschappij in zulke situaties verantwoordelijk te houden. Wel is vereist dat de luchtvaartmaatschappij alle redelijke maatregelen heeft genomen om de vertraging of annulering te voorkomen.

Recht op verzorging
Zodra er sprake is van een vertraging of annulering van de vlucht, heeft een passagier mogelijk ook recht op verzorging. Bij vluchten van 1500 kilometer of korter kan dit al vanaf een vertraging van twee uur. Gaat het echter om een vlucht van meer dan 1500 kilometer, dan heeft een passagier pas recht op verzorging bij een vertraging van drie uur. Voor vluchten naar een bestemming buiten de Europese Unie van meer dan 3500 kilometer moet er ten minste een vertraging van vier uur zijn.

De precieze inhoud van het recht op verzorging is heel erg afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Zo heeft een passagier recht op maaltijden en verfrissing, maar alleen als dit in een redelijke verhouding staat tot de wachttijd. Hiernaast heeft een passagier recht op een hotelovernachting als een verblijf van één of meer nachten noodzakelijk wordt. Het vervoer tussen de luchthaven en de accommodatie komt in dat geval ook voor rekening van de luchtvaartmaatschappij. Indien de luchtvaartmaatschappij deze verplichtingen niet nakomt, kunnen eventueel gemaakte kosten achteraf alsnog worden gedeclareerd. Het is daarom van groot belang de betaalbewijzen goed te bewaren. Hierbij geldt overigens wel de voorwaarde dat het geen buitenproportionele kosten mogen zijn ten opzichte van de extra wachttijd. Zo hoeft de luchtvaartmaatschappij bij een vertraging van twee uur niet de kosten te dragen voor drie uitgebreide maaltijden met bijbehorende drankjes.

Recht op terugbetaling of een andere vlucht
Bij een vertraging van ten minste vijf uur of het annuleren van de vlucht heeft de passagier een keuzemogelijkheid. Allereerst kan worden gekozen voor de volledige terugbetaling van het gekochte vliegticket. Een eventuele vervangende reis zal dan zelf moeten worden bekostigd. Hiernaast kun je kiezen voor een andere vlucht, eventueel op een andere datum, onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden. Als je deze laatste optie kiest en in een hogere klasse moet worden geplaatst, mag door de luchtvaartmaatschappij geen bijbetaling worden gevraagd. Bij een plaatsing in een lagere klasse heb je daarentegen recht op terugbetaling van een gedeelte van de ticketprijs.

Conclusie
Een lange vertraging of zelfs een annulering van de vlucht kunnen heel vervelend zijn. Gelukkig heeft de Europese Unie vliegtuigpassagiers in die situaties verschillende rechten toegekend. Je kunt soms aanspraak maken op financiële compensatie voor de ongelukkige situatie. In de meeste gevallen heeft een passagier recht op een maaltijd en indien nodig een hotelovernachting. Ten slotte bestaat het recht op alternatief vervoer of terugbetaling van het vliegticket. Heb je helaas zelf te maken gehad met vertraging of wordt je vlucht geannuleerd? Kom dan langs bij Rechtswinkel Nijmegen-Oost en wij kijken graag wat wij voor jou kunnen betekenen!

 

Redactie

Subcategorieën